De Volkskrant, 17-02-2009, column door Pieter Hilhorst .2008

Heilige huisjes

Hoe vallen heilige huisjes om? Afgelopen tijd zijn twee taboes doorbroken. Gezien de tekorten op de begroting kunnen er meer volgen (AOW en de hypotheekrenteaftrek).
    Het eerste voorbeeld komt uit Senegal. Daar bereikt de organisatie Tostan miraculeuze resultaten in de strijd tegen de besnijdenis van meisjes. Rob Vreeken schreef een prachtig portret van de succesvolle werkwijze (het Vervolg, 7 februari). Eerdere pogingen om moeders te overtuigen hun dochters te sparen hadden zich geconcentreerd op de gevaren voor de gezondheid van de meisjes. Veel meisjes sterven aan de infecties die ze oplopen tijdens het ritueel. Voorlichters probeerden de moeders te overtuigen van de barbaarsheid van de traditionele praktijk. Het mocht niet baten.

De aanpak van Tostan is anders. Ze erkennen dat ouders hun dochter besnijden omdat ze van haar houden. Als ze haar niet besnijden, is ze kansloos op de huwelijksmarkt. De organisatie probeert daarom dorpen zover te krijgen dat ze collectief de besnijdenis van meisjes verwerpen. En met succes. Duizenden dorpen hebben collectief de besnijdenis van meisjes afgezworen. In Senegal werd 30 procent van de meisjes besneden. De hoop is dat het binnen zes jaar niet meer gebeurt.

Het andere voorbeeld is het Nijmeegse besluit de vrijheid van schoolkeuze in te perken, om zo te zorgen dat kansarme en kansrijke kinderen samen naar school gaan (Voorpagina, 11 februari). Het is een opmerkelijk besluit. Een paar jaar geleden heb ik met een aantal anderen een plan gelanceerd om Amsterdamse scholen gemengd te maken. Wij waren ervan overtuigd dat het onhaalbaar is om de vrijheid van onderwijs drastisch in te perken. Wij stelden daarom voor dat scholen met een wachtlijst voorrang moesten geven aan duo-inschrijvingen van een autochtoon en een allochtoon kind. Zo zouden de populairste en witste scholen vanzelf gemengd worden.

Het gemeentebestuur in Nijmegen gaat veel verder. Ouders mogen hun voorkeur geven aan zes scholen (drie binnen en drie buiten de wijk), waarna de gemeente een school toewijst. Bij de toewijzing gaan broertjes en zusjes en kinderen uit de buurt voor. De overige plaatsen worden zo verdeeld dat er op school een verhouding bestaat van 70 procent kinderen van ouders met een hoge opleiding en 30 procent kinderen van ouders met een lage opleiding.

Het lijkt alsof in Nijmegen het heilige huisje is omgevallen, omdat geen enkele partij zich er de eigenaar van voelde. Alle schoolbesturen onderschrijven de nieuwe koers. Wethouder Hannie Kunst relativeert de breuk met het verleden. Ze verwacht dat 95 procent van de kinderen terechtkomt op een school die de voorkeur heeft van de ouders. Ze verdoezelt dat het nogal wat uitmaakt of dat de eerste of de zesde voorkeur is. Toch is het plan om twee redenen een forse ingreep. Bij de toewijzing is het bevorderen van de 70/30-procentsverhouding namelijk belangrijker dan het honoreren van de onderwijskundige of godsdienstige voorkeur van de ouders. Bovendien krijgen populaire scholen geen toestemming om uit te breiden.

Heilige huisjes komen voort uit nobele motieven. In Senegal onderkent Tostan dat. Het collectief afzweren van de besnijdenispraktijk is juist bedoeld om de zorgen van de ouders weg te nemen. De vrijheid van onderwijs is gebaseerd op het idee dat ouders het beste weten wat goed is voor hun kind. Het probleem is alleen dat een optelsom van de individuele keuzes een collectief gedrocht oplevert, namelijk apartheid in het onderwijs. Het is legitiem om daartegen op te treden. Maar hoe meer Nijmegen aan het oorspronkelijke nobele motief tegemoet komt, hoe kleiner de kans op averechtse effecten. Nu kunnen ouders die hun zin niet krijgen zich alleen keren tegen het collectieve doel. Ze doen hun kinderen buiten de stad op school, verhuizen of dienen een bezwaar in.

Het is daarom beter als Nijmegen de centrale toewijzing combineert met ons idee om collectieve inschrijving die bijdraagt aan de gewenste samenstelling van de school voorrang te geven. Mensen kunnen hun onbeperkte vrijheid van onderwijs terugverdienen door bij te dragen aan het collectieve doel. Het voordeel is bovendien dat kansrijke ouders zo helpen de drempels te verlagen bij de populaire scholen, want dat is een zwak aspect van het plan van Nijmegen. Ze onderschatten dat laagopgeleide ouders hun kind vaak niet op een eliteschool willen aanmelden, uit angst dat hun kind zich daar niet thuis voelt. De beloning op collectieve inschrijving stimuleert ouders elkaar te helpen om deze koudwatervrees weg te nemen. Zo wordt het heilig vuur van ouders gebruikt om de nadelen van een heilig huisje weg te nemen.
 


Naar Cultuur, integratie, toekomst , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]