De Volkskrant, 14-02-2013, column door Marcel van Dam, socioloog

2010

Afrekening

Tussentitel: De positie van de gepensioneerden wordt veel te rooskleurig voorgesteld

Op 27 oktober 2011 schreef ik een column onder de titel 'Barbertje moet hangen' waarin ik stelling nam tegen de wijze waarop ouderen onevenredig werden belast om mensen die werken te kunnen sparen. Naar aanleiding van het besluit van toenmalig minister Kamp om de regels zo te veranderen dat er gekort zou moeten worden op de pensioenen was de slotzin van die column: 'Minister Kamp denkt dit ongestraft te kunnen doen omdat gepensioneerden weinig machtsmiddelen hebben en zich tot nu toe willoos hebben laten plukken. De vraag is of dat zo blijft. Er komt een moment dat ze zich zullen realiseren dat ze met hun stem iedere partij kunnen maken of breken'.

Dat moment lijkt te zijn gekomen. In de laatste peiling van Maurice de Hond klimt 50Plus naar 13 zetels en is daarmee een middelgrote partij geworden. Vooral de PvdA betaalt daarvoor de prijs. Die partij heeft sinds de verkiezingen 16 zetels ingeleverd. Nog maar 12 procent van de 50-plussers geeft aan PvdA te zullen stemmen. 77 procent van de ouderen is van mening dat 'de PvdA de ouderen in de steek heeft gelaten'. Ze hebben volkomen gelijk.

Het is stuitend hoe telkens gepoogd wordt de geesten rijp te maken voor een greep in de portemonnee van ouderen, vaak op een manier die ouderen in hun ziel raakt. Politici proberen gepensioneerden te 'framen' als behorend tot een vermogende 'leisure class'. Zoals Samsom de extra belastingverhoging voor gepensioneerden rechtvaardigde door erop te wijzen dat 50-plussers 40 procent van het totale vermogen bezitten. Het is altijd zo geweest dat besparingen groter worden naarmate de pensioen-datum nadert. In de eerste plaats omdat veel kleine zelfstandigen een eigen vermogen opbouwen als pensioenvoorziening of met dat doel hun bedrijf verkopen. In de tweede plaats omdat mensen sparen of spaarden door de hypotheekschuld op hun eigen huis geheel of gedeeltelijk af te lossen.

Samsom weet natuurlijk heel goed dat honderdduizenden mensen zichzelf gedurende lange tijd heel veel hebben moeten ontzeggen om rente en aflossing op hun eigen huis te kunnen betalen. Om ze nu als 'vermogend' te behandelen door bijvoorbeeld een vermogenstoets te hanteren in de gezondheidszorg is buitengewoon onrechtvaardig. In feite is een vermogenstoets in de zorg een extra vermogensbelasting, niet voor alle mensen met een vermogen, maar alleen voor die mensen die extra zorg nodig hebben.

De positie van gepensioneerden wordt veel te rooskleurig voorgesteld. Zoals maandag in deze krant onder de kop: 'Nederlanders overschatten armoede onder ouderen'. Ik denk dat Nederlanders dat helemaal niet overschatten, maar dat ze armoede definiŽren in vergelijking met hun eigen positie. De officiŽle armoedegrens in ons land is al 34 jaar lang geŽnt op de koopkracht van een bijstandsuitkering in 1979. Om te voorkomen dat ouderen met alleen AOW het armoedecijfer in Nederland zouden opjagen, is de koopkracht van de AOW net boven die lage inkomensgrens gehouden. Die koopkracht bleef wel achter bij de welvaartsstijging. Om die reden is in vergelijking met 1980, ondanks het groeiend aantal 65-plussers, het totaal bedrag dat nu aan AOW wordt uitgegeven in procenten van het bbp aanzienlijk lager dan toen. Hoezo wordt de AOW onbetaalbaar?

Een andere veelgehoorde misvatting: het inkomen van gepensioneerden zou sterker gestegen zijn dan dat van mensen die werken. Het is waar: er komen steeds meer gepensioneerden met een gemiddeld hoger aanvullend pensioen bij. Zo is in de periode 1990-2010 het percentage ouderen met een aanvullend pensioen gestegen van 58 naar 73. Maar dat zegt niets over de inkomensontwikkeling van individuele gepensioneerden. Het blijft een feit dat gepensioneerden aanzienlijk minder welvarend zijn dan mensen die werken.

In 2000 was de gemiddelde hoogte van het aanvullend pensioen 780 euro per maand. In dat jaar was het gemiddeld besteedbare inkomen van gepensioneerden 20.500 euro. Van inkomen uit vermogen, inclusief het eigen woningforfait, is bij 40 procent van de gepensioneerden geen sprake en voor zover daar wel sprake van is, is het inkomen uit vermogen gedaald.

Dat Nederlandse gepensioneerden er minder slecht aan toe zijn dan die in de meeste andere landen betekent helemaal niet dat ze rijk zijn. Dat is een heel, heel klein percentage. Ik vind dat die net als andere rijken meer inkomstenbelasting zouden moeten betalen. Helaas: echte rijken leveren naar verhouding het minst in. Gek genoeg hoor je Samsom daar nooit over.



 

Red.:

Naar Politieke analyse , Politiek lijst , Politiek & Media overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]