De Volkskrant, 13-02-2009, hoofdredactioneel commentaar .2008

Dwang heft tweedeling onderwijs niet op

Wie aan autochtone ouders vraagt of ze het een probleem vinden dat er steeds meer witte en zwarte scholen ontstaan, krijgt doorgaans een volmondig ja ten antwoord. Wie vervolgens vraagt of ze bereid zijn te accepteren dat via dwang wordt geprobeerd tot meer gemengde scholen te komen, krijgt een even volmondig nee als antwoord. De vrijheid van schoolkeuze is nog altijd een groot goed in Nederland en tegelijkertijd de belangrijkste hindernis in de strijd tegen de segregatie in het onderwijs.
    Die segregatie heeft verschillende oorzaken: een verschil in onderwijsniveau, kiezen voor de eigen groep, en de demografische ontwikkeling, die in sommige stadswijken bijna vanzelf tot de vorming van zwarte scholen leidt.

De poging van de gemeente Nijmegen deze tweedeling te doorbreken, verdient uit oogpunt van integratie waardering. Nijmegen wil de segregatie aanpakken door ouders te dwingen hun kinderen zo veel mogelijk naar een basisschool in de eigen wijk te sturen. Autochtone ouders in gemengde wijken kiezen nu vaak voor een witte school buiten de eigen buurt. Die kunnen de toeloop soms amper aan, terwijl de zwarte scholen langzaam leeglopen. Deze scholen dreigen daardoor in een neerwaartse spiraal terecht te komen, wat de tweedeling versnelt.

Toch is het de vraag of de Nijmeegse aanpak zal werken. Zowel in de vier grote steden als daarbuiten zijn al verschillende pogingen gedaan de segregatie in het onderwijs tegen te gaan. Begin dit jaar nog is door staatssecretaris Dijksma van Onderwijs een speciale Ďambassadeurí aangesteld om de totstandkoming van gemengde scholen te bevorderen.

Geslaagde experimenten hadden tot dusverre een ding gemeen: de vrijwillige medewerking van de ouders. Hen overtuigen kost tijd, terwijl het probleem alleen maar aan urgentie wint. Zo bezien is er alle reden de druk op gemeenten, scholen en ouders op te voeren.

Maar de ervaring leert dat het ideaal van de gemengde school niet met dwang dichterbij kan worden gebracht. Om de rassenscheiding in de Verenigde Staten op te heffen, werden kinderen over soms grote afstand met bussen naar school gebracht. De betreffende scholen kregen zo weliswaar een gemengd leerlingenbestand, maar het neveneffect was dat veel blanke middenklassegezinnen de stad verlieten. Ook Nijmegen loopt dat risico wanneer ouders het gevoel krijgen hun kind tegen hun zin naar een bepaalde school te moeten sturen. De praktijk moet leren of het Nijmeegse systeem de ouders voldoende ruimte laat hun eigen voorkeur te volgen en of ook in juridisch opzicht tegemoet wordt gekomen aan de grondwettelijk vastgelegde vrijheid van onderwijs.

Een minstens zo belangrijke vraag is of alle energie niet beter kan worden besteed aan het verbeteren van het onderwijs op zwarte scholen. Zwarte scholen scoren nu gemiddeld slechter dan witte scholen, maar er zijn genoeg voorbeelden van zwarte scholen die het wel goed doen. Er is geen reden te bedenken waarom niet alle kinderen recht zouden hebben op goed onderwijs. Het zal autochtone ouders niet meteen over de streep trekken, maar ontneemt hen wel het excuus voor die ene witte school te kiezen.
 


Naar Cultuur, integratie, toekomst , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]