De Volkskrant, 24-01-2015, rubriek Vrij zicht, door Martin Sommer 2010

Twee weken later in Parijs

Het is naïef om zoals Pechtold te denken dat onderwijs helpt tegen radicalisering


Tussentitel: Multiculturele samenleving staat permanent onder spanning

Even naar Parijs om de temperatuur op te nemen. Op de lantaarnpalen hangen nog de plakkers met 'Ik ben Charlie'. De nieuwe Charlie Hebdo is niet verschenen. 'Ze zijn allemaal doodgeschoten, meneer', zegt de kioskhouder. Precies twee weken heeft de nationale wapenstilstand tussen links en rechts geduurd. Lang voor zo'n door en door politiek twistziek land. President Hollande drijft nog op zijn tijdelijke populariteitswolk.

Het verdeelde Frankrijk heeft zijn rechten hernomen. Woensdag had premier Manuel Valls het over de sociale en etnische 'apartheid' in de voorsteden. Dat kwam hem op een uitbrander van oud-president Sarkozy te staan. Wat nou apartheid? Een belediging voor andere Fransen die ook moeilijk de eindjes aan elkaar knopen, maar geen auto's in brand steken of Joden doodschieten.

Bij ons was de vrede al een week eerder verbroken, bij het opgewonden Kamerdebat over de aanslagen. Daar zei Alexander Pechtold (D66) tamelijk onopgemerkt dat 99 procent van de aanslagen niet door moslims wordt gepleegd. Wat hij had bedoeld werd deze dinsdag duidelijker in een opiniestuk in NRC. Pechtold 'verkoos bedachtzaamheid boven twittersnelheid', staat er parmantig. Daarna haalt hij de voedingsbodemtheorie van stal. Radicalisering heeft niets met de islam te maken, maar komt door achterstelling en ongelijkheid.

Pechtold zal instemmend hebben geknikt bij de apartheid van Manuel Valls. Maar die is wel uit ander hout gesneden. Valls was tijdens de grote rellen van 2005 burgemeester van Evry, een banlieue ten zuiden van Parijs. Omdat de laatste oorspronkelijke Fransman dreigde te vertrekken, dwong hij een lokale supermarkt uit naam van de Republiek varkensvlees te verkopen. Valls is van de stevige maatregelen, zoals heel Frankrijk daarvan is.

Niets doen is hier geen optie. Woensdag liep ik vast in een nerveuze oploop bij de Sorbonne, met veel politie voorzien van stenguns. President Hollande bleek er zijn nieuwjaarswens uit te spreken. Bovenop de enorme veiligheidsmaatregelen kondigde hij voor het onderwijs een hele serie antiradicaliseringsdecreten aan. Er komen duizend gespecialiseerde leerkrachten in de scheiding tussen kerk en staat (laïcité), lessen in antiracisme, en de leerlingen moeten internetcomplotten leren herkennen die meestal inhouden dat de Mossad de moordaanslagen had bedacht.

Maatregelen nemen, dat heet voluntarisme - de politiek is de baas. In Nederland is het niet veel anders. Ook onze minister Opstelten had een to do-lijstje inzake de veiligheid. En Pechtold kwam in de NRC met de D66-onderwijs-kroonjuwelen als medicijn voor alle radicaliseringskwalen. 'Door onderwijs kun je achterstanden wegwerken.'

Het lijkt me rijkelijk naïef, maar ook in Parijs is het officiële standpunt dat deze ellende niets met de islam te maken heeft. Je vraagt je af waarom er dan nu zo'n nadruk op de scheiding tussen kerk en staat wordt gelegd. Antwoord: omdat op veel scholen in de banlieue niet kan worden gesproken over de aanslagen tegen Mohammed-tekenaars of Joden. Nogal wat islamitische leerlingen accepteren dat niet.

In Franse kranten kon je de opvattingen van de moordenaar in de Joodse supermarkt, Amedy Coulibaly, teruglezen. 'Ze willen je altijd laten geloven dat moslims terroristen zijn. Ik ben zelf in Frankrijk geboren. Als moslims ergens anders niet waren aangevallen, dan was ik niet hier geweest... denk eens aan de mensen die tegen Assad vechten in Syrië. Daar worden mensen gemarteld, jarenlang hebben we niet ingegrepen... daarna bommen, een coalitie van vijftigduizend landen, waarom ?'

Wat moet je tegen deze wartaal beginnen? In Frankrijk is de school het voertuig van de Republiek. Het antwoord op de verdeeldheid in de samenleving is een radicale scheiding van kerk en staat. Géén hoofddoeken op school, dat is de uitdrukking van republikeinse gelijkheid, van de afwezigheid van godsdienstig vooroordeel. Zo krijgen alle kinderen gelijke kansen en dat moet een einde maken aan apartheid en radicalisme. 'Wie een hoofddoekjesverbod op scholen afkondigt', schrijft Pechtold erover, 'drijft moslima's verder in hun isolement.' Hij begrijpt Frankrijk niet.

Ook de Fransen realiseren zich wel dat hun retoriek van beheersbaarheid vooral symbolisch is. Op de Franse radio hoorde ik twee vertegenwoordigsters van de onderwijsbonden hun verplichte figuren draaien. Belangrijke maatregelen voor onderwijs, mogen we even weten of er extra geld is en moeten de onderwijzers dit er allemaal bij doen. En dit is het voorstel van Pechtold. 'Laat zien hoe aantrekkelijk onze waarden en welvaart zijn - zodat jongeren zich verbonden voelen met ons en met elkaar.'

Het is allemaal even futloos, met dit cruciale verschil dat je bij Pechtold geen moment het idee hebt dat er iets wezenlijks op het spel staat. Met een uitgestoken hand komt hij door het hele land. Gelukkig zijn er in Frankrijk altijd nieuwe denkers. Donderdag meldde zich de geograaf Christophe Guilluy in Le Figaro. Hij ging in op de apartheid van premier Valls. Die apartheid heeft alles te maken met de open grenzen van Europa en de permanente aanwas van nieuwkomers die hun eigen opvattingen meenemen. Als we daar een eind aan willen maken, moeten we de open grenzen afschaffen, aldus Guilluy.

Willen we dat niet, dan is de gedachte van beheersbaarheid infantiel. Een multiculturele samenleving is niet iets moois, maar een samenleving die permanent onder spanning staat - 'en dat gaat de komende tien jaar heus niet veranderen'.

Een onheilspellend vooruitzicht.


Web:
Het is naïef om te denken dat onderwijs helpt tegen radicalisering
TT:


Red:  

 

[an error occurred while processing this directive]