De Volkskrant, 31-07-2013, door Gijsbert Kramer .2010

Tentoonstelling | Amy Winehouse: A Family Portrait

Amy volgens de familie Winehouse

Wat een wonderlijke expositie in het Jewish Museum in Londen: Amy Winehouse door de ogen van haar familie. Vooral een schattige Amy.

Tussentitel: Jammer dus dat noch broer Alex, noch vader Mitch bereid zijn gebleken de liefhebbers van haar muziek tegemoet te treden

Een paar dagen voordat Amy Winehouse overleed, in juli 2011, belde ze met haar vader Mitch. Ze klonk opgewonden en vroeg hem langs te komen, thuis in Camden. Ze had een doos met foto's teruggevonden waarvan ze dacht dat ze verloren waren gegaan, en die moest hij even zien. Mitch had eigenlijk geen tijd, hij stond op het punt om naar New York af te reizen om te gaan zingen, maar hij stapte toch in de auto naar Camden Square.

Het was de laatste keer dat hij haar levend zag. Een paar dagen later, toen hij eenmaal in New York zat, werd haar levenloze lichaam thuis aangetroffen, met alcoholvergiftiging als doodsoorzaak.

Dat was op 23 juli 2011. Een jaar later beschreef Mitch Winehouse deze laatste ontmoeting op de eerste pagina's van zijn boek Amy, My Daughter en weer een jaar later, op dinsdag 23 juli van dit jaar, staat de doos met foto's tentoongesteld in het Londense Jewish Museum, in Camden. Dat is vlakbij Camden Square, waar de onfortuinlijke zangeres nog niet zo lang had gewoond.

Het is niet vader Mitch die de doos met foto's naar het museum heeft gebracht, maar zijn zoon Alex, de drie jaar oudere broer van Amy. De doos maakt deel uit van een kleine, door hem samengestelde en van teksten voorziene tentoonstelling Amy Winehouse: A Family Portrait, die te zien is tot 15 september, een dag na wat Amy's 30ste verjaardag had moeten worden.

In zijn woorden is de tentoonstelling een snapshot van een meisje dat in de kern altijd een klein Joods kind uit North Londen met een groot talent gebleven is.

Lopend langs de vitrines die op de zolderetage zijn ingericht, is het vooral het meisjesachtige en minder het Joodse dat erg wordt benadrukt. Een schooluniform, jurkjes, tapdansschoenen, grammofoonplaten en boeken nemen de meeste ruimte in. Het enige dat naar haar Joodse afkomst verwijst, is een exemplaar van Claudia Rodens kookboek The Book Of Jewish Food. Een cadeau van Alex aan Amy, die graag kippensoep wilde leren maken.

Niet dat ze overigens kooktalent bezat. Vader Mitch wilde, zo lezen we in zijn boek, nog geen door haar gekookt eitje eten en Alex liet vorige maand in een van de weinige interviews die hij sinds Amy's dood heeft gegeven aan The Guardian weten dat hij een keer van haar soep geproefd heeft en dat die awful smaakte.

Hoewel de stapel herdrukken van Rosens kookboek in de museumwinkel anders doet vermoeden, zijn we ook niet naar Camden gekomen om te weten wat Winehouse graag at, maar proberen we iets te vinden dat ons dichter bij een mogelijke verklaring van haar bijzondere talenten kan brengen.

Want dat Amy Winehouse bijzondere muziek heeft gemaakt in haar te korte, 27-jarige leven zijn we twee jaar na haar dood allerminst vergeten. Sterker nog, het lijkt wel of haar twee platen (die wat rommelige postuum verschenen compilatie met restjes, Lioness: Hidden Treasures, laten we maar even buiten beschouwing) alleen maar aan zeggingskracht gewonnen hebben.

Het warme jazzy debuut Frank (2003) maar vooral het getormenteerde soulmeesterwerk Back To Black (2006) zijn alleen maar meer gaan intrigreren.

Jammer dus dat noch broer Alex, noch vader Mitch bereid zijn gebleken de liefhebbers van haar muziek tegemoet te treden. Eerst was er dat boek van papa, waarin hij eigenlijk vooral bezig is zichzelf te profileren als de zorgzame vader die op alle mogelijke manieren zijn dochter van drank, drugs en slechte mannen probeerde te bevrijden. En nu is er haar broer Alex die wil laten zien dat Amy een 'gewoon' Joods meisje was.

Zowel vader als broer zeggen nooit naar haar muziek te luisteren. Mitch kan niet naar Back To Black luisteren omdat alle liedjes behalve één, Rehab, gaan over de man die haar in het ongeluk zou hebben gestort, Blake Fielder-Civil. Alex houdt gewoon niet zo van Amy's soort muziek en zegt in The Guardian meer een rocker te zijn.

