De Volkskrant, 28-10-2009, door Gert-Jan Segers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie, en auteur van de islamstudie Voorwaarden voor vrede. 28 okt.2009

Laten we luid en duidelijk botsen

In het islamdebat moeten christenen een cruciale rol spelen. Want zonder vitaal christendom weten we niet waar we het zoeken moeten, betoogt Gert-Jan Segers

Tussentityel: Op 2 november 2004 knapte er iets in de Nederlandse samenleving

Toen op 2 november 2004 Theo van Gogh met acht kogels van zijn fiets werd geschoten en met een messteek aan zijn einde kwam, stierf niet alleen een luidruchtige filmmaker en columnist. Die dag knapte er iets in de Nederlandse samenleving. De moord, die werd gepleegd door Mohammed B., een in Amsterdam geboren en getogen Marokkaanse Nederlander, was ook het einde van een multiculturele droom.
    Het was het einde van een samenleving waarin culturele verschillen alleen maar een verrijking waren, waarin de Nederlandse identiteit werd gerelativeerd om het nieuwkomers zo gemakkelijk mogelijk te maken en waarin de islam vooral een exotische aanwinst voor onze veelkleurige samenleving was. Nieuwkomers mochten ‘integreren met behoud van eigen cultuur’ en weinig Nederlanders zagen daar iets tegenstrijdigs in.
    De fatale ontmoeting tussen Van Gogh en B. was ook de botsing tussen twee subculturen die zich door elkaar bedreigd voelen. Een deel van de seculiere meerderheid voelt zich erg ongemakkelijk bij de terugkeer van religie, bij wat Gilles Kepel la revanche de Dieu noemt. Voor de seculier-liberale goegemeente is iedere hoofddoek een bedreiging voor de ‘verworvenheden’ van de afgelopen decennia. En het huidige kabinet hoeft maar een tittel of jota aan de abortuswet te wijzigen of even langer na te denken over embryoselectie en de Elsbeth Etty’s van dit land hebben het niet meer. Ze staan op scherp.
    Daar tegenover staat het onbehagen van jonge moslims waarvan Mohammed B. een extreme representant was. Bij hen is er een conflict tussen enerzijds een innerlijke overtuiging, met het doen en laten van een Arabische profeet van 1300 jaar geleden als de maat der dingen, en anderzijds een omringende samenleving waarin alles mag en niets moet. Ze zitten knel tussen de plattelandscultuur van hun ouders en een hedonistische westerse cultuur. Het is een niemandsland waarin velen ofwel de ‘zuivere islam’ van het salafisme omarmen ofwel met hun wangedrag een grote middelvinger naar iedereen opsteken.
    In veel gevallen leidt het conflict van de tweede en derde generatie islamitische allochtonen letterlijk tot een innerlijke gespletenheid. De eerste generatie van Marokkaanse Nederlanders heeft vier keer zoveel kans op schizofrenie dan autochtonen, terwijl de tweede generatie daar zeven keer zoveel kans op heeft.
    Naast het gevoel van verlies bij de seculier-liberale meerderheid en de islamitische minderheid is er ook het ‘christelijke verlies’. Ikzelf maak deel uit van een gemeenschap die leeft met een herinnering aan een christelijk verleden, golven van secularisatie en paarse politiek over zich heen heeft gehad en steeds sterker het gevoel heeft gekregen dat er voor haar slechts een plaats in de culturele marge is. Toen onze huidige grondwet in de verf werd gezet en het liberalisme werd geformuleerd, was het christendom een nog algemeen aanvaarde bron van moraal. Dat is niet langer het geval.
    In het islamdebat en de zoektocht naar onze nationale identiteit is duidelijk dat dit land geen christelijk land meer wil zijn. Daarmee kennen alle deelnemers aan het huidige debat gevoelens van verlies en vervreemding. Het ideaal van een multiculturele samenleving is voorbij, religie is terug, moslims voelen zich miskend en christenen gemarginaliseerd. In het islamdebat zijn we aanbeland aan de Boulevard of Broken Dreams.
    Dit is het uitgelezen moment om het gevoel van verlies te boven te komen. We hebben de weerbarstige en ingewikkelde culturele werkelijkheid te aanvaarden en zullen de overtuigde keuze voor elkaar moeten maken. Niet omdat we elkaars beste vrienden zijn, niet omdat we geen verschillen meer willen zien, maar wel omdat we geen andere keuze hebben dan die voor een gezamenlijke toekomst. We zijn elkaars naasten, elkaars buren, we zullen het met elkaar moeten doen, ook al erger je je soms kapot aan die ander.
    Een keuze voor elkaar impliceert niet het einde van het debat, integendeel. Laten we onze inzet in het culturele debat allemaal luid en helder verwoorden. Maar de inzet zal niet langer zijn elkaar bij voorbaat vanwege een (niet-)religieuze achtergrond uit te sluiten, weg te pesten of schrik aan te jagen.
    Het zal er voor ons allemaal op aankomen dat we ons verenigen rond het absolute culturele minimum van onze samenleving: onze politieke en religieuze vrijheden en een besef van verantwoordelijkheid voor elkaar. Iedereen die niet kan leven met onze vrijheden heeft hier geen toekomst. Iedereen die dat wel kan, moet vooral luid, duidelijk en verbaal met andersdenkenden botsen.
    De bijdrage van christenen is daarbij cruciaal. Want ik ben er van overtuigd dat zonder een vitaal christendom deze samenleving geen idee heeft waar ze vandaan komt en, in de zoektocht naar identiteit en moraal, niet meer weet waar ze het zoeken moet.


Naar Cultuur, integratie, toekomst, tegen niets-doen , Cultuur, integratie, toekomst , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]