De Volkskrant, 29-11-2014, door Olaf Tempelman .2009

De vage verwanten van Zwarte Piet

Mannen met zwart geschminkte gezichten zijn er overal, ontdekte Arnold Jan Scheer. Op strooptocht door Europa zag hij bij tal van festiviteiten volop 'familieleden' van onze omstreden Zwarte Piet.


Terwijl menige andere Nederlander op de eerste januari van dit jaar nog aan het bijkomen was van het wapengekletter rondom Zwarte Piet in de late herfst, stond Arnold-Jan Scheer in het onherbergzame grensgebied van Griekenland en AlbaniŰ oog in oog met andersoortige mannen zwart als roet. Barbousos heten de zwart geschminkte heren die hier de jaarwisseling opfleuren.

In de maanden voor zijn nieuwjaarsreis had Scheer - documentaire- en theatermaker, bekend van programma's als Showroom en Paradijsvogels - er in Nederland flink wat discussies met bestrijders van de zwarte knecht van de Sint opzitten. 'Iedereen die zijn gezicht zwart schminkt is een racist', riep anti-Piet-activist Quincy Gario. Maar in de ge´soleerde bergdorpen van de zuidelijke Balkan hebben de meeste mensen tot op de dag van vandaag nog nooit een zwarte mens gezien. Terwijl onze voorouders slaven over de oceaan transporteerden, zaten de hunne met schapen in de bergen. Toen de zwartschminkerij zoveel eeuwen terug een aanvang nam, wist niemand Řberhaupt van het bestaan van zwarte medemensen.

Op eerdere reizen had Scheer al meer 'voorlopers', 'vage verwanten' en 'verre familieleden' van 'onze' Piet ontmoet. In de PyreneeŰn zag hij mannen zwart als roet in schaapshuiden. In SardiniŰ gingen roetzwarte gezichten schuil onder roetzwarte capuchons. In Midden-Europa zag hij dat Svaty Mikulas op 5 december wordt vergezeld door zwarte diabolische wezens met bokkenhoorns. De Iraanse gemeenschap in Nederland liet Scheer kennis maken met de roetzwarte Haji Faroez, die al sinds zoraotristische tijden de bebaarde grijsaard en Sinterklaas-lookalike Amoo Norooz begeleidt. Interessant is dat Haji Faroez en Amoo Norooz op de Werelderfgoedlijst van de VN staan, een plek waar we 'onze' Piet nog niet zo snel zullen terugzien.

Over de mate van verwantschap van Scheers zwart geschminkten met de knecht van de Sint, verschillen de meningen. Cultuurexpert Frits Booy verweet Scheer onvoorzichtige associaties en het opvoeren van onbewezen verbanden. Een wetenschappelijk werk waarin de knecht van de Sint in een mondiale traditie wordt geplaatst, is Scheers bonte en chaotische verzameling roetzwarte mannen inderdaad geenszins. De merite van Zwarte Sinterklazen is dat het inzichtelijk maakt dat elke traditie uniek is, maar dat nagenoeg niets van wat je in die traditie waarneemt dat ˇˇk is. Booy en andere onderzoekers vonden vˇˇr de 19de eeuw geen sporen van Zwarte Piet. Maar het is moeilijk voorstelbaar dat de zwarte knecht van de Sint twee eeuwen terug in Nederland zomaar uit de lucht kwam vallen.


Wit-schminkerij

Arnold Jan Scheer komt in Zwarte Sinterklazen ook nog zwarte mannen op het spoor die hun gezichten wit schminken. Bij de Xhosa-stam Zuid-Afrika is deze wit-schminkerij deel van een iniatitierite. De Sint die afgelopen weekeinde op Bonaire acte de prÚsence gaf, was ook een wit-geschminkte. Dat het leven draaglijker wordt met verkleedpartijen, weten ze overal.


Red.:
Tempelman haalt er een criticus bij


Naar Cultuur, integratie, toekomst, tegen niets-doen , Cultuur, integratie, toekomst , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 
[an error occurred while processing this directive]