De Volkskrant, 30-09-2010, door Frank de Zwart 2010

Schijngevechten over etnische registratie

Frank de Zwart | Frank de Zwart is werkzaam bij het Instituut voor Bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. Volgens hem is het registreren van etnische gegevens een schijngevecht. Nederland beschikt immers allang over een systeem waarin etnische statistieken voor iedereen toegankelijk zijn. 'U zult verbaasd staan over wat we zo al weten over de allochtoon.'

Etnische registratie, hoe efficiënt ook voor de rechtshandhaving en hulpverlening, kan niet zomaar. Bestuurders die wat al te voortvarend aan de slag zijn gegaan met het koppelen van bestanden, zijn hardhandig tot de orde geroepen met juridische en ethische argumenten. Dat is goed nieuws, want etnische registratie heeft nare connotaties en de politiek is verdeeld, zo niet in war over dit onderwerp.

Er is ook slecht nieuws: de recente ophef over etnische registratie is een schijngevecht. Nederland beschikt al lange tijd over een zeer verfijnd systeem waarin ieders etnische identiteit is geregistreerd en gekoppeld aan data bestanden van justitie, belasting, verzekering, onderwijs, gezondheidszorg, pensioenfondsen, etc.

Die etnische identiteit is op basis van overerving en territorium ‘objectief’ vastgelegd in de gemeentelijke basisadministratie. In tegenstelling tot de meeste westerse landen, biedt de Nederlandse staat ons geen mogelijkheid tot zelfidentificatie; etnische identiteit wordt eenzijdig toegewezen door de staat. Gegevens uit de gemeentelijke basisadministratie worden nationaal, regionaal, en lokaal gekoppeld tot een omvattend systeem van etnische categorieën, dat gerelateerd kan worden aan een veelheid van andere data. Dit systeem is voor iedereen toegankelijk en wordt voortdurend gebruikt door een allerlei personen en instellingen. Hoe dacht u dat sociale kwesties tot etnische kwesties zijn geworden, en waar denkt u dat de onophoudelijke stroom van nieuws, nieuwtjes, en beleid aangaande ‘allochtonen’ vandaan komt?

Neem een moment om statistieken van het rijk en de gemeenten te bekijken - ze zijn voor iedereen toegankelijk. U zult verbaasd staan over wat we zo al weten over ‘de allochtoon’. Aantal kinderen, aantal ziekten, niveau van scholing, schooluitval, huwelijkspatronen, seksuele problemen, aanraking met politie, enzovoort. Wilt u bijvoorbeeld weten hoeveel Nederlanders, Turken, Marokkanen, Antillianen en andere mensen met ouders of grootouders uit ‘niet geďndustrialiseerde gebieden’ in een bepaald postcodegebied wonen? Wilt u ook weten wat het inkomen per persoon is in dat gebied, het aantal uitkeringen, en het aantal aangiften? En wilt u misschien meteen kunnen doorklikken naar makelaars om uw huis te verkopen? Geen enkel probleem: voor alle grote steden geheel toegankelijk op het net, met overzichtelijke en klikbare kaartjes. Amsterdam is opgedeeld in meer dan negentig postcodegebieden, om een indruk te geven van de verfijning van het systeem.

In juridische zin is etnische persoonsregistratie een stapje verder dan etnische statistieken, maar de dichtheid en precisie van die statistieken als gevolg van bestandskoppelingen maakt dat verschil in praktische zin irrelevant. De wet op persoonsregistratie onderscheidt etnische registratie ten dienste van hulpverlening (dat mag) en ten dienste van justitie (dat mag niet).

Datzelfde onderscheid is impliciet altijd gehanteerd bij het maken en uitbreiden van etnische bevolkingsstatistieken. Daar is serieus mee begonnen in de jaren zeventig (na de Molukse treinkapingen) door ambtenaren en statistici, in een apolitiek, ‘wetenschappelijk’ proces, dat zich min of meer onttrekt aan het zicht van de Nederlandse bevolking,omdat wij geen nationale census hebben (ironisch genoeg is die afgeschaft omdat identificatie van de bevolking door de staat te gevoelig lag). De hele exercitie heeft nooit veel weerstand ondervonden, omdat deze altijd diende ter bevordering van emancipatie, het opheffen van achterstanden en het integreren (met behoud van eigen cultuur).

We zien nu dat dat naďef is geweest. Het tolerante multicultiklimaat is omgeslagen. De noodzakelijke integratie wordt door veel meer mensen dan voorheen opgevat als noodzakelijke assimilatie, goedschiks dan wel kwaadschiks. De recente ophef over etnische registratie laat zien dat we nog steeds een rechtsstaat zijn, maar de bereidheid tot ‘kwaadschiks’ in combinatie met het alomtegenwoordige en als vanzelfsprekend ervaren systeem van verfijnde etnische statistieken, lijkt mij een goede reden voor bezorgdheid. Gezien de veelheid van gedetailleerde en gekoppelde data over etnische groepen, is het bewaken van bestaande juridische grenzen en het terechtwijzen van een handjevol bestuurders een achterhoedegevecht.

Het probleem komt voort uit de fundamentele beslissing, ooit genomen, om etnische data te gaan verzamelen. Het is tijd om die beslissing ter discussie te stellen. Er zijn ook landen waar etnische groepen uit principe niet door de staat worden geclassificeerd, en die landen doen het op het gebied van integratie en gelijkheid niet slechter dan Nederland.


Naar Cultuur, integratie, afkeer, bronnen , Cultuur, integratie, afkeer , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]