De Volkskrant, 23-06-2015, van verslaggever Jeroen Visser .2008

School leidt steeds vaker tot strijd

Eerst een bedreiging om het lotingsysteem, nu een kort geding: de Amsterdamse scholenkoepel OSVO ervaart hoe ouders steeds verder gaan voor de toekomst van hun kinderen.


De introductie van het nieuwe lotingsysteem voor middelbare scholen in Amsterdam verloopt ongelukkig. Vandaag dient een kort geding dat dertig ouders hebben aangespannen tegen scholenkoepel OSVO. Vorige week moest de helpdesk van de scholenkoepel al naar een geheime locatie verhuizen na een bedreiging.

In het nieuwe lotingsysteem konden kinderen tot zeven scholen invullen die hun voorkeur genoten. Een algoritme verdeelde ze in verschillende ronden over de scholen, op een manier die zo veel mogelijk kinderen op een instelling van hun voorkeur terecht deed komen. Inzet van het kort geding is het recht om na de loting te mogen ruilen. Zo kunnen 'uitgelote' kinderen alsnog op een school van hun voorkeur terechtkomen.

Volgens OSVO zou ruilen het zorgvuldig bedachte systeem in de war schoppen en de reservelijsten nutteloos maken. De ouders hebben daar geen boodschap aan. Hun kind moet straks kilometers fietsen naar een school waar hij of zij niemand kent; of komt in een schoolcultuur terecht waar de ouders van gruwen. En dus stappen ze naar de rechter.

Paul Zoontjens, hoogleraar onderwijsrecht aan de Universiteit van Tilburg, juicht dat toe. 'Zolang het over toegang tot de school gaat, mag je tot het einde toe vechten. Het is een goede manier om de legitimiteit van het systeem te testen.'

Het komt in Nederland niet vaak voor dat een rechter zich uitspreekt over een onderwijsconflict. Jurisprudentie in het onderwijsrecht is schaars. Wel zien rechtsbijstandsverzekeraars zoals Achmea, DAS en ARAG steeds meer verzoeken om rechtshulp langskomen.

Stichting Achmea Rechtsbijstand (SAR) behandelde vorig jaar 720 hulpvragen van ouders. In 2011 waren dat er 299. Het gaat bijvoorbeeld om ruzies over het schooladvies, de kwaliteit van het onderwijs of kinderen die van school zijn gestuurd.

Hoogleraar Zoontjens ziet meerdere oorzaken voor de groeiende vraag naar juridische hulp. Natuurlijk zijn ouders tegenwoordig mondiger, zoals vaak wordt gezegd. 'Ouders houden zich ook meer bezig met het pedagogisch beleid van de school. Daar ontstaan dus sneller conflicten over.'

Het omslagpunt was volgens Zoontjes de zaak die de Amsterdamse Karina Schaapman in 1999 aanspande. Volgens haar was de kwaliteit van het onderwijs op de school waar haar kinderen naartoe gingen dermate slecht dat ze bijlessen moest betalen voor haar oudste zoon. Ze eiste financiŽle compensatie en de rechter gaf haar gelijk.

Tegenwoordig heeft iedere schooldirecteur weleens bezoek gehad van ouders in gezelschap van een advocaat, zegt Zoontjes. Het gaat dan vooral om hoogopgeleide ouders uit de blanke middenklasse. 'Een kleine minderheid, maar wel een groeiende en luidruchtige minderheid.'

De Algemene Onderwijsbond (AOB) hekelt deze 'juridisering van het onderwijs'. Volgens voorzitter Walter Dresscher zal de dienstverlening door de school eronder lijden. 'Zo zijn er scholen die geen schoolreisje meer organiseren omdat ouders na een incident met een juridische stappen dreigden. Soms is er geen docent meer te vinden die mee wil.'

Ook zijn sommige scholen summier met hun informatievoorziening, omdat ze bang zijn dat ouders informatie gebruiken in juridische procedures. 'Zo schieten ouders zichzelf in de voet', aldus Dresscher.

Juridisering van het onderwijs? Onzin, zegt onderwijsrechtspecialist Katinka Slump. Ouders kiezen er bijna altijd voor juist niet te procederen. 'Het kost veel tijd en geld. En wie wil zijn kind op een school waar het niet gewild is?'

Volgens Slump is er in Nederland nauwelijks een goede juridische infrastructuur voor onderwijsrecht. 'Er zijn te weinig gespecialiseerde advocaten, de gefinancierde rechtshulp is te karig om een zaak goed te doen en de verzekeraars beginnen zich sinds kort pas te specialiseren in dit soort zaken.'

