De Volkskrant, 24-03-2011, door Janny Groen .2010

Homo? Maar toch niet voor altijd?

Theater AanZ wil met het toneelstuk 'Geen Gezicht' homoseksualiteit bespreekbaar maken bij migranten. De reacties verschillen van 'dan wordt hij geschoten' tot 'je bent wie je bent'. Uit onderzoek blijkt dat Nederlandse moslims homoseksualiteit steeds meer accepteren.

Tussentitels: Als hij maar niet zijn behoeften aan mij opdringt
Lesbo's zijn leuk om naar te kijken, homo's zijn vies

'Bij mij thuis', zegt de Turks- Nederlandse leerling, 'is het heel streng'. Dus als zijn broer hem zou vertellen dat hij homo is, 'wordt hij geschoten, door mij of door mijn vader'. In de Turkse cultuur, voegt hij eraan toe, zijn geloof en eer heilig. Als de eer wordt geschonden, zoals in het hypothetische geval van de homoseksuele broer, moet handelend worden opgetreden. Daar ontkomt geen Turk aan.

De jongen wordt van repliek gediend door een Marokkaans-Nederlandse klasgenoot met hoofddoek. 'Je mag niet doden, dat staat in de Koran. Alleen Allah oordeelt, dus wie ben jij dat je zomaar iemand gaat neerschieten.' Een ander Marokkaans-Nederlands meisje uit de klas (met 17-jarigen) van het roc Da Vinci College in Dordrecht, die zojuist Geen gezicht van Theater AanZ heeft gezien, reageert nuchter. 'Je bent wie je bent, daar zul je op worden beoordeeld in het hiernamaals. Weet je, niemand is perfect.' Haar buurvrouw: 'Nee, vooral ik niet.'

Zo'n 25 keer heeft Theater AanZ het interactieve stuk opgevoerd voor schoolklassen en migrantengroepen. Het is bedoeld om seksuele diversiteit (lesbisch, bi- en homoseksualiteit) zichtbaar en bespreekbaar te maken. De theatervorm leent zich daar bij uitstek voor, vindt de schrijfster van het stuk Marian van Hoof. In de discussie achteraf met de acteurs 'wordt vaak vanuit het hart gereageerd'. Zo worden leerlingen aan het denken gezet.

Geen gezicht is gebaseerd op interviews met homoseksuele jongeren over hun worsteling. Drie verhalen spelen door elkaar. 'Waargebeurde verhalen', benadrukt regisseur Jolande de Groot, die de discussie leidt.

Aan het woord komen: Tarek (23), die elektromonteur wil worden en hoopt dat zijn seksuele gevoelens veranderen als hij eenmaal getrouwd is. Hij heeft, denkt hij, niet genoeg gebeden om hetero te worden; Emina (19), die stage loopt op een kinderdagverblijf en met een man is getrouwd. 'Ik ben uit mijn hart gegaan en in mijn hoofd gaan wonen'; Peter (23), danser uit een gereformeerd gezin die heeft gebroken met zijn familie.

De jongeren lopen tegen een muur van onbegrip aan. Tareks ouders zeggen dat 'het' een Nederlands probleem is dat bij de Marokkanen niet voorkomt en dat homo's in de hel zullen branden. Het cultuurverschil tussen Emina en haar Hollandse vriendin komt tot uiting in een wanhopig gesprek tussen beiden. De vriendin spoort Emina aan eerlijk tegen haar vader te zeggen wie zij is. Emina kan dat niet. 'Ze zullen zich afvragen wat zij fout hebben gedaan. Ik wil dat zij gelukkig zijn.' De vriendin: 'En jij dan?' Emina: 'Jij bent zo zelfverzekerd, zo Nederlands.'

Aan de klas wordt de vraag gesteld of Emina haar beste (Turkse) vriendin en Peter en Tarek hun broer of beste vriend in vertrouwen kunnen nemen. Tegenwoordig kan het wel, uit de kast komen, meent een Turks- Nederlands meisje. 'Maar alleen in Nederland. In Turkije word je in elkaar geslagen.' Enkele jongens vinden lesbo's wel kunnen. 'Lesbo's zijn leuk om naar te kijken, homo's zijn vies.'

Lastig wordt het als de vraag persoonlijk wordt. Zou jij zelf je beste vriendin of vriend steunen? 'Als hij homo is, echt niet', reageert een Turks-Nederlandse jongen resoluut. Een ander twijfelt: 'Wij hebben nooit van dat soort vrienden gehad. Ik weet het niet.' Even later: 'Als hij maar niet zijn mannelijke behoeften aan mij opdringt.'

En dan komt de opmerking over doden om de eer te redden. Said el Khattouti (27), de acteur die Tarek speelt, is homo. Dat 'schieten' kwam 'heel hard' bij hem binnen. Dat homo's moeten worden verstoten, hoort hij geregeld. Maar dit was de eerste keer dat openlijk over moord werd gesproken. En dan is het slikken, al is hij veel gewend. Dreigtelefoontjes kreeg hij, toen hij in 2004 noodgedwongen uit de kast kwam.

