De Volkskrant, 09-01-2016, rubriek Ombudsvrouw, door Annieke Kranenberg .2010

Mag Gordon belasteren zonder wederhoor?

In persoonlijke interviews kan onderscheid tussen waardeoordelen en concrete beschuldigingen worden gemaakt.

Tussentitel: 'Top 40 is maffia' vereist een weerwoord

In de tweede alinea van het interview met Gordon Heuckeroth in het Volkskrant Magazine van 2 januari weet de lezer dat er wat op stapel staat. 'Dit interview wordt de bom!', zegt de zanger tegen zijn manager. 'Ik vertel gewoon eindelijk eens open en eerlijk hoe verrot die muziekindustrie is.' Weldra krijgt een trits bekende Nederlanders en instanties ervan langs.

Een kleine compilatie: naar het 'monotone stemgeluid' van Guus Meeuwis kan hij niet luisteren. De Top 40 is 'pure maffia' (de stichting waarvan Erik de Zwart voorzitter is, zou 'deals' sluiten met platenmaatschappijen). De onlangs overleden artiestenmanager Jaap Buijs is een 'linkmiegel'. De 3J's mochten naar het Songfestival vanwege 'handjeklap'. Jan Smit zou 'heel gewiekst' een gouden plaat hebben bemachtigd door 'de handel 25 duizend albums' te laten inkopen ('maar niemand weet dat er 17 duizend albums worden teruggestuurd'). Topper Jeroen van der Boom is 'fake en nep'. René Froger heeft 'een drankprobleem' ('als hij drinkt is hij een beest. Een monster').

Een groep lezers mailde geen behoefte te hebben aan het 'natrappen en zwelgen in zelfmedelijden' van Gordon. Prima voor de 'boulevardpers', schrijft er een, 'maar zo iemand behoort geen kwaliteitspodium te krijgen'. In principe is niemand te min voor het magazine, waar een keur aan kandidaten passeert: van politici tot actrices, van strafpleiters tot volkszangers. Mits het vraaggesprek maar een duidelijke Volkskrantsignatuur draagt: onderscheidend, kijkend in de ziel, kritisch en zorgvuldig.


Op dat laatste valt wat af te dingen. Een aantal lezers verbaasde zich over het gebrek aan wederhoor. Waarom was niemand om een reactie gevraagd? Een enkele keer staat er een kadertje met weerwoord aan het eind van een vraaggesprek als een geïnterviewde anderen aanklaagt. Het Stijlboek van de Volkskrant schrijft dat ook voor: 'Wederhoor is zonder meer geboden in geval van beschuldigingen of negatieve kwalificaties over personen, instellingen of bedrijven, zelfs als tevoren duidelijk is dat een antwoord alleen een ontkenning zal inhouden.'

De interviewster heeft advies gevraagd aan de magazineredactie over wederhoor, maar die vreesde dat dit louter 'gratuite reacties' zou opleveren. Het betreft een persoonlijk interview, waarin Gordon zijn zienswijze geeft. 'Dit genre leent zich niet voor waarheidsvinding', zegt de chef. 'Als Gordon om zich heen slaat, zegt dat iets over hem, dan wil je dat laten zien.'

Bovendien, zo klonk hier en daar op de redactie, 'weet je wie het zegt'. Dat heeft iets aanmatigends. Als de redactie zijn interview een cover waard vindt, moeten zijn beschuldigingen ook serieus worden genomen. Temeer daar ze niet volstrekt absurdistisch klinken.

De redactie meende verder dat de 'heetste angel' - Frogers 'drankprobleem' - eruit was. Op 21 december had Gordon in het programma 5 jaar later met Jeroen Pauw al een aantal van dezelfde beschuldigingen geuit, waarop Froger en Van der Boom in showrubrieken reageerden. Dat was even slikken voor het magazine, want het interview had eerder dan de tv-opname plaatsgevonden. Sommige aantijgingen waren dus niet meer zo spraakmakend en het weerwoord was al in het openbaar gegeven, zo werd geredeneerd. De interviewster verwerkte de reactie van Jeroen van der Boom - die zich niet in Gordons verhaal herkende - nog wel in een vraag.

