De Volkskrant, 05-07-2013, door Bor Beekman .2010

Lunch

Orson Welles was niet alleen een filmgigant. Hij was ook een bullebak.


'Orson! Goed om je te zien, je ziet er prima uit. Elizabeth zit verderop. Ze wil je graag ontmoeten, kan ik haar even naar je tafel brengen?' 'Nee. Zoals je kunt zien, zit ik midden in mijn lunch.'
    En af druipt acteur Richard Burton, echtgenoot van Elizabeth Taylor en ster onder de sterren, in een restaurant in Los Angeles, begin jaren tachtig. Regisseur Orson Welles hervat zijn lunch en verklaart zich voor zijn disgenoot: 'Burton bezat een groot talent, maar heeft zijn gave geruďneerd. Hij is een grap geworden met een beroemde vrouw.'

De lunchdialogen van Orson Welles, het genie terrible van de Amerikaanse cinema, verschijnen deze maand in boekvorm. Decennialang lagen ze opgeslagen in een garage, de met een bandrecorder opgenomen gesprekken van de regisseur van Citizen Kane en diens vriend en collega Henry Jaglom, die bedoeld waren voor Welles' autobiografie. Die kwam er nooit, daar het onderwerp in 1985 overleed aan een hartaanval. De tapes kwamen uiteindelijk in bezit van film- historicus Peter Biskind, bekend van zijn smeuďge bestseller Easy Riders, Raging Bulls, over de megalomanie van de generatie Amerikaanse regisseurs uit de jaren zeventig.
    Biskind spaart Welles niet, zoals Welles ook niemand spaarde. De uitgetikte lunches, waarvan al voorpublicaties verschenen in Amerikaanse tijdschriften, tonen Welles als onderhoudend én onmogelijk gezelschap. Snel gekwetst, grossierend in schimpscheuten en vileine achterdeschermen-anekdotes. Een plaag voor collegaregisseurs en acteurs, die zich aan zijn tafeltje melden of even ter sprake komen tijdens de conversaties, en voor de hem bedienende obers. 'Heren, bon appétit.' 'We voeren een gesprek.' (Ober af)
    Je kunt je afvragen of zo'n postume publicatie van privégesprekken helemaal ethisch verantwoord is, maar het materiaal is zo inzichtelijk dat evengoed beweerd kan worden dat elke grote regisseur op zoek naar zelfkennis minstens eenmaal een bandrecorder aan zou moeten zetten tijdens een copieuze lunch.
    Welles oordeelt, onder anderen, hard over Woody Allen, die zijn collega onlangs nog eerde als maker van de beste Amerikaanse speelfilm ooit. 'Ik haat Woody Allens fysiek (...) Ik kan het amper opbrengen om met hem te praten. Hij heeft de Chaplinziekte, die specifieke combinatie van arrogantie en bedeesdheid.' Zijn tafelgenoot: 'Hij is niet arrogant, hij is verlegen.' Welles: 'Iedereen die in gezelschap zachtjes praat en verschrompelt is ongelooflijk arrogant.'

Dat juist de giganten uit de filmwereld zich weinig fijnzinnig uiten over hun tijdgenoten viel al eens op toen een Amerikaanse filmwebsite de mooiste filmbeledigingen verzamelde. Ingmar Bergman, die andere held van Allen, heerste over de lijst. Over Welles: 'Voor mij is hij een charlatan. Zijn werk is leeg, oninteressant, doods.' Of Welles de Zweed nog noemt in de 320 pagina's tellende lunchgesprekken wordt later deze maand duidelijk, bij de publicatie.

Alvast nog één obertje: 'Wenst u de salade met grapefruit en sinaasappel?'

Welles: 'Wat een verschrikkelijk idee!'



IRP:  



Naar Wetenschap en religie , Wetenschap lijst , Wetenschap overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]