De Volkskrant, 11-05-2015, van correspondent Peter Giesen .2010

Charlies nu recht tegenover elkaar

De miljoenen mensen die op 11 januari in Parijs en andere Franse steden tegen de aanslagen op Charlie Hebdo en een joodse supermarkt demonstreerden, waren 'blanke Fransen, die voor alles hun sociale dominantie wilden bevestigen' door 'te spugen op de godsdienst van de zwakken'.

De prominente demograaf Emmanuel Todd heeft een rel veroorzaakt met zijn nieuwe boek Qui est Charlie? Premier Valls hekelde de 'zelfhaat' van intellectuelen als Todd 'die niet meer in Frankrijk geloven' en pleitte voor meer optimisme.

Op zijn beurt vergeleek Todd de premier met maarschalk Pétain, die in 1940 optimisme propageerde door met de nazi's te collaboreren. 'In een land waar de werkloosheid 10 procent bedraagt, de islamofobie en het antisemitisme zich verbreiden, is het optimisme van Valls net zoiets als het optimisme van Pétain', aldus Todd. Zelfs voor Parijse maatstaven een kras staaltje retoriek.

De polemiek maakt een ding duidelijk. Van de geest van Charlie, de geest van 11 januari, is weinig meer over. Destijds koesterde Frankrijk het beeld van een natie die zich verenigde voor de Republiek, de tolerantie, de menselijkheid, tegen terreur en godsdienstwaanzin. De eenheid blijkt echter broos, omdat de opmars van de radicale islam een politieke keuze vraagt. Moet je streng optreden tegen de islam of minderheden juist een beetje ruimte laten?


Links is sterk verdeeld over deze kwestie, constateerde Le Monde naar aanleiding van de rel rond het boek van Emmanuel Todd. Enerzijds is er de 'lijn-Voltaire', die écrasez l'infâme - 'verpletter het schandelijke' - naar de islam roept, zoals de 18de-eeuwse filosoof het katholicisme wilde vermorzelen. Deze lijn wordt onder meer vertegenwoordigd door de filosoof Michel Onfray en de essayiste Caroline Fourest, die onlangs een lofrede op de blasfemie publiceerde.

Todd wordt ingedeeld bij het andere kamp, 'postkoloniaal links'. Voor deze stroming is de islam een toevluchtsoord voor de onderdrukten. 'De haat tegen de godsdienst drukt een intolerant secularisme uit, een verwerping van de gedomineerden zoals zij zijn', schreef bijvoorbeeld Edwy Plenel, de invloedrijke hoofdredacteur van de journalistieke website Mediapart.

Ook rechts is verdeeld. Oppositieleider Nicolas Sarkozy koos de harde lijn. Hij is voor een verbod op hoofddoeken aan de universiteit en tegen het aanbieden van alternatieve maaltijden als de schoolkantine varkensvlees serveert. Ook vond hij het prima dat een school in het Noord-Franse Charleville-Mézières onlangs een meisje naar huis stuurde omdat haar rok 'te lang' was, hetgeen werd opgevat als een islamitisch onderscheidingsteken.

Zijn grote rivaal François Fillon vindt dit een heilloze weg, zei hij gisteren in de Journal du Dimanche. 'Laten we een beetje kalmeren. De islamisten willen een klimaat van burgeroorlog in Europa creëren. Als een provocatie van een schoolmeisje al een nationaal debat ontketent, spelen we ze in de kaart. En wat doe je daarna? Moet je de minirok wettelijk verplicht stellen? En als je een wet op de rok uitvaardigt, komen ze met handschoenen aanzetten.'


In de samenleving lijkt de harde lijn aan de winnende hand. Volgens een recente enquête van het bureau Ipsos gelooft 74 procent dat het secularisme - de laïcité - in gevaar is en 54 procent meent dat de islam niet in overeenstemming gebracht kan worden met de waarden van de Franse samenleving.


Web:
Rel in Frankrijk om Charlie Hebdo-boek
TT:
En wat doe je daarna? Moet je de minirok wettelijk verplicht stellen?



Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]