De Volkskrant, 07-12-2010, column door Peter Giesen is redacteur van de Volkskrant 8 dec.2010

Hypocriet

Tussentitel: Assange lijkt me iemand die naar heiligheid streeft

Bij de koffieautomaat roddel ik graag over de zwakheden van collega X of de onhebbelijkheden van collega Y. Natuurlijk weet ik dat anderen ook over mij praten. Toch zou ik niet graag meeluisteren. Niemand wordt graag hardhandig geconfronteerd met zijn gebreken, zelfs niet als hij terdege beseft hoe groot zij kunnen zijn.

Een wereld waarin iedereen zegt wat hij denkt is onleefbaar. Hypocrisie is sociale smeerolie. Dat diplomaten achter de schermen iets anders zeggen dan in het openbaar, zoals WikiLeaks laat zien, is dan ook nauwelijks een onthulling. We moeten ons ook helemaal niet zo druk maken over hypocrisie, stelde de Amerikaanse filosofe Judith Shklar in haar boek Ordinary Vices uit 1984. Hypocrisie is een sterk overschatte ondeugd, vond zij.

Een normaal mens ontsnapt al niet aan hypocrisie, een politicus al helemaal niet. Hij wordt geacht naar de kiezer te 'luisteren'. Maar als hij van mening verandert, wordt zijn eerlijkheid in twijfel getrokken. Is hij wel overtuigd van zijn nieuwe standpunt, of probeert hij alleen de kiezer te paaien? Hoe oprecht is een man die compromissen sluit met zijn voormalige tegenstanders als hij eenmaal aan de macht is?

'Het is gemakkelijker om je tegenstander hypocriet te noemen dan om de onjuistheid van zijn politieke standpunten te bewijzen', schrijft Shklar. Maar hypocrisie is slechts een kleine ondeugd, vergeleken bij wreedheid of rechtvaardigheid. Kiezers zouden zich minder druk moeten maken over hypocrisie - een fact of life - en meer over de vraag of politici het juiste beleid voeren.

Bovendien kan een overspannen afkeer van hypocrisie tot nihilisme leiden. Iedereen die zich druk maakt over armoede, het milieu of een ander hoger doel, maakt zich kwetsbaar voor het verwijt van hypocrisie. Waarom laat je een dure keuken installeren, salonsocialist, terwijl de kinderen in Afrika honger lijden? Waarom rijd je in een grote auto, terwijl je zo bezorgd bent over het milieu? Slechts twee mensentypen zijn nooit op hypocrisie te betrappen: heiligen en nihilisten. Wie geen enkel ideaal koestert, kan ook niet door de mand vallen. De wereld wordt er misschien eerlijker door, maar niet beter. Het moeizaam laveren tussen ideaal en werkelijkheid maakt ons menselijk. We hebben een 'beter ik' nodig, ook al voldoen we vaak niet aan zijn eisen.

Julian Assange is geen man voor zulke compromissen. Hij lijkt me iemand die naar heiligheid streeft, in zijn kruistocht tegen de macht. Daarom wantrouw ik hem. Maar ik geef toe: voor een journalist is het hypocriet om kritiek te hebben op iemand die informatie lekt.



IRP:   Op de persoon gespeeld. Shklar: joods

Naar Wetenschap en religie , Wetenschap lijst , Wetenschap overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]