De Volkskrant, 03-07-2014, column door Marcel van Dam .2010

Samsom: redder des vaderlands

Tussentitel: Samsom is niet geestesziek. Hij schuift wel op naar het het 'hubris syndroom'

David Owen, een medicus en voormalig leider van de Britse liberalen, introduceerde in het politieke debat 'het hubris-syndroom', een bipolaire persoonlijkheidsstoornis van mensen die denken dat zij buitengewone gaven hebben om buitengewoon moeilijke opdrachten op een buitengewone wijze te realiseren.

In zijn boek over dat syndroom noemt hij onder anderen Tony Blair als een van de dragers. De symptomen van het syndroom zijn onder andere dat leiders zich volledig met de organisatie waar ze leiding aan geven identificeren. 'L'état c'est moi', 'de staat, dat ben ik', zei de Zonnekoning. Ze hebben meestal ook een soort messiaanse boodschap en een overdreven geloof in zichzelf. Tijdens hun leiderschap raken ze vaak in een steeds groter isolement en verliezen het contact met de werkelijkheid. Ze aanvaarden dat isolement omdat ze denken dat anderen hen toch niet begrijpen.

Ieder mens heeft trekjes van iedere geestesziekte. Iedereen is wel eens euforisch of depressief, of vereenzelvigt zich weleens teveel met waar hij mee bezig is en iedereen denkt wel eens dat anderen hem niet begrijpen. Het wordt pas een ziekte als je veel van die kenmerken tegelijk hebt en het zelf niet beseft.

Ik denk niet dat Samsom geestesziek is. Ik denk wel dat hij opschuift in de richting van het hubris-syndroom. Die gedachte kwam, overigens niet voor het eerst, bij mij op toen ik het interview met hem las in Vrij Nederland van vorige week onder de kop: 'Mijn opdracht vergt het uiterste'. Een paar citaten.

Over de strafbaarstelling van illegaliteit: 'Toen het een molensteen bleek te zijn die het mij onmogelijk maakte mijn verhaal nog te vertellen, heb ik de conclusie getrokken. Dan kun je als partijleider nog maar één ding doen: de kwestie achter je laten.'

'De fractie is nog het minst moeilijke onderdeel van mijn werk. Mijn eerste verantwoordelijkheid is dat ik het grote project van de coalitie als geheel, Nederland verder helpen, in de gaten hou.'

'Ja, we zijn bezig met iets dat groter is dan wijzelf. En zeker dan ikzelf, want ik ben wel een heel klein onderdeeltje.'

'Ik geloof niet dat Nederland zit te wachten op een kabinet dat na anderhalf jaar weer in het zand bijt. Dat laat ik niet gebeuren. Niet omdat ik dit kabinet zo graag een lang leven beschoren zie, maar omdat het grote project moet doorgaan.'

'De samenleving is een platte kar die door de bocht moet. Wij zijn de partij die aan het stuur trekt en mensen vasthoudt als ze eraf dreigen te vallen.'

Het is niet de ronkende zelfgenoegzaamheid die mij het meest stoort. Meer politici lijden daar aan. Maar het verdringen van iedere twijfel over de juistheid van zijn handelen en de totale verblinding voor mogelijk negatieve gevolgen.

Het patroon lijkt sterk op dat van Tony Blair bij de verdediging van de oorlog in Irak. Die wist ook precies hoe de Irakezen het Koninkrijk der Hemelen van de Democratie zouden moeten binnengaan en iedereen die het er niet mee eens was begreep gewoon niet welke Opdracht hij vervulde.

In hetzelfde nummer van Vrij Nederland vraagt columnist Kees Kraaijeveld zich af hoe het kan dat bijna alle deskundigen waarschuwen voor de gevolgen van het afschuiven van de verantwoordelijkheid voor de allerzwaksten en het decentraliseren van de grootste bezuinigingen naar de gemeenten en dat niettemin de trein gewoon doordendert. Hij schrijft: 'Ik vermoed dat het komt door het mensbeeld van de Haagse beleidsmakers. De slimme, zelfredzame, hoogopgeleide, daadkrachtige, liberale types die ons land besturen, nemen te zeer zichzelf als maat der dingen'. En: 'Vanwege dit mensbeeld halen de gemeentes dus volgend jaar het paard van Troje binnen. Een fout die we pas zullen betreuren wanneer er zichtbaar asociale, mensonterende en levensgevaarlijke toestanden ontstaan.'

Zo is het maar net. Samsom houdt gewoon de blinddoek voor en de oordoppen in als de nieuwe voorzitter van de werkgevers waarschuwt voor de afbraak in de sociale werkvoorziening, net als de mensen die in de 'praktijkscholen' proberen jongelui met een laag IQ nog wat vaardigheden bij te brengen. En hij wil ook de waarschuwingen niet horen van de Raad van State, de Ombudsman, de Raad voor Openbaar Bestuur, de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling, het College voor de Rechten van de Mens, etcetera. Want Samsom is bezig met het Grote Project dat Groter is dan Hemzelf, een Opdracht die het Uiterste vergt. Inderdaad, vooral van iedereen die er het slachtoffer van wordt.


IRP:    Joodse messianisme. Zie ook Life of Brian.


Naar Cultuur, gelijkheid , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]