Achmea-jurist Rob Scholten zegt het juist als zijn taak te zien om processen te voorkomen. 'Een rechtszaak is meestal niet in het belang van het kind. Vaak is er sprake van een communicatieprobleem tussen school en ouders. Dan is het vooral zaak de dialoog op gang te brengen.'

Zowel Slump als Zoontjens wijst erop dat veel conflicten ontstaan rondom kinderen die vroeger naar het speciaal onderwijs zouden zijn gegaan. Nu lopen ze vast in het reguliere onderwijs. Ouders vinden vaak dat hun kinderen niet genoeg aandacht krijgen. Zoontjens: 'De school kan niet altijd passend onderwijs bieden en dat veroorzaakt veel spanningen. Thuisonderwijs is vaak niet toegestaan. In ons huidige systeem is er geen goede oplossing voor.'




Tussenstukken:

Ester Sprenkeling, moeder en initiatiefneemster kort geding

'Het matchingsysteem heeft gefaald. Ons werd toegezegd dat 99,9procent van de 7.500 kinderen binnen hun top-drie zou worden geplaatst: dit is maar 95 procent gebleken. Van de overige 5procent zijn tientallen kinderen buiten hun top-vijf geplaatst of op een willekeurige andere school, omdat ze niet meer keuzes hadden opgegeven. Uiteindelijk zijn 1.900 kinderen niet op de school geplaatst waar ze het liefst heen willen.'
    De Stichting Vrije Schoolkeuze heeft onderzocht dat 565 kinderen alsnog op de school die hun voorkeur geniet kunnen komen door te ruilen. Van de kinderen die minder te ruilen hebben, kan een aantal hoger in hun top-vijf uitkomen. Met het ruilverbod doet OSVO deze kinderen tekort. Het argument dat het toestaan van ruilen ertoe leidt dat ouders volgend jaar voor strategisch gaan kiezen, is niet steekhoudend: het systeem wordt afgeschaft, heeft de wethouder gezegd.
    Hoewel vorig jaar maar 519 kinderen werden uitgeloot, moesten deze kinderen naar een school die helemaal niet op hun lijstje stond. Geen enkel lotingsysteem heeft dan ook mijn voorkeur. Het echte probleem is de capaciteit: er is al jaren te weinig plek op de gewilde scholen. De gemeente heeft voor 150 extra plaatsen gezorgd, maar dat is niet genoeg. Dat jaarlijks verschilt wat de populaire scholen zijn, is lang niet altijd waar. Scholen als het Ignatius en het Hervormd Lyceum zijn al zestig jaar populair.
    Deze rechtszaak is een unicum, over de uitkomst is geen zinnig woord te zeggen. We hopen dat het ruilverbod wordt opgeheven en dat de kinderen die buiten hun top-vijf zijn gevallen, alsnog naar een van hun scholen naar keuze kunnen.'


Twee meningen


Herman Nieuwenhuis, woordvoerder scholenkoepel OSVO

'Het matchingsysteem is gebaseerd op objectiviteit, gelijke kansen en solidariteit. Vorig jaar werden meer kinderen op hun eerste schoolkeuze geplaatst, maar bleven 500 kinderen met de restjes zitten. Nu zijn mensen actiever naar andere scholen gaan kijken en zijn veel meer kinderen geplaatst op een van de scholen waarop ze zich hebben georiŽnteerd. Om dit te bereiken, hebben meer mensen iets moeten inleveren.'
    Nu willen Henk en Piet ruilen omdat ze op elkaars voorkeursschool zijn geplaatst. Een win-winsituatie, zou je zeggen, maar het systeem is op basis van objectiviteit en rechtvaardigheid gekozen. Als je zelf gaat schuiven, zijn die gronden weg. Kinderen die geen goed ruilmateriaal hebben, worden benadeeld, net als kinderen die door het systeem op een wachtlijst zijn geplaatst. Zij maken door onderling ruilen van anderen geen kans meer. Dan krijg je alleen maar nieuwe gedingen.'
    Als je ruilen toestaat, loop je het risico dat mensen in de toekomst strategisch kiezen in plaats van hun echte voorkeur opgeven. Daar wilden we juist vanaf, dus hebben we voor solidariteit gekozen. Dat individuen soms geen boodschap hebben aan de collectiviteit van het systeem, kan ik me goed voorstellen, maar de schoolbestuurders zijn blij met de resultaten. Ook de overinschrijvingen op populaire scholen vallen mee: dat gaat om enkele tientallen, geen honderden.'
    Het systeem wordt geŽvalueerd, maar de wethouder heeft voor haar beurt gesproken toen ze zei dat het systeem wordt afgeschaft. Overigens staat zij nog steeds achter het ruilverbod.'


Red.:
solidariteit = dievental voor gedwongen menging


Naar Cultuur, integratie, toekomst , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]