Dat kan het gebrek aan wederhoor bij de andere Topper niet compenseren. De reactie van Froger (via zijn zakelijk partner) werd niet opgenomen: 'Waar gewerkt wordt onder grote druk ontstaan als vanzelfsprekend conflicten.'

Kritiekloos was het interview zeker niet. De vragen bevatten tegengas: is het wel handig om dit allemaal zo te zeggen? Heb jij nooit betaald voor een hit? Ook liet ze terecht een nare kwalificatie over een onbekende relatie uit het stuk. 'Ik had er een kader onder kunnen zetten vol wederhoren', zegt ze, 'maar bij welke beschuldiging begin en stop je? Dat blijft subjectief.'

Dat is ten dele waar. Ik kan me voorstellen dat de magazineredactie niet met de wederhoorregel van het Stijlboek uit de voeten kan. Die is absoluut noodzakelijk bij nieuwsverhalen, maar lastig op te volgen bij persoonlijke interviews die bol staan van meningen met negatieve kwalificaties.

Voor persoonlijke interviews moeten de regels mijns inziens worden gespecificeerd, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen waardeoordelen en beschuldigingen. Bij een negatieve kwalificatie hoeft niet per se wederhoor te worden toegepast, want dan betreft het de mening van de geïnterviewde. Gordon mag zeggen dat een collega niet kan zingen of nep is.

Bij een concrete beschuldiging die ernstig of intiem van aard is en de privacy schaadt (denk aan strafbare feiten, gezondheid, verslavingen, ziektes, dood, onethisch gedrag en conflictsituaties), moet wel altijd verificatie en wederhoor plaatsvinden. Daarbij kunnen verschillende factoren meewegen: welk bewijs heeft de geïnterviewde? Hoe aannemelijk is het dat de aantijging klopt? Gaat het om roddel en achterklap of is het maatschappelijk relevant? Gaat het om een privépersoon of een bekende persoonlijkheid, die zich volgens de Leidraad van de Raad voor de Journalistiek 'een zekere mate van blootstelling aan ongewilde publiciteit moet laten welgevallen'? En wat zegt de beschuldigde er zelf over? Pas daarna kan worden besloten of de aantijging überhaupt publicabel is.

Bij Froger, Erik de Zwart, de 3J's en Jan Smit had de uitkomst beslist wederhoor moeten zijn. Overigens beschouwt de zakelijk partner van Froger het veronderstelde drankprobleem als 'de mening van Gordon', zei hij in het AD na 5 jaar later.

Bij twijfel is wederhoor altijd raadzaam, want een aantijging in de Volkskrant weegt zwaarder dan die in een roddelblad. Zo zal een rechter er ook tegenaan kijken in een zaak wegens laster en smaad. Ironisch genoeg ontbrak het wederhoor in de gezaghebbende media waarin Gordon zijn aantijgingen kon doen, maar was die daarna wel te vinden in roddelbladen en showrubrieken.

Bovenal is wederhoor ook lezenswaardig. Woensdag stelde Erik de Zwart in het AD dat de Top 40 een advocaat in de arm had genomen tegen Gordon. 'Hij mag geen onwaarheden spreken en zeggen dat we corrupt zijn', aldus De Zwart. Omdat Gordon eerder die dag zelf afstand had genomen van zijn uitspraken, is voor de Top 40 nu de kous af.

Voor de krant - die donderdag een berichtje over Gordons verklaring meenam - is dat hopelijk niet het geval. 'Omdat ik het harde bewijs niet op tafel kan leggen, had ik deze uitlatingen beter niet kunnen doen', stelde Gordon. Dat schreeuwt om journalistiek onderzoek naar de gang van zaken bij de Top 40.


Web:
TT:
'Top 40 is maffia' vereist een weerwoord
Het Stijlboek is absoluut noodzakelijk bij nieuwsverhalen, maar lastig op te volgen bij persoonlijke interviews die bol staan van meningen met negatieve kwalificaties
Bij Froger, Erik de Zwart, de 3J's en Jan Smit had de uitkomst beslist wederhoor moeten zijn


Red.:
Natuurlijk mag Gordon belasteren zonder wederhoor. Grunberg mag toch ook aan racisme doen zonder wederhoor ...


Naar Buikhuisen hetze, bronnen , Media lijst , Politiek & Media overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]