De Volkskrant, 19-04-2012, column door Bert Wagendorp 20 apr.2012

Breivik

Tussentitel: Wie voedde de psychopaat? Wie voedde onze angst?

Op 22 juli vorig jaar vermoordde Anders Behring Breivik 77 mensen - onder wie 69 jongeren - in Oslo en op het eiland Ut°ya. Maandag begon het proces tegen Breivik. Gisteren mocht hij voor de derde maal het hoe, wat en waarom van zijn daad nader toelichten. Vandaag en morgen krijgt hij daartoe nog tweemaal de gelegenheid.

Voor de Volkskrant is Mariken Smit aanwezig in Noorwegen. Wij vinden het van belang met eigen oren te vernemen wat Breivik te berde brengt. De kop boven het nieuwsstuk van gisteren: 'Breivik: ik zou het opnieuw doen'. Dat weten we dan alvast. Eronder stonden nog tien punten van toelichting uit de mond van de moordenaar, waaronder de vaststelling dat hij zich geen voorstelling kon maken van het lijden dat hij had veroorzaakt. Dat duidde mogelijk op de aanwezigheid van een laatste restje empathie in Breiviks brein; een vermoeden dat teniet werd gedaan door de erop volgende opmerking dat zijn daad 'wreed maar noodzakelijk' was geweest.

Is het nodig dat wij zo nauwgezet worden ge´nformeerd over wat Breivik zegt? Je kunt redeneren dat hij zijn visie op de multiculturele samenleving, de immigratie en vermeende islamisering van Europa in de 1.500 pagina's die hij er op internet aan wijdde afdoende heeft weergegeven. Op 22 juli liet hij zien dat hij bereid was de daad bij het woord te voegen. Moet hij dan nu nogmaals de kans krijgen de motieven voor de moordpartij uit te venten, onder meer in de Volkskrant?

Of moeten we net als de Noorse krant Dagbladet een Breivik-filter aanbrengen op onze internetpagina's en de verslaggeving van het proces tot een minimum beperken?

In Trouw schreeft journalist Eildert Mulder afgelopen najaar een indrukwekkende, vijftiendelige serie essays over de zaak-Breivik. Die is inmiddels gebundeld in een boek, onder de titel Anders Breivik is niet alleen. Mulder waarschuwt ervoor dat we Breivik niet moeten afdoen als een gestoorde lone wolf.

Het is verleidelijk en in zekere zin geruststellend dat wel te doen. Er is ook aanleiding toe. Als het idee om in koelen bloede tientallen onschuldige mensen te vermoorden kan voortkomen uit een gezonde geest, wat betekent gezond dan nog? De uitspraken van Breivik lijken te bevestigen dat hij volkomen mataglap is - ook al valt zijn toestand dan kennelijk niet binnen de officieel vastgestelde criteria van krankzinnigheid.

Feitelijk is het debat over Breiviks geestelijke toestand een non-discussie. Zijn verklaringen zijn, gek of niet, van belang als de noodzakelijke openingsstatements in een proces dat hierna nog negen weken gaat duren. Mulder heeft laten zien dat er in het internetriool meer Breivikachtigen rondkruipen. Bij lezing van hun boodschappen heeft het ook geen zin je af te vragen of de auteurs stapelgek zijn of niet - het gaat erom dat de extremistische visies bestaan en aanhang hebben.

Waar komen ze vandaan? Hopelijk wordt de komende weken meer duidelijk over de bronnen van Breiviks (en onze) islamofobie. Wie voedde de psychopaat? Wie voeden onze angst? Breivik heeft daarover in zijn magnum opus al wat gezegd. Dat bracht een Amsterdamse toneelschrijver ertoe Breivik dezelfde opvattingen toe te schrijven als Geert Wilders - en hemzelf. Voorwaar een boeiend gedachtenexperiment. Vorig jaar rustte er nog een zwaar taboe op, maar nu dus niet meer.

En nu maar hopen dat, als het proces de diepte in gaat, de Volkskrant ons op de hoogte blijft houden van het vervolg. Want na Breiviks gebral wordt het pas Úcht interessant en kan het proces ons veel wijzer maken over onze angsten en obsessies en waar die vandaan komen.




Naar Multiculturalisme, cultuurverraad , Multiculturalisme , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]