De Volkskrant, 12-02-2009, .2008

Spreiding werkt niet, ouders verhuizen dan nog liever

Nijmegen wil leerlingen spreiden om zo de tweedeling tussen witte en zwarte scholen tegen te gaan. Dat is elders al geprobeerd. Het werkt niet, weet Sjak Rutten.

Tussentitel: Nijmegen kan zich alvast voorbereiden op een aantal rechtszaken

De gemeente Nijmegen zet het mes in de witte en zwarte scholen (Voorpagina, 11 februari). Ouders mogen hun kinderen voortaan niet meer bij een school inschrijven, maar moeten hun kind centraal aanmelden. Daarbij mogen ze zes voorkeursscholen opgeven, drie binnen en drie buiten de wijk. Op basis van afgesproken spelregels wijst de computer dan een school aan.
De regeling is afgesproken tussen de gemeente Nijmegen en alle schoolbesturen. De schoolbesturen hebben zich daarbij flink onder druk laten zetten. In ruil voor de door de scholen begeerde zeggenschap over hun gebouwen, heeft de gemeente bedongen dat populaire scholen niet mogen uitbreiden als de uitbreiding het gevolg is van aanmelding van kinderen buiten de wijk.

Zo ontstaat schaarste die wordt gebruikt om ouders aan scholen in de eigen wijk te binden. Er wordt bij de schoolkeuze wel rekening gehouden met de school waar broertjes of zusjes op zitten, maar de levensovertuiging van de ouders of hun voorkeur voor een onderwijskundige stroming spelen geen rol bij de voorrangsregels.

Het beleid in Nijmegen is een nieuwe poging iets te doen aan het probleem van de witte en zwarte scholen. Het zal niet werken, evenmin als eerdere pogingen gewerkt hebben.

De eerste hiervoor is dat wijken met zwarte scholen meestal wel een gemengde bevolking hebben, maar dat het autochtone deel meestal uit ouderen, studenten en gezinnen zonder kinderen bestaat. Als je alleen kijkt naar gezinnen met schoolgaande kinderen, dan blijkt dat er weinig autochtone gezinnen met kinderen in wijken met zwarte scholen wonen.

Scholen in witte en zwarte wijken zullen dus niet gemengd worden als gevolg van dit beleid. Het beleid kan alleen invloed hebben in wijken met een gemengde bevolking in de leeftijdsgroepen tussen de 4 en de 12 jaar. De gemeente en de schoolbesturen moeten daarom uitleggen waarom een zwarte school in een zwarte wijk goed is en een zwarte school in een gemengde wijk slecht.

De tweede reden waarom gedwongen spreiding niet werkt, is dat het beperken van ouders in de schoolkeuze, wel degelijk in strijd is met de grondwettelijk keuzevrijheid, wat de aangehaalde jurist ook mag beweren.

Schoolkeuzevrijheid is geen fossiel uit een ver verzuild verleden. Er is nog steeds een groot draagvlak voor. In een schoolkeuzeonderzoek in Amsterdam is aan ouders gevraagd of ze witte en zwarte scholen een probleem vinden. 85 procent antwoordde bevestigend. Op de vervolgvraag of ze bereid zijn bij te dragen aan oplossing van het probleem door beperkingen toe te staan op het recht om zelf een school voor de kinderen te kiezen, antwoordde vervolgens 90 procent Ďneeí. De gemeente Nijmegen en de schoolbesturen kunnen zich alvast voorbereiden op een aantal rechtszaken.

Het derde argument tegen spreidingsbeleid, is dat slecht is voor de stad. Zoals alle steden probeert Nijmegen de middenklasse aan de stad te binden om zo het economische draagvlak van de stad te versterken. Dat beleid maak je door spreidingsbeleid in het onderwijs in ťťn klap ongedaan.

In de VS is twintig jaar ervaring opgedaan met spreidingsbeleid. Tussen 1970 en 1990 werden miljoenen kinderen met bussen vervoerd om meer gemengde scholen tot stand te brengen. Toen het spreidingsbeleid in het begin van de jaren negentig werd beŽindigd bleek het effect precies tegenovergesteld geweest te zijn: het aantal kinderen dat op een witte of zwarte school zat was bij de beŽindiging van het busvervoer groter dan toen ermee begonnen werd.

Dat kwam doordat ouders zich massaal aan het spreidingsbeleid onttrokken door uit de steden te verhuizen. De ruimtelijke segregatie nam toe en het economisch draagvlak van de steden werd verder ondergraven. Er is geen aanleiding te veronderstellen dat het in Nederland anders zal gaan als spreiding wordt opgelegd.

Op korte termijn worden ouders in Nijmegen voor het blok gezet en kunnen ze geen kant op, behalve het beleid aanvechten. Maar op de wat langere termijn zullen ouders er in de keuze van hun woonplaats rekening mee houden dat Nijmegen de enige stad is waar ze niet het recht hebben zelf een school voor hun kinderen te kiezen. Misschien kiezen ze dan toch voor een randgemeente of een andere stad.

Gemeenten en schoolbesturen kunnen de schoolkeuzevrijheid niet over de hoofden van ouders heen inperken. Met medewerking van ouders zijn bescheiden resultaten mogelijk. Maar veel belangrijker dan pogingen om de schoolbevolking te mengen, is goed onderwijs aan alle kinderen. Alle aandacht die aan spreiden en mengen wordt besteed, leidt hiervan af.


Copyright: Rutten, Sjak

Sjak Rutten is projectcoŲrdinator en adviseur bij Sardes, een adviesbureau op het gebied van onderwijs, jeugd en welzijn. Hij deed onderzoek naar spreidingsbeleid in Nederland en de Verenigde Staten.

 


Naar Cultuur, integratie, toekomst , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]