De Volkskrant, 07-04-2012, door Janny Groen 9 apr.2012

De lokjood en het Marokkaantje

De 16-jarige
Souhail bracht de Hitlergroet aan een orthodox-joodse rabbijn. Een verborgen camera registreerde dit, opschudding was het gevolg. Een jaar later leerden ze elkaar kennen. Nu strijden ze samen tegen antisemitisme. 'Baldadigheid was het, pure verveling.'

Tussentitel: De Hitlergroet brengen is niet stoer. Mevrouw Gies, die had pas lef

In de zomer van 2010 plofte een brief van het Openbaar Ministerie bij Souhail (18) op de deurmat. Rabbijn Lody van de Kamp had aangifte tegen hem gedaan wegens het brengen van de Hitlergroet. 'Ik kwam net terug van mijn vakantie in Marokko. Mijn moeder zei dat er een brief voor me was gekomen. Pas toen realiseerde ik me: dit is een heel grote zaak', zegt Souhail.

Hij is een van de Marokkaans-Nederlandse jongens die figureren in het filmpje dat de Joodse Omroep in juni 2010 uitzond. Na de uitzending barstte een heftig debat los over de inzet van 'lokjoden'. Om het antisemitisme zichtbaar te maken was Van de Kamp met twee Joodse jongens met een verborgen camera door Amsterdam-West gaan lopen. 'We hebben er tevoren lang over gepraat, want we realiseerden ons dat het beeld dat je neerzet heel heftig is. Toch zetten we door: we wilden laten zien wat er kan gebeuren als je met een keppeltje de straat op gaat', legt de rabbijn uit.

Hij benadrukt dat in de commotie op de achtergrond is geraakt dat de Joodse Omroep tien uur moest filmen om drie incidenten te kunnen registreren. Van de Kamp: 'Ik zeg niet dat het wel meevalt met het antisemitisme, maar je moet het ook niet groter maken dan het is.'

Souhail, die toen 16 was, zag het filmpje voor het eerst op de website geenstijl.nl. 'Ik wist niet wat de Hitlergroet inhield, wist niet wat ik aan het doen was. Baldadigheid was het, pure verveling.' Het incident kreeg pas echt impact toen hij verdachte werd en tevens als getuige werd gehoord door het OM. 'Ik dacht toen: hoe heb ik het zover kunnen laten komen', zegt Souhail.

Omstreden truc
De omstreden 'truc' met de verborgen camera bracht 'de lokjood' en 'het Marokkaantje' samen. Ook de Amsterdamse wethouder van Diversiteit Andrée van Es raakte bij hen betrokken. Souhail voerde 'heel goede gesprekken' met Van de Kamp en ging met de rabbijn naar het Anne Frankhuis. In de werkkamer van Van Es schuiven ze bij elkaar aan tafel voor een gesprek. Over preventie gaat het, onderwijs, nieuwe projecten en de trage gang van zaken bij het OM. Ze zeggen hetzelfde doel na te streven: discriminatie in Amsterdam terugdringen. 'Er wonen hier veel verschillende mensen. Daar wil ik een hoge Amsterdamse norm voor stellen. Die is: een sfeer van veiligheid creëren, zodat bij incidenten de diverse groepen bereid zijn elkaar te verdedigen', trapt Van Es af.

Souhail illustreert dat die sfeer van veiligheid nog lang niet is bereikt. Hij wil, mede vanwege de felle reacties op het filmpje, niet herkenbaar op de foto.

Toch heeft de ervaring met de 'lokjood' Souhail gelouterd. Heiligt het doel de middelen? 'Absoluut niet', zegt hij gedecideerd. 'Het middel is te negatief. Ik weet zeker dat jongeren dan juist in beweging komen, de Hitlergroet gaan brengen. De meesten weten niet wat ze doen. Een positieve houding is veel beter. Organiseer activiteiten in buurthuizen, laat Joodse mensen verhalen vertellen.'

