De Volkskrant, 06-02-2014, van verslaggever Michiel Kruijt .2010

Advocatenteam vecht inbeslagname aan

Slag om collectie-Gurlitt is nu pas echt begonnen


Tussentitel: Aanklacht tegen onbekende ambtenaar achter 'Gurlitt-leaks'

1.400 kunstwerken waren er in zijn appartement in beslag genomen, maar Cornelius Gurlitt vocht nauwelijks terug. Maandenlang was hij zelfs onbereikbaar voor de Duitse autoriteiten. Dat is sinds enkele weken totaal veranderd. Oorzaak: niet minder dan drie advocaten en een pr-adviseur staan de Oostenrijker van geboorte bij. .

Het is, frappant genoeg, niet Gurlitt zelf die de hulp heeft gezocht. Vlak voor Kerst is hij op verzoek van artsen door een rechter onder curatele gesteld. De 81-jarige hartpatiŽnt, die in een interview een nogal zonderlinge indruk had gemaakt, zou niet meer voor zichzelf kunnen zorgen en in een ziekenhuis zijn opgenomen. De Duitse advocaat die als zijn zaakwaarnemer is aangesteld, heeft het team ingeschakeld dat de afgelopen anderhalve week voor het eerst van zich liet spreken. Nu gaat de slag om de Gurlitt-collectie pas echt beginnen, kopte een Duitse krant.

Maandag werd bekend dat de advocaten aangifte hebben gedaan tegen de onbekende opsporingsambtenaar die verantwoordelijk is voor de 'GurlittLeaks'. Vooral het tijdschrift Focus grossierde in details die alleen uit de koker van justitie of politie kunnen zijn gekomen. Het was ook dit weekblad geweest dat in november de primeur had gebracht over de spectaculaire kunstvondst, bij toeval gedaan tijdens een huiszoeking wegens verdenking van belastingontduiking. De persoonlijke levenssfeer van Gurlitt is door de stortvloed aan publiciteit 'zwaar' aangetast, menen de twee strafrechtadvocaten die hem vertegenwoordigen.

De derde advocaat, een specialist in burgerlijk recht, gaf enkele korte interviews waarin hij van leer trok tegen de beschuldiging dat zijn cliŽnt 593 werken bezit die mogelijke roofkunst zijn. Cornelius Gurlitt is de zoon van de in 1956 verongelukte kunsthandelaar Hildebrand, die veel zaken met de nazi's heeft gedaan. 'Er is een enorme discrepantie tussen hoe de Duitse autoriteiten deze zaak publiek hebben voorgesteld en de waarheid', zei raadsman Hanness Hartung. Volgens hem zijn er 'rond vijf of zes' restitutieaanvragen waarnaar nauwkeurig moet worden gekeken, maar moet de rest van de in beslaggenomen kunst worden geretourneerd.

Hartung zei ook in gesprek te zijn met erfgenamen en 'eerlijke en juiste' oplossingen te zoeken. Volgens hem klopt het niet dat zijn cliŽnt geen kunst wil teruggeven, zoals die in een groot interview met Der Spiegel had gezegd. Dat citaat is 'vals en vervormd', zei de advocaat.

Die opmerking kwam hem op een golf aan terechtwijzingen te staan, onder meer van Der Spiegel zelf. De bewering is onjuist, blijkt uit een filmpje dat op de site van het weekblad staat. Het is gemaakt door de verslaggeefster die een paar dagen met Gurlitt had opgetrokken. In de video zegt hij: 'Ik geef niets vrijwillig terug. Dat doe ik in geen geval.'

In Duitsland is grote discussie ontstaan over de vraag hoe de kwestie moet worden opgelost. De zaak is een juridisch mijnenveld. Teruggaveclaims die namens erfgenamen van de oorspronkelijke eigenaars zijn ingediend, zouden een kans kunnen maken mits de kwade trouw van Gurlitt per kunstwerk wordt aangetoond. Dat is niet eenvoudig, taxeerde een gelouterde advocaat. Duitsland heeft ook geen ervaren orgaan dat dit soort speciale zaken berecht, zoals de restitutiecommissie in Nederland.

Een ander juridisch probleem vormt de 'Entartete Kunst' in de collectie-Gurlitt, die 384 stuks groot zou zijn. Dit is kunst die kort voor de Tweede Wereldoorlog door de nazi's in beslag is genomen bij Duitse musea en daarna stiekem is doorverkocht - onder anderen aan Hildebrand Gurlitt. De naziwet waarmee deze kunst verbeurd werd verklaard, is nooit geschrapt.

Desondanks zijn tal van museumdirecteuren aan het uitzoeken of er voormalige collectiestukken zijn opgedoken in de verzameling van Gurlitt. Enkelen hebben zich zelfs al gevoegd bij het koor van joodse erfgenamen dat kunstwerken terug wil hebben.

Juridisch ingewikkeld is ook de vraag of de verzameling Łberhaupt wel in beslag had mogen worden genomen. De huiszoeking in het appartement in MŁnchen had betrekking op mogelijke belastingontduiking, niet op het (niet strafbare) bezit van roof- en ontaarde kunst.

Gurlitt is ook nog steeds niets ten laste gelegd, terwijl de kunstschat al twee jaar geleden is aangetroffen. Het Openbaar Ministerie ontkent dat er een schikking zit aan te komen waarbij van strafvervolging wordt afgezien in ruil voor teruggave van kunstwerken. 'Heel duidelijk is: het wordt geen deal', zei een openbaar aanklager dinsdag.

De landelijke politiek houdt zich ver van de discussie. Alleen de Beierse minister van Justitie heeft een wetsvoorstel aangekondigd. Hij wil de verjaringstermijn van 30 jaar laten vervallen als iemand te kwader trouw in het bezit is gekomen van een kunstwerk. Maar er zijn maar weinig juristen die denken dat er iets zal veranderen met deze 'Lex Gurlitt'.

De zaak heeft duidelijk gemaakt dat Duitsland nog een flinke inhaalslag moet maken ten aanzien van Nazi-Raubkunst. De kersverse pr-functionaris van Cornelius Gurlitt haalde maandag in een tweet een uitspraak aan die een Duitse journalist al maanden geleden had gedaan. 'We leven in een land dat al 70 jaar onverschillig staat tegenover roofkunst.'



Red.:  



Naar Wetenschap en religie , Wetenschap lijst , Wetenschap overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]