De Volkskrant, 11-01-2017, column door Max Pam 2010

Moeten wij ons schuldig voelen over het kolonialisme?

Tussentitel: Scruton omschreef de moderne dans als 'the jerking legs of a galvanised frog'

De historicus H.L. Wesseling, die ook dit jaar ten onrechte de PC Hooftprijs werd onthouden, rekent in een van zijn boeken uit dat het kolonialisme de Europese landen meer heeft gekost dan het heeft opgebracht. Hij verwerpt daarmee het idee dat wij Europeanen over de uitgeperste ruggen van de inboorling stinkend rijk zijn geworden.

Ongetwijfeld kende het kolonialisme macabere uitwassen van uitbuiting en vernedering, maar wij moeten ook niet gebukt gaan onder schuldgevoelens die ons maar al te graag worden aangepraat. Op een gegeven moment moet je ophouden Duitsers aansprakelijk te stellen voor de misdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Mijn grootvader behoorde nog tot het leger van de werkloze diamantbewerkers, maar het zou niet bij mij opkomen de huidige kleinzonen en -dochters van de diamantairs en juweliers daarmee lastig te vallen.

Correspondent Patrick van IJzendoorn schreef dinsdag in deze krant dat het weer hommeles is bij de Londense School of Oriental and African Studies. De SOAS, die deel uitmaakt van de universiteit van Londen, is een beruchte instelling. Regelmatig zijn er klachten omdat (gast)sprekers voor de collegebanken ineens jihadistische taal uitslaan. Ook wordt er regelmatig 'zo gepassioneerd over IsraŽl gedebatteerd' dat de SOAS de bijnaam 'de Universiteit van het Antisemitisme' heeft gekregen.

Dit keer is het een kwestie van politieke correctheid. Dr. Deborah Gabriel van de SOAS, die daarnaast CEO is van Black British Academics en die weer daarnaast ook nog een florerend adviesbureau beheert, vindt dat er een einde moet komen aan de overheersing van al die witte filosofen die je in de syllabi tegenkomt. Om dit intellectueel imperialisme te bestrijden, zouden Plato en Kant plaats moeten maken voor Afrikaanse en Aziatische wijsgeren. Je bent een school voor OriŽntaalse en Afrikaanse studies of je bent dat niet. Deze witte denkers vertegenwoordigen namelijk 'een structurele en epistemologische erfenis van het kolonialisme binnen de universiteit'.

Dat zijn, als je het mij vraagt, behoorlijk veel witte deftige woorden die werkelijk geknipt zijn om het in aanbevelingen of rapporten goed te doen.

In The Telegraph, een krant genoemd naar een apparaat dat in de tijd van het kolonialisme een zeer bedenkelijke rol heeft gespeeld, lees ik dat dr. Gabriel ook bezwaar heeft gemaakt tegen 'de zogenaamde Verlichting'. Dan zijn we al niet ver meer verwijderd van het scheldwoord 'Verlichtingsfundamentalisme', waarmee altijd onwenselijke kritiek de mond wordt gesnoerd.

Daarentegen heeft Roger Scruton zich op de Mailonline - niet echt een krant voor intellectuelen - afgevraagd wat precies de koloniale context is van Kants Kritik der reinen Vernunft. Die Scruton is natuurlijk zelf een aartsconservatieve filosoof die nog onlangs heeft verklaard dat wij al onze goede manieren zijn verloren, omdat mannen en vrouwen tegenwoordig in hun eentje dansen en daarbij met hun onderlichaam de raarste bewegingen maken. Hij omschreef de moderne dans als 'the jerking legs of a galvanised frog', waarmee hij volgens mij zoiets bedoelt als het boemsen van de naar achteren gekeerde kont tegen inkomende onderbuik, en vice versa. Denk bij frog (kikker) ook aan de handvatten op zeilboten.

Rare jongens die Britten. Dat krijg je als je nooit gekolonialiseerd bent door de Romeinen.

De vraag is natuurlijk door wie Plato, Kant en Descartes vervangen moeten worden. Na enig zoeken kwam ik uit bij Frantz Fanon (1925-1961), die voor SOAS een held is. Tot mijn schande moet ik bekennen dat ik nooit iets van deze antikoloniale denker en schrijver heb gelezen.

Fanon werd, aldus Wiki, op Martinique geboren, studeerde in Parijs, vocht aan de kant van de Vrije Fransen en werd psychiater, in welke hoedanigheid hij een paar jaar werkte in Algerije.

In zijn boek Met alle geweld wijdt de Nederlandse filosoof Hans Achterhuis enkele passages aan Fanon. Als ik Achterhuis goed begrijp, had Fanon een even psychologische als romantische kijk op de gewapende strijd, die de verworpenen der aarde moest bevrijden van het koloniale juk. Je denkt daarbij onmiddellijk aan Che Guevara en het verbaast ook niet dat Fanon vooral beroemd werd toen Sartre het voorwoord schreef in een van zijn boeken.

Fanon predikte geweld, omdat een mens nooit tot een volwaardig mens kon uitgroeien als hij niet een keer zijn eigen leven op het spel had gezet. Voor Fanon waren Hegel en Marx inspiratiebronnen. Als u wel weleens een plaatje van deze twee mannen hebt gezien, zult u moeten toegeven dat zij behoorlijk wit zijn.

Maar niet bevooroordeeld wezen, eerst maar eens een boek van Fanon lezen. Kijken of ik mij moet schamen.


Web:
Wie moeten Plato, Kant en Descartes vervangen?

Moeten wij ons schuldig voelen over het kolonialisme?
TT:
Op een gegeven moment moet je ophouden Duitsers aansprakelijk te stellen voor de misdaden tijdens de Tweede Wereldoorlog
Rare jongens die Britten. Dat krijg je als je nooit gekolonialiseerd bent door de Romeinen





Naar Ontwikkelingshulp , Ontwikkelingshulp, lijst , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]