De Volkskrant, 14-09-2013, door Peter Giesen

2008

Interview | Plantu, Frankrijks grootste cartoonist

'Waarom moslims vernederen?'

In Frankrijk is hij een fenomeen, Jean Plantureux alias Plantu. Sinds 1985 staat hij elke dag met een spotprent op de voorpagina van Le Monde. Vandaag is hij in Nederland.


Zoals zo veel tekenaars paart Plantu een vriendelijke uitstraling aan keiharde humor. Volgend jaar moet hij voor de rechter verschijnen vanwege de prent 'De paus neemt positie in' ten opzichte van het misbruikschandaal, waarop we zien hoe de Heilige Vader een jongetje van achteren neemt. De Alliantie tegen het racisme en voor het respect van de christelijke Franse identiteit vond het niet geestig en spande een proces aan. 'Ach, dat hoort bij het werk', zegt hij laconiek. Dit weekend is hij in Nederland, voor de herdenking van 100 jaar Vredespaleis en 125 jaar Alliance Française des Pays-Bas.

Toch is Plantu geen tekenaar die zijn potlood als moker gebruikt. Met VN-topman Kofi Annan richtte hij Cartooning for Peace op, een initiatief dat een brug probeert te slaan tussen joodse, christelijke, islamitische en atheïstische tekenaars.

Hij praat over respect en dialoog en vindt dat je moslims niet moet beledigen. De Deense cartoons deden fanatieke imams een groot plezier. Danzkij de tekeningen konden zij zich profileren als de verdedigers van het ware geloof.

Volgens Plantu is een subtielere aanpak effectiever. Zo tekende hij 'Ik mag Mohammed niet tekenen', waarin de strafregels een patroon vormen van een bebaarde man die best voor de profeet kan doorgaan. 'Maar er zijn ook mensen die vinden dat hij op Leonardo da Vinci lijkt', aldus Plantu. 'De cartoon is over de hele wereld gepubliceerd. Ik heb een stuk of tien doodsbedreigingen ontvangen, maar dat stelt niets voor vergeleken met de gevaren die mijn vrienden in Noord-Afrika en het Midden-Oosten lopen.'

Jean Plantureux (62) is een fenomeen in Frankrijk. In 1972 gooide hij elke ochtend een cartoon in de bus bij Le Monde. Na drie maanden had hij succes. Sinds 1985 staat hij elke dag op de voorpagina. Hij woont in een rommelige straat in Parijs, met kebabtentjes, islamitische slagers en goedkope kledingzaken. De kleine flat waar hij elke ochtend in anderhalf uur zijn tekening maakt, oogt even studentikoos als de cartoonist zelf.

U zegt dat je gelovigen niet moet beledigen. Toch gaat de prent over de paus tamelijk ver.
'Ja, maar die gaat niet over het geloof, maar over pedofilie. Er zijn mensen die kinderen verkrachten en kerkelijke autoriteiten die daar niets aan doen.'

Zou u zo'n prent ook over de islam tekenen?
'Natuurlijk! En over het jodendom.'

Denkt u niet: de islam is me te gevaarlijk?
Plantu neemt een lange denkpauze. 'De fatwa tegen de Deense tekenaars was natuurlijk een enorme schok. Voor die tijd geloofden tekenaars dat ze in een kelder in Saint-Germain des Prés zaten waar ze lol konden trappen door pastoors, imams en rabbi's belachelijk te maken. Die tijd is voorbij. In zekere zin zijn we bezet. Internet is iets geweldigs, maar het maakt een bezetting mogelijk door fundamentalisten die het internet afzoeken naar dingen waarmee ze de vrijheid van denken kunnen aanvallen.'

Toch vindt u dat je zulke mensen niet moet beledigen.
'Je moet twee zetten vooruit denken, net als bij het schaken. Er zijn fundamentalisten die van 's morgens vroeg tot 's avonds laat het net afspeuren, op zoek naar beelden waarmee ze een menigte de straat op sturen. Je kunt ze geen grotere dienst verlenen door die beelden te leveren. Maar ik heb geen zin om de mannen met baarden dat plezier te doen.'

Had Kurt Westergaard zijn cartoons niet moeten tekenen?
'Als kunstenaar heeft hij daar natuurlijk het volste recht toe. Maar je bent ook een kunstenaar op een planeet met internet, waar je tekeningen verder worden verspreid en gemanipuleerd in Caïro, Beiroet en Indonesië. Dus het is niet zo simpel. Bedenk ook dat in Pakistan vijftig doden zijn gevallen bij de cartoonrellen.

'Op een schip mag je geen 'konijn' zeggen, wist u dat? Zeelui geloven dat een konijn ongeluk brengt, omdat het zich door de scheepswand kan knagen. Ik vind het een idioot taboe. Maar waarom zou ik de kapitein vernederen door elke keer 'konijn' te zeggen? Ik kan beter vragen waarom hij zijn Indonesische matrozen zo slecht betaalt. Iets soortgelijks kun je over de islam zeggen. We hoeven moslims niet te vernederen. Laten we ons keren tegen genitale verminking, tegen onderdrukking van vrouwen, tegen de boerka. Geen enkele tekenaar heeft daar problemen mee gehad.'

Maar dan is de tekenaar geen hofnar meer die alles mag zeggen.
'Integendeel. Je mag alles zeggen. Je moet alleen slimmer zijn dan de fundamentalist.'

Plantu mist Nicolas Sarkozy. 'Niet als burger, maar wel als cartoonist. Hij was zo gemakkelijk te tekenen, omdat hij zelf een karikatuur is.' Sarkozy zei vaak dat hij met tripes praatte, wat letterlijk ingewanden betekent, maar ook met lef of 'kloten' kan worden vertaald. Plantu permitteerde zich een grapje: hij beeldde Sarkozy steevast af met een vlieg om zijn hoofd. Vliegen komen immers op ingewanden af.

Sarkozy kon het niet waarderen.
'Nee, hij heeft zelfs de directeur van Le Monde op het Elysée ontboden, omdat hij mijn tekeningen niet kon verdragen. Maar ik heb het niet als druk ervaren. Ik had het geluk dat ik beschermd werd door mijn directeur en hoofdredacteur.'

Wat vindt u van Nederlandse tekenaars?
'Ze hebben een vrijheid die ik heel interessant vind. Vooral op religieus gebied doen ze dingen die je in Frankrijk veel moeilijker kunt doen. Over de boerka tekenen bijvoorbeeld. Ik was voor het verbod op de boerka, mijn krant was eerder tegen. Daarom teken ik niet zo vaak over de boerka. Uit respect voor mijn hoofdredacteur en omdat mijn lezers het niet zouden begrijpen. In Nederland is men soepeler.'

Vanmiddag om 16.00 uur gaat Plantu in discussie met Nederlandse cartoonisten op een conferentie in het Vredespaleis in Den Haag. Tot 8 december is in het museum GEM in Den Haag de tentoonstelling te zien Plantu - Cartooning for Peace.


 

Red.: 


Naar Cultuur, multiculturalisme , Cultuur, eenheid , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]