Zijn geaardheid kwam toevallig aan het licht, toen zijn familie werd verteld dat Said een homo speelde in een theaterstuk. 'Mijn vader snapte het verschil niet tussen de acteur en zijn rol. Hij dacht dat ik in een bordeel werkte.' De vader is nooit komen kijken en El Khatoutti spreekt niet met hem over seksualiteit. Hij heeft nauwelijks contact met zijn vader. 'Misschien denkt hij dat het inmiddels over is bij mij.'

El Khattouti hoopt dat door openlijke discussies over homoseksualiteit buiten familieverband het taboe langzaamaan ook in de gemeenschappen zelf bespreekbaar wordt. Zijn broer en zus weten wel van zijn geaardheid. 'Maar mijn zus vraagt: het is toch niet voor altijd?'

In de discussie met klassen hoort hij geregeld dat de personages alleen maar kunnen verliezen: of ze zijn hun familie kwijt, of ze pretenderen hetero te zijn en moeten eeuwig hunkeren. El Khattouti heeft dat verliezersgevoel niet. Hij is uit de kast, vrij, woont samen met een Nederlandse vriend, heeft leuk werk. 'Ik heb alleen maar gewonnen.'

 

Tussenstuk:
Moslims 'vernederlandsen'

Nederlandse moslims denken genuanceerder over homoseksualiteit dan Duitse boeren of de gemiddelde Griek. Ze zijn ook progressiever dan moslims in de omringende landen. Dit blijkt uit een nog lopend promotieonderzoek van Elmar Jansen, politicoloog aan de Universiteit van Amsterdam.

Jansen wil weten wat de relatie is tussen de houding van autochtonen tegenover de acceptatie van homoseksualiteit, gelijke vrouwenrechten, de vrijheid van meningsuiting, en die van specifieke migrantengroepen.

'Als we ervan uitgaan dat migranten in Europa min of meer hetzelfde denken, dan kunnen we aannemen dat de botsing met autochtonen heftiger is naarmate deze progressiever zijn', zegt hij. Dat kan de verhitte islam- en integratiedebatten in Nederland en Denemarken verklaren.

Jansen ontdekte echter dat moslims in snel tempo 'vernederlandsen'. Wat de acceptatie van homoseksualiteit betreft 'is Nederland een progressieve uitzondering', zegt Jansen. 'Andere Europese landen zijn niet zo ruimdenkend. Het is verbazend te zien hoe snel opvattingen worden overgenomen door migranten.'

Jansens bevindingen worden gestaafd door een kleinschalig onderzoek van het Utrechtse onderzoeksbureau Youngmindz en door ervaringen van onder anderen Ersin Ilbay van het Turks Homoloket, Chris Bouma van Connecting Differences, het Samenwerkingsverband Marokaanse Nederlanders (SMN) en het Inspraak Orgaan Turken (IOT).

De Afghaanse Nederlander Achmed Sadat (24), oprichter van Youngmindz dat onderzoek doet onder jongeren van 12 tot 25 jaar: 'Als je met een groepje tv kijkt en homo's komen in beeld, of je ziet ze op straat hand in hand lopen, dan heb je het er met elkaar over en is het allemaal niet zo supernegatief.' Veel Marokkaans-Nederlandse jongeren accepteren homoseksualiteit niet volledig, maar vinden het 'wel kunnen', concludeert Sadat.

Ilbay is een Turks-Nederlandse homo die uit de kast is. 'Pubers daargelaten, is homoseksualiteit inmiddels wel bespreekbaar bij de tweede generatie', zegt hij.

Ook Chris Bouma, een homo die in 2007 op zijn 38ste 'voor de tweede keer uit de kast kwam in Marokkaanse kring', ziet vooruitgang. Onlangs trainde hij buurtvaders in Amsterdam-West. 'Tien jaar geleden zou ik daar zijn weggeslagen. Geaccepteerd word ik nog steeds niet, maar er wordt wel levendig gediscussieerd.'

'We hameren erop dat het heel hardvochtig is anderen niet te gunnen wat je zelf zo graag wil hebben: respect', zegt directeur Farid Azarkan van het SMN. Hij hoort minder 'extreme geluiden', als is er nog een wereld te winnen. IOT-voorzitter Aydin Akkaya ziet eenzelfde trend in de Turkse gemeenschap.

 

IRP    'Uit onderzoek blijkt dat Nederlandse moslims homoseksualiteit steeds meer accepteren.'  Een aperte leugen, natuurlijk. Dat zeggen ze, omdat ze inmiddels weten dat hun homohaat ze gehaat maakt. 99 schieten, 1 je bent wie je bent (Onlangs trainde hij buurtvaders in Amsterdam-West. 'Tien jaar geleden zou ik daar zijn weggeslagen. Geaccepteerd word ik nog steeds niet, maar er wordt wel levendig gediscussieerd.' )


Naar Multiculturalisme, cultuurverraad , Multiculturalisme , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]