Best, ieder zijn smaak. Natuurlijk is de weerzin tegen Fielder-Civil, die haar aan de crack en heroïne zou hebben geholpen, te begrijpen. Maar hij werd wel de man in haar leven, nadat ze elkaar in 2005 in de vlak naast het Jewish Museum gelegen pub The Good Mixer hadden ontmoet. Alle liedjes over ontrouw, bedrog en twijfels aan de liefde die Winehouse in een jaar tijd schreef kwamen voort uit hun relatie. Er moeten in haar nagelaten spullen herinneringen aan Fielder-Civil hebben gezeten, maar die krijgen we niet te zien.

Amy Winehouse: A Family Portrait doet er alles aan de bezoeker duidelijk te maken dat ze gewoon naar school ging, van muziek hield, graag las en sudokuboekjes verslond. Haar eerste 'most treasured' gitaar staat er, door Alex niet ongeestig 'waarschijnlijk het slechtste instrument ooit gebouwd' genoemd in een van zijn niet van zelfspot gespeende begeleidende teksten.

Toch zijn er wel degelijk aanwijzingen dat Amy helemaal niet zo heel gewoon was. Hetaangrijpendste is het essay dat ze op 13-jarige leeftijd schreef om zich, geheel op eigen initiatief, aan te melden voor de Sylvia Young Theater School. Een handgeschreven opstel waar haar vader al eerder uit citeerde.

Zo begint ze: 'Mijn hele leven ben ik al luidruchtig (...) alleen maar omdat ik anders niet gehoord zou worden in mijn familie. Mijn familie?, ja dat leest u goed.'

Haar ouders waren toen ze dit schreef al een paar jaar gescheiden en je hoeft geen groot psycholoog te zijn om tussen de regels door in dit essay te lezen dat Amy zichzelf en haar familie helemaal niet zo gewoon vond.

Vooral het slot is aandoenlijk. Ze zegt dat ze dolgraag wil dat mensen haar stem horen en dan voor vijf minuten hun zorgen kunnen vergeten. Zo besluit ze de brief waarmee ze op de school zou worden toegelaten: 'I want to be remembered for being an actress, a singer, for sell-out concerts and sell-out West-End and Broadway Shows. For being just...me.

Er is een kort filmpje van Winehouse, voorzingend in een groepje kinderen, proberend zichzelf te zijn, wat ze tot haar dood toe zou doen.

Veinzen was er nooit bij. Hoe graag ze ook naar de theaterschool wilde, ze gedroeg zich meestal verveeld en zou de opleiding vroegtijdig verlaten. Haar talenten worden jaren later wel onderkend door de platenmaatschappij als ze daar auditie doet, en door producers als Salaam Remi en Mark Ronson, met wie ze haar successen zou behalen.

Niks in de tentoonstelling dat aan hen herinnert. We zien een greep uit haar elpeecollectie met veel jazzvocalisten en wat hiphop (The Roots). Ook het aluminum cd-koffertje waarmee ze nog wel eens een dj-set vulde is te bezichtigen. Opnieuw veel Ray Charles, Sarah Vaughan en Frank Sinatra, naast hiphop-cd's van Nas en Biz Markie.

Dat haar smaak sinds haar kinderjaren nauwelijks veranderd is, blijkt ook aan het lijstje dat ze midden jaren negentig maakte voor een denkbeeldige 'chill-out tape'. Sinatra, Ella Fitzgerald en Nina Simone, maar ook onverwachte rock van Pearl Jam (Alive) en The Offspring (Self Esteem).

Die jazz, soul en hiphop met een rauw randje is ze altijd trouw gebleven. Het was, zo stelt ze al in haar opstel, haar vader die haar ermee in contact bracht. Er is veel van die liefde voor muziek terug te vinden in het Joods Museum, maar je blijft toch zoeken naar iets dat verwijst naar de duistere kant in haar karakter.

Ze was buitengewoon getalenteerd, maar ze had ook aanleg tot verslavingen en had een zeer goed oog voor precies de verkeerde mannen in haar leven.

Deze combinatie leidde uiteindelijk wel tot wat nog altijd tot de fraaiste meest roerende pop van deze eeuw mag worden gerekend. Een duiding of een verklaring daarvan door haar nabestaanden zit er echter niet in. Die willen Amy vooralsnog alleen presenteren als dat schattige meisje met die mooie jurken dat zo graag sudoku maakte. Na het boek van de zorgzame vader helpt ook deze tentoonstelling van de liefhebbende broer, die op de door zijn zus vlak voor haar dood teruggevonden foto's zo warm een arm om haar heen sloeg, ons niet een beter begrip te krijgen van het fenomeen Amy Winehouse.


Tussenstuk:
Most treasured

Amy Winehouse 'most treasured' gitaar staat er, door haar broer Alex niet ongeestig 'waarschijnlijk het slechtste instrument ooit gebouwd' genoemd in een van zijn begeleidende teksten.

Amy Winehouse: A Family Portrait. The Jewisch Museum, Albert Street, Londen. T/m 15/9.


IRP:   


Naar Cultuur, gelijkheid , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]