De Volkskrant, 06-03-2014, door Henk Müller .2009

Twistgesprek | Henk Müller met Stefan Gärtner

'God is kennelijk serieuzer dan een knuffel'

Wetenschap en religie zijn gescheiden werelden. Dat moet vooral zo blijven. Voor God is geen plaats in een proefschrift. Of wel?


Agrotechnoloog Jerke de Vries mocht van de Universiteit van Wageningen niet promoveren als hij zijn dankwoord aan God niet uit zijn promotieonderzoek zou scheuren. Terecht. Voor God is geen plaats in de wetenschap.
'Dat ben ik niet met u eens. Als een proefschrift wordt geweigerd vanwege plagiaat of omdat het niet goed is, dan kan ik dat begrijpen. Maar hij wilde God bedanken voor Zijn steun bij het schrijven.'

Sinds kort heeft Wageningen religieuze en politieke uitspraken verboden in de proefschriften. Stel dat hij de PvdA bedankt, of de PVV. Kan ook niet.
'Niet als die partijen rechtstreeks invloed hebben. Maar als inspiratiebron wel. Een proefschrift meet je volgens wetenschappelijke regels. Ik geloof in God de Schepper, die geeft mijn leven zin. Maar ik erken als wetenschapper de evolutietheorie. In Duitsland wilde iemand onlangs promoveren op intelligent design dat de evolutietheorie van Darwin zou weerleggen. Dat is terecht afgewezen. Voor mij staat als een paal boven water dat je wetenschappelijke methoden hebt, en religieuze voorstellingen die iemands leven zin geven. Dat moet je niet laten verwateren.'

Precies, en daarom: geen God in een proefschrift.
'In Duitsland, tijdens de naziperiode en in de DDR richtten promovendi in een voorwoord zich vaak tot het regime, bij wijze van lippendienst. Dit soort gestes wordt ze nu kwalijk genomen. Dat geldt bijvoorbeeld ook voor Angela Merkel, die als natuurkundige promoveerde. Maar dit incident in Wageningen is natuurlijk van een andere orde. Het is mit Kanonen auf Spatzen schiessen.'

Als Jerke de Vries een kerel was geweest, had hij bedankt.
'Je moet je wel afvragen wat belangrijk is om voor te vechten. Als promovendus zit je in een ondergeschikte positie. Ook bij universiteiten moet je soms afwegingen maken bij gevoelige onderwerpen. Maar ik vind het wel een typisch Nederlandse kwestie.'

Pardon?
'Nederland ziet zich als een seculier land, waar een radicale ontkerkelijking heeft plaatsgevonden. Maar als het om weigerambtenaren gaat, over besnijdenis, ritueel slachten of seksueel misbruik dan zie je een allergische reactie, iets waarover men zich in Duitsland verbaast. Voor Nederlanders is secularisatie zo'n belangrijk onderdeel van de identiteit dat jullie je steeds blijven afzetten tegen religie.

'Dat is raar, want 60 procent van de Nederlanders zegt religieus te zijn en af en toe te bidden. Maar ze hebben kennelijk een boef nodig om zich tegen af te zetten, en dat is religie. Religie kan echter zowel het beste in mensen naar voren halen als het slechtste. Kennelijk zijn de schaduwkanten - seksueel misbruik, onderdrukking, radicale islam - overheersend. Maar religie kan ook inspiratie bieden en sociale cohesie bevorderen.'

Heel fijn, maar religie hoort niet in de wetenschap thuis.
'Religie is niet zomaar uit de universitaire omgeving te bannen. In Turkije speelde de discussie of vrouwen een hoofddoek mogen dragen op de universiteit. De conservatieve regering van premier Erdogan wilde het verbod afschaffen. Nu worden hoofddoeken gedoogd. De universiteiten zagen dat de laïciteit werd bedreigd. Kennelijk is het gidsland van de secularisatie daar ook bang voor.'

Nederland? Wij staan studenten hoofddoekjes toe.
'Klopt, maar God mag niet worden genoemd. Die Nederlandse angst vind ik raar. Ik denk dat de ontzuiling hier razendsnel is gegaan. Die heeft binnen één generatie plaatsgevonden. In vergelijking met andere landen is het eigenlijk te snel gegaan. Daardoor kunnen Nederlanders zich niet echt ontspannen opstellen inzake religie. Wat secularisatie betreft zit Nederland nog in de puberteit: je sterk afzetten tegen iets waarvan je zegt dat je er niets meer mee hebt. Zo zie ik het Wageningen-incident ook.'

De Vries zegt dat als een promovendus drie pagina's zijn paard bedankt alsof het God de Heer is, dat wel zou mogen. Je oma, je vrienden in het café, je cavia, je knuffel bedanken, waar houdt het op? Goed dat daar paal en perk aan is gesteld. Beter nog, schaf dat hele dankgedoe af.
'Je mag best je oma bedanken. Zo streng hoeft ook weer niet. Stel dat een promovendus zijn knuffel bedankt die sinds zijn kinderjaren zijn steun en toeverlaat was, dan neemt niemand dat in het promotiecollege serieus. Of de kandidaat is ondanks zijn wetenschappelijke prestaties nog niet echt volwassen, of hij heeft gewoon een grapje willen maken.'

De duivel bedanken? Kan?
'Ik neem aan dat Wageningen dat een beetje raar zou vinden, maar verder ongevaarlijk.'

God? Die bestaat toch ook niet?
'Het dogma van het seculiere Wageningen luidt: neem God serieus. Die vormt in de ogen van Wageningen een bedreiging, want waarom zou je je anders zo druk maken? God is kennelijk serieuzer dan een knuffel en een gevaar voor de neutraliteit en objectiviteit van de wetenschappen. Een gelovige wetenschapper kan volgens Wageningen geen goede wetenschapper zijn. Het is bedenkelijk dat de universiteit de persoonlijke overtuiging van een wetenschapper op één hoop gooit met zijn wetenschappelijke werk. Het mag best wat relaxter.'


Red.:  


Naar Multiculturalisme, cultuurverraad , Multiculturalisme , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 
[an error occurred while processing this directive]