De Volkskrant, 09-04-2014, door Rolf Bos .2010

Interview | Boek Stefan Koldehoff over roofkunst

'Veel hangt nog in Duitse huizen'


In duizenden Duitse woonkamers hangt nog zogenoemde 'roofkunst': schilderijen die tijdens de nazi-dictatuur op 'Jodenveilingen' voor een spotprijs werden aangeschaft. Schrijver Stefan Koldehoff heeft, zegt hij, in veel van die huiskamers gestaan. .

Koldehoff (45) schreef het boek Die Bilder sind unter uns, waarin hij uitgebreid in gaat op de handel met door de nazi's geroofde kunst. Een eerste versie verscheen al in 2009: 'Goede recensies, tegenvallende verkoop.' Onlangs zag een herziene versie het licht en nu is Koldehoff plots een veelgevraagd man.

Dat heeft alles te maken met de vondst van een 'nazi-kunstschat' in een woning in München, begin 2012. Eind vorig jaar pas kwam aan het licht dat belastingambtenaren toentertijd bij de bejaarde Cornelius Gurlitt 1.400 schilderijen hadden gevonden van onder anderen Chagall, Beckmann, Picasso en Matisse. Kunst, zo bleek al snel, die door Gurlitts vader in de nazitijd deels op duistere wijze was verkregen, vaak uit het bezit van opgejaagde en vermoorde Joodse verzamelaars. De naam 'Gurlitt' is niet meer uit de krantenkolommen verdwenen.

Gurlitts advocaten baarden deze week opzien door te verklaren dat hun klant de roofkunst uit zijn verzameling wil teruggeven aan de oorspronkelijke eigenaren of hun nabestaanden. 'Hij zet zich wat dat betreft op één lijn met openbare musea en accepteert de Washington Principles. Bijzondere stap.'

Deze 'Washington Principles', door 44 staten in 1999 ondertekend, zijn alleen van toepassing voor roofkunst die in het bezit is van openbare musea. Erfgenamen van de oorspronkelijke eigenaren kunnen deze werken in principe terugvorderen. Trouwens vaak nog lastig genoeg, zegt Stefan Koldehoff.

Wat te doen met besmette kunst die sinds de oorlog al vaak van eigenaar is gewisseld? Kun je de huidige eigenaar nog aanspreken op wat in de jaren dertig is gebeurd? 'Veel museumeigenaren hebben bovendien helemaal geen zin iets uit de collectie af te staan. Ze zijn nogal bezitterig.'

Hij veroordeelt de oude man niet. Cornelius Gurlitt (81) is ziekelijk en leefde tijdenlang een teruggetrokken bestaan: als homoseksueel kon hij in de jaren vijftig in Duitsland nog bestraft worden, en er was die verborgen kunstschat van zijn vader. 'Niemand kwam ooit in de woning. Hij 'leende' ooit de huiskamer van een buurvrouw om daar een doek op te hangen dat voor verkoop aan een veilinghuis moest worden getoond.'

Koldehoff verwacht dat het nog een hels karwei wordt de oorspronkelijke eigenaren te achterhalen. 'Het zijn honderden kunstwerken.' En dan valt de 'Entartete Kunst' - door de nazi's uit musea gehaald en door kenners als vader Gurlitt voor een prikkie gekocht - niet eens onder de afspraak. Vreemd genoeg is de wet die deze onteigening mogelijk maakte in het naoorlogse Duitsland nooit herroepen. 'Het is lang niet het enige wat verbazing en afschuw wekt rond dit thema.'

Koldehoffs conclusie: 'Het grootste deel van de collectie-Gurlitt moet ooit terug naar de oude man in München.'



Red.:  



Naar Wetenschap en religie , Wetenschap lijst , Wetenschap overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]