Van Es: 'Maar Souhail, jouw reactie op het OM laat toch zien dat repressie ook effectief kan zijn. Als antisemitisme heftig oplaait, vind ik het inzetten van lokjoden legitiem. Als laatste redmiddel.'

Van de Kamp: 'Maar dat moet dan wel gericht gebeuren; als we weten dat iemand het doet die we maar niet te pakken kunnen krijgen.' De rabbijn vindt wel dat het repressieve apparaat veel beter moet gaan functioneren. 'Aangifte doen heeft geen zin, hoor ik vaak. Er wordt toch geen actie ondernomen. Het is alleen goed voor de statistieken.'

Van de Kamp werd daags na de bewuste uitzending gebeld door de politie met het verzoek aangifte te doen. Dat deed hij, maar vervolgens hoorde hij maanden niets. 'Ik kreeg wel een briefje: of ik slachtofferhulp nodig had', meesmuilt hij. De rabbijn maakte zich boos en stuurde, in december 2010, een open brief aan Het Parool, gericht aan de driehoek (burgemeester, hoofdofficier van justitie en de korpschef).

'Prompt werd ik benaderd door de hoofdofficier, maar een jaar later was er nog geen zaak. Ik dacht: die jongen is nu 18, krijgt misschien ooit een taakstrafje. Wat heeft dit voor zin?' Via de stichting van buurtwerker Saïd Bensellam (Connect), nam hij zelf maar contact op met Souhail. Hij werd geraakt door diens reactie.

'Souhail had zich niet gerealiseerd dat het allemaal zo dichtbij was. Hij wilde naar Auschwitz. Dat was een beetje ver. We bezochten samen het Anne Frankhuis. Vooral Miep Gies (de helpster van de familie Frank in het Achterhuis, red.), die haar verhaal vertelde op een scherm, maakte indruk. Later op straat zei hij tegen me: 'Jongens die de Hitlergroet brengen zijn niet stoer. Mevrouw Gies, die had pas lef.'

Had Souhail dan op school niets geleerd over het lot van de Joden in de Tweede Wereldoorlog? 'Ik kende het verhaal van Hitler, maar niet dat van de slachtoffers. Ik kende niet de menselijke verhalen.' Op zijn elfde was hij met zijn klas weliswaar op excursie geweest naar het Achterhuis, maar daar had hij weinig van opgestoken. 'Je kreeg een routekaartje mee en moest vooral teksten lezen. Elfjarigen hebben daar niet zo'n zin in.'

Lange adem
Souhail hamert op het belang van verhalenvertellers, van Auschwitz-overlevenden, Joodse jongeren. 'Die verhalen komen pas echt bij je binnen.' Hij wil etentjes organiseren met Joodse en Marokkaanse jongeren, oppert een variant op het ramadanfestival.

Sinds een incident in 2003 (Marokkaanse jongens voetbalden met 4 meikransen) zijn er tal van dergelijke initiatieven op touw gezet. Beklijven die onvoldoende? 'Het is een proces van heel lange adem', zegt Van Es. 'Steeds weer moeten we nieuwe generaties bereiken.' Van de Kamp: 'Het is niet verwonderlijk dat migrantenkinderen weinig van de Tweede Wereldoorlog weten. Het is niet hun eigen geschiedenis, dus is er thuis nauwelijks aandacht voor. Ik denk dat de Jodenvervolging niet langer leidraad moet zijn bij nieuwe projecten; het moet gaan om de gevolgen van uitsluiting voor diverse minderheden: homo's, moslims. Over dat mechanisme moeten we elkaar verhalen blijven vertellen.'

Souhail: 'Soms moet de overheid ook hard optreden. Anders denken jongeren alleen maar: yeh, het is gelukt, als ze op tv weggepeste homo's zien. Die kunnen toch niet hun hele leven blijven wegrennen.'

Zelf heeft Souhail inmiddels niets meer te vrezen van de overheid. Het OM heeft, vanwege het warme contact dat hij met de rabbijn heeft opgebouwd, zijn zaak geseponeerd.

IRP   


Naar Multiculturalisme, cultuurverraad , Multiculturalisme , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]