De Volkskrant, 17-03-2009, column door Aleid Truijens .2008

De run op gymnasia in betere buurten

Zwakke wijk? Zet er een gymnasium neer! De afkeer van de prachtwijken is groot, maar de wens om te kunnen zeggen ‘mijn kind gaat naar het gymnasium’ is nog net ietsje groter.

Rond achten komt de stroom jongens en meisjes met zware rugzakken voorbij, lachend en elkaar duwend. Ze fietsen uit Amsterdam Oud-West, of uit far west, Slotervaart of Geuzenveld, naar de andere, betere kant van het Vondelpark. Ook op de pont van Amsterdam-Noord naar het vasteland is het druk met fietsende scholieren, elke ochtend op weg naar het centrum of Zuid, waar de scholen goed zijn. Althans, dat denken hun ouders. Die willen een veilige en gezellige school voor hun kind. En daarmee bedoelen ze een witte. Ook als ze zelf niet wit zijn.
De Scholiertjes van Prem – op dat hartbrekende, verdrietige meisje na bij wie alle bijles en peptalk afketsten; de enige bij wie het schooladvies dus wél klopte – mogen nu naar de opleiding van hun dromen. Maar nu wacht hen, en vele anderen, de tweede horde: zie er maar eens op te komen. Niet alleen in Amsterdam, in alle grote steden is er een jacht op prestigieuze scholen in betere buurten. Wie een kind heeft met een vmbo-advies vecht voor een plaats op een school die ook een havo/vwo-afdeling heeft. Want die scholen gelden als een stuk ‘gezelliger’.

De run op de gymnasia krijgt – in elk geval in Amsterdam – hysterische trekken. Indianengekrijs van vreugde bij het bemachtigen van een felbegeerde plaats op een van de gerenommeerde gymnasia. Alsof ze een ticket richting paradijs hebben gekregen, of het recht op onsterfelijkheid. Uitgelote kinderen snikken wanhopig en hun ouders zijn diep teleurgesteld. Alsof de kaarten noodlottig geschud liggen als je een gymnasium op een scholengemeenschap bezoekt. Of, nog gekker: een gymnasium op een school in je eigen gemengde buurt.

Behalve de gymnasia zijn ook de havo/vwo-scholen in Amsterdam-Zuid in trek, zoals het Fons Vitae, het Hervormd Lyceum Zuid en het Amsterdams Lyceum dat, om nog chiquer te worden, zijn havo-afdeling heeft afgeschud. Op deze scholen zit een handjevol allochtone leerlingen, afkomstig uit West, Oost en Noord, maar niet meer dan 10 procent. Het zijn kinderen van ambitieuze allochtone ouders; ook zij mijden zwarte scholen, alsof ze geïnfecteerd zijn.

In Amsterdam neemt de schoolstrijd grimmige vormen aan. Het Amsterdams Lyceum opende een week eerder dan andere scholen zijn inschrijving. Dit omdat de school het oneerlijk vond dat de zelfstandige gymnasia bij overaanmelding de leerlingen onderling verdelen. Er werden op ‘het Amsterdams’ leerlingen uitgeloot, maar die konden dan alsnog meeloten op de gymnasia. Dat was aantrekkelijk voor de ouders, die anders misschien een inschrijving op het Amsterdams niet hadden aangedurfd. Want: stel je wordt uitgeloot. Dan kun je toelating op een andere populaire school wel schudden, en moet je naar ‘West’! Vervolgens waren de gymnasia weer woedend; zij eisten bij de inschrijving een verklaring van ouders dat zij niet eerder bij het Amsterdams hadden aangeklopt.

Terwijl men vecht voor de poorten van deze scholen, lopen de vwo-afdelingen van scholen in Amsterdam-Oost, -West en -Noord leeg. Omdat ze slecht presteren? Nee. Het vwo van het Bernard Nieuwentijt College in Noord krijgt in de scholenlijst van het dagblad Trouw vier sterren, eentje meer dan het Amsterdams Lyceum. Het leerrendement en het gemiddelde examencijfer zijn er hoger. Maar ja, Noord, dat is het Siberië van Amsterdam. Of het Hervormd Lyceum West en het Hervormd Lyceum Zuid: bijna dezelfde naam, allebei drie sterren, maar totaal verschillende werelden: hockey versus hoofddoekjes. Het gymnasium van het HLW loopt leeg. De school ziet met spijt het talent uit haar wijk, Slotervaart, vertrekken. Kennelijk associëren ouders allochtone leerlingen, óók gymnasiumleerlingen, met leerachterstand en kansloosheid. Wie vooruit wil in de wereld, volgt de lokroep van Zuid.

Hoe nu dit mechanisme te doorbreken? Dat veel ouders voor het gymnasium kiezen vanwege het snob-appeal, en niet de verheffende klassieke talen, is allang bekend. Gedwongen spreiding werkt alleen maar averechts. Postcodebeleid zou ertoe leiden dat op het Vossius Gymnasium alleen kinderen uit de rijke Amsterdamse Apollobuurt komen en op het Barlaeus alleen die uit de grachtengordel.

Natuurlijk moet ieder kind dat er de hersens voor heeft, naar een gymnasium kunnen gaan. Aan de gymnasia zelf ligt het trouwens niet: hoewel zij hun populariteit danken aan het feit dat zij elitaire, witte bolwerken zijn, werven zij graag slimme kinderen uit alle milieus. Talent is het enige criterium. Gymnasia als het Haganum in Den Haag en het Erasmiaans in Rotterdam, die meer allochtone leerlingen hebben dan andere, zijn daar terecht trots op. De twee nieuwe Amsterdamse gymnasia, het 4e gymnasium in Westerpark en het Cygnus in Oost – beide dit jaar erg populair – zijn beduidend minder wit dan de drie oude gymnasia.

Misschien kan de immense populariteit van het gymnasium het probleem van de tragische braindrain uit mindere buurten helpen oplossen. Zwakke wijk? Zet er een gymnasium neer! De afkeer van de prachtwijken is groot, maar de wens om te kunnen zeggen ‘mijn kind gaat naar het gymnasium’ is nog net ietsje groter.

 


Naar Cultuur, integratie, toekomst , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]