De Volkskrant, 07-02-2015, rubriek Medialogica, door Jean-Pierre Geelen .2010

Journaalmens

Een nieuwslezer als gewoon mens, dat moet kunnen. Maar in korte broek bij 'Wie is de Mol'?


Bezorgde post van een collega op de deurmat van Medialogica: 'Sprak gisteren iemand die zich net als ik erover verwondert dat bekende parlementair journalisten (Frits Wester, Jos Heijmans, Ron Fresen en anderen) meedoen aan cameo's in de VPRO-dramaserie De fractie. Alsof de kijker al niet denkt: het is toch allemaal theater daaro in Den Haag, en ongeloofwaardig toneel.'

Quod non, maar het was allemaal mede de schuld van Joris Luyendijk, die zoiets een paar jaar geleden schreef in een boekje over het politiek-publicitaire complex. Nu bekend werd dat van De fractie twintig nieuwe afleveringen in de maak zijn, dringt de vraag zich op: wat doen zulke optredens met het imago van de journalist?

Het is een opmerkelijke behoefte onder televisiejournalisten: steeds vaker stappen zij buiten de kaders van hun vertrouwde werkplek, naar series en spelletjes. De lokroep van de roem, die schreeuwt om méér.

Nieuw is het niet: Kees Driehuis en Philip Freriks zijn al jaren vertrouwde gezichten als presentator van respectievelijk Per seconde wijzer en het Groot Dictee. In Groot-Britannië presenteert Jeremy Paxman de studentenquiz University Challenge. Niets mis mee: kennisquizzen kunnen het beeld versterken van de intellectuele kennisverstrekker, en dus bijdragen aan het gezag of autoriteit van de nieuwslezer of interviewer. Dat Herman 'de schermman' van de Zandt tijdelijk presentator wordt van Met het mes op tafel: het zal zijn positie als nieuwslezer niet schaden.

Maar dat ergens een grens ligt, is duidelijk. Nieuwslezer Fred Emmer ontpopte zich, in 1987, terecht pas als schrijver van erotische verhalen nadat hij de NOS had verlaten (en de warme avondmaaltijd afzwoer, zoals hij later onthulde).

Nu, zoveel jaar later, zijn anchors en sommige andere tv-journalisten niet eens alleen meer 'personality's', maar mediasterren, wier zwangerschappen (Annechien Steenhuizen) of ontslag (Magreet Spijker bij RTL) voer is voor alle 'mediapagina's'. Het vertrek van Philip Freriks of Sacha de Boer en de benoeming van Steenhuizen zijn nationale gebeurtenissen waarvoor persconferenties worden gehouden en communicatiestrategieën bedacht worden.

Waar ligt de grens? Nog steeds geldt de wet dat nieuwslezers maar beter niet in hun zwembroek tussen Britt Dekker en Marijke Helwegen kunnen opduiken in Sterren springen. Maar wat te denken van Rik van de Westelaken, deze weken opvallend aanwezig in Wie is de Mol? Een nieuwslezer van 's lands grootste televisiejournaal die in zijn korte broek figureert in een spel rond feit en fictie, dat knelt in potentie.

Niet meer bij de NOS: 'Wij vinden nu dat een presentator meer zichtbaar mag zijn, als mens en niet meer alleen als de persoon die achter een bureau het nieuws voorleest. We willen ze meer profiel geven, meer gezicht, meer laten zien wie en wat ze zijn', zei Marcel Gelauff, hoofdredacteur van NOS Nieuws, daarover onlangs in de Volkskrant.

Dat leidt tot opmerkelijke taferelen: op de avond van de gijzeling bij de NOS, vlak vóór een aflevering van Wie is de mol?, verscheen op Twitter veelvuldig de 'grap' of Van de Westelaken soms aan het mollen was geslagen. En wat als op de dag van de Franse aanslagen rond Charlie Hebdo Van de Westelaken het ene moment het harde nieuws bracht en een half uur later de aantrekkelijke ingrediënten list en leugens klutst in een spelshow?

'Ik denk dat de kijker best in de gaten heeft dat Rik dan een andere rol heeft. Hij is wie hij is, of hij nou de mol is of niet, dat maakt niet uit', zei Gelauff daarover. Van de Westelaken, die beide rollen met verve speelt, zag zelf ook al geen probleem: 'Mensen kunnen heus dat onderscheid wel maken hoor.'

Dat denk ik ook. Toch is de vraag waarop die wensgedachte is gebaseerd. Wie kent 'de kijker'? Het enige onderzoek dat hierover bestaat, wijst op precies het tegenovergestelde. In 2006 publiceerde de taalkundige Dick Smakman een onderzoek naar het taalgebruik en de autoriteit van nieuwslezers. De erotische verhalen van Emmer ondermijnden dat gezag, een zekere saaiheid is een pre: 'Een goede nieuwslezer is onpersoonlijk en weinig aanstootgevend. Behoudende en betrouwbare nieuwslezers als Harmen Siezen zijn een steunpilaar', aldus de wetenschapper toen.

De klassieke, kleurloze nieuwslezer is een bedreigde soort geworden. Nu figureert hij of zij (niet iedereen, natuurlijk) in 'de bladen', flaneert op rode lopers en speelt toneel in dramaseries. Het is te hopen dat de kijker het journalistieke theater blijft geloven.


Web:
De klassieke nieuwslezer is een bedreigde soort geworden
TT:
Wij vinden nu dat een presentator meer zichtbaar mag zijn, als mens en niet meer alleen als de persoon die achter een bureau het nieuws voorleest - Marcel Gelauff, hoofdredacteur van NOS nieuws
Op de avond van de gijzeling bij de NOS, vlak vóór een aflevering van Wie is de mol?, verscheen op Twitter veelvuldig de 'grap' of Van de Westelaken soms aan het mollen was geslagen




Naar Multiculturalisme, cultuurverraad , Multiculturalisme , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]