De Volkskrant, 21-10-2011, .2010

De kijker iets leren



LOES REIJMER − 23/01/13, 00:00

Ze stond aan de basis van succesvolle quizzen als Twee voor Twaalf en was een veelgeprezen eindredacteur. Maar Ellen Blazer wilde per se niet op de voorgrond treden..

De redactie dacht haar een groot plezier te doen. Bij de laatste aflevering van de talkshow Sonja in 1996 zou eindredacteur Ellen Blazer een keer het middelpunt van de belangstelling zijn. Onder valse voorwendselen werd ze door gastpresentator Adriaan van Dis naar de tafel gehaald. Langzaam drong het tot haar door: niet Van Kooten en De Bie zouden hoofdgast zijn, maar zij.

'Ze vond het vreselijk', herinnerde een oud-redacteur zich in de documentaire die Coen Verbraak in 2011 over Blazer maakte. 'Ze wilde de regie in handen hebben en achter de schermen blijven', zei Kees Driehuis, destijds redacteur bij Sonja.

De invloedrijke vrouw achter de schermen, de vrouw die succesvolle televisieformats bedacht en uiteindelijk veertig jaar bij de VARA zou werken, wilde niet voor de camera staan. En al helemaal niet onverwacht, zoals ze haar redacteuren na de bewuste avond leerde: 'Het was geen goede uitzending, omdat jullie me niet hebben voorbereid.'

Ellen Blazer overleed dinsdag op 81-jarige leeftijd, na een kort ziekbed in haar woonplaats Hilversum.

Ze begon haar carrière bij de Wereldomroep als typiste en assistente, in Blazers woorden 'zo'n meisje dat van alles deed'. Vanaf 1956 werkte ze bij de VARA, aanvankelijk als regieassistent bij de televisiequiz Weet wel wat je waagt.

Zelf bedacht Blazer eind jaren zestig de quizzen Twee voor Twaalf en Per seconde wijzer- allebei nog steeds op televisie. Een paar jaar later koppelde de VARA haar aan Sonja Barend voor een nieuw op te zetten talkshow. Ter kennismaking bracht Barend haar een mandje thee. 'Dat is lief van je', reageerde Blazer. En dan, met de kenmerkende eerlijkheid: 'Maar ik drink geen thee.'

Het was het begin van een decennialang bondgenootschap. De kiem van dat succesvolle televisiehuwelijk lag in het gemeenschappelijke oorlogsverleden, liet Blazer meerdere malen doorschemeren. Barends Joodse vader kwam om in Auschwitz; Blazer had als dochter van Joodse ouders bij vijf gezinnen ondergedoken gezeten.

Die ervaringen leidden ertoe dat zowel Blazer als Barend het oog gericht hadden op minderheden, in welke vorm dan ook. Het ultieme programma was nog niet gemaakt, zeiden ze in 1996 samen in HUMO, maar die uitzending over de kinderen van immigranten benaderde het dat wel. Blazer: 'Ze hadden allemaal doorgeleerd en waren geslaagd in het leven. Hartverwarmend was dat.'


Het liefst wilden ze gewone mensen in het programma, geen deskundigen of BN'ers. Dat is helemaal niet saai, zei ze in 1992 tegen Trouw. 'Door zulke mensen aan het woord te laten, haal je ze juist bij de strijkplank vandaan en til je ze boven die grauwheid uit.'

In 2007 kreeg het duo de Ere-Zilveren Nipkowschijf omdat ze de televisie gedemocratiseerd en geëmancipeerd hadden. Dat ligt ook besloten in het format van Twee voor Twaalf: doordat kandidaten de antwoorden kunnen opzoeken, hoeven ze niet over alle kennis te beschikken. 'De slager kan winnen van de chirurg, dat vindt ze leuk', zei haar neef tegen Verbraak.

Zelf was ze niet vies van luxe. Oud-redacteuren herinnerden zich dat ze geen frikandellen durfden te eten in de VARA-kantine: dat kón gewoon niet. Het duo Barend en Blazer dronk samen altijd even een glaasje champagne voor de uitzending, zodat Barend kon ontspannen. Ze reden allebei een Alfa Romeo Spider; Driehuis was als redacteur bijna niet aangenomen omdat hij Opel reed.

Maar op televisie hield ze niet van poespas. Toen in die bewuste, laatste uitzending van Sonja de burgemeester van Hilversum met ambtsketting aan kwam lopen, riep Blazer: 'Nee, toch geen lintje?' Ze vond het vreselijk, bekende ze vijftien jaar later tegen Verbraak. 'Sonja heeft er later ook een gekregen', zei ze. 'Maar een hogere.' Ze keek er blij bij.



Tussenstuk:
Gedeeld verleden

De kiem van het succesvolle televisiehuwelijk tussen Ellen Blazer en Sonja Barend lag in het gemeenschappelijke oorlogsverleden, liet Blazer meerdere malen doorschemeren. Barends Joodse vader kwam om in Auschwitz; Blazer had als dochter van Joodse ouders bij vijf gezinnen ondergedoken gezeten.


Reacties

Kees Driehuis
'Ellen heeft veel voor de Nederlandse televisie betekend. Zij heeft al haar creativiteit ingezet om programma's te maken die er toe deden. Geen programma's met het bekende opgeheven vingertje. Nee, haar formats waren leuk om naar te kijken en hadden bovendien inhoud. In de door haar bedachte quizzen ging het niet alleen om het prijzengeld, ze wilde de kijkers ook wat bijbrengen. Dat typeert haar.'

Astrid Joosten
'Ellen was een van de eerste vrouwen die zo'n grote carrière hadden bij de Nederlandse televisie. En ze was goed in wat ze deed. Twee van haar quizzen zijn nog steeds op televisie, en dat is een fenomenale prestatie. Als bedenker bleef ze ons altijd op de voet volgen. Af en toe stuurde zij een briefje. Soms complimenteus, maar vaak ook kritisch. Na veertig jaar voelden wij nog altijd Ellen over onze schouder meekijken.'

Koos Postema
'Ellen was van jongs af aan een van de meest creatieve mensen van de Nederlandse televisie. Ze was altijd bereid om het nieuws en het serieuze te combineren met amusement. Ze was geweldig in het meegaan en aanvoelen van de tijd en kon dat perfect vertalen naar een programma. Ze werkte vlak achter de schermen en vanaf die plek heeft zij de Nederlandse tv op een historische wijze veranderd.'

Frans Klein (directeur VARA)
'Ellen is een maakster van het eerste uur. Ze heeft een standaard neergezet in haar streven naar kwaliteit. Ze was ook streng voor andere makers. Een absoluut voorbeeld. Je moest als kijker iets opsteken van de televisie. Ze zag het als een belangrijk educatief middel. Wat dat betreft paste zij ook goed bij de verheffingsgedachte van de VARA. Ze wilde de mensen verder helpen. Dat was Ellen.'

Jarl van der Ploeg


 

Naar Cultuur, gelijkheid , Westerse organisatie , Sociologie lijst , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]