De Volkskrant, 02-11-2010, column door Pieter Hilhorst, politicoloog .2010

Hoe Verhagen Wilders denkt te temmen

Tussentitel: Wie geďnteresseerd is in beleid, gebruikt graag neutrale termen

Het was een zeldzaam inkijkje in de strategie van het CDA om Wilders in te kapselen. In Elsevier (30 oktober) zei Maxime Verhagen dat de regering de Koran nooit zal verbieden of ‘zomaar moskeeën en islamitische scholen’ zal opheffen’. Volgens de vicepremier legt Wilders zich daarbij neer. Hij mag dan wel blijven roepen, ‘bijvoorbeeld dat er een hoofddoekjesbelasting moet komen. Maar die komt er niet. Dus zal hij het niet meer roepen, want dan onderstreept hij slechts zijn verlies. En dat gaat-ie niet doen.’

Het interview legt bloot hoe groot de kloof is tussen de visie op politiek van Verhagen en Wilders. Voor Verhagen gaat politiek in essentie om beleid. De politieke debatten, de retoriek en de oneliners zijn op zijn best een noodzakelijk kwaad. Je roept iets om bepaalde maatregelen aangenomen te krijgen en zo een maatschappelijk probleem op te lossen. Voor hem geldt het motto: geen woorden maar daden.

In deze logica heeft het geen zin om iets te roepen dat niet tot beleid leidt. En dus denkt Verhagen dat Wilders vanzelf stopt met roepen als hij zijn zin niet krijgt. Hoe naďef kan je zijn? Voor Wilders draait politiek namelijk niet om beleid. Hij heeft geen instrumentele, maar een expressieve visie op politiek. Politiek is voor hem kleur bekennen. Politiek gaat om het maken van een onderscheid tussen vriend en vijand, zoals de Duitse filosoof Carl Schmitt het wezen van politiek omschreef. In deze visie op de politiek zijn woorden daden. Dat een voorstel niet wordt overgenomen is dan ook nooit een reden om je mond te houden.

Het woord hoofddoekjesbelasting dat Verhagen gebruikt, illustreert perfect het misverstand. Wilders riep niet om een hoofddoekjesbelasting, maar om een kopvoddentaks. Wie geďnteresseerd is in beleid, gebruikt graag neutrale termen. Hoe minder lading een woord heeft, hoe beter het is. En als er geen woord zonder lading is, dan zullen beleidsmakers zo’n woord uitvinden, zoals allochtoon.

Voor Wilders kunnen woorden nooit genoeg lading hebben. Politiek is voor hem een woordenstrijd. Zodra je woorden gebruikt als massa-immigratie, straatterroristen of een kopvoddentaks heb je het pleit al half gewonnen.

Uit het interview blijkt dat Verhagen weinig heeft begrepen van de brief van Klink. Die waarschuwde juist voor de ontwrichtende werking van woorden. Hij besefte terdege dat beleid besmet kan raken als Wilders er een andere betekenis aan geeft door de hogere eisen voor inburgering te verkopen als middel om de islamisering van Nederland tegen te gaan. De tegenstelling tussen de instrumentele en de expressieve politicus blijkt ook uit het regeerakkoord.

Neem de denaturalisatie van criminelen met een dubbel paspoort. Afgesproken is dat alleen mensen die binnen vijf jaar na het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit veroordeeld worden voor een misdaad waar minimaal twaalf jaar op staat, hun Nederlandse nationaliteit verliezen. Voor de instrumentele politicus is dat een kleine concessie. Het gaat om een kleine groep waarvoor niemand veel sympathie heeft. Voor de expressieve politicus is het daarentegen een kolossale overwinning. Voor de veiligheid is de winst miniem, maar de symbolische betekenis is enorm. De boodschap luidt immers: ‘Wie zich misdraagt kan opdonderen.’

De botsing tussen de twee tegengestelde visies op politiek speelt niet alleen Verhagen parten. Tegenstanders van Wilders die hem verwijten dat hij de problemen wel benoemt, maar geen oplossingen biedt, vallen in dezelfde valkuil. Ze denken dat kiezers smachten naar beleid dat hun problemen aanpakt, terwijl ze hunkeren naar politici die kleur bekennen. In het Engels wordt wel gesproken over de kloof tussen policy (beleid) en politics (politiek). In Europa wordt beleid gemaakt waarbij burgers niet worden betrokken. Het is policy without politics. Het populisme van Wilders of de Amerikaanse Teaparty is politics without policy. Zo ontstaat een kloof tussen grijs beleid en kleurrijke symboolpolitiek.

Verhagen hoopt Wilders te temmen door hem selectief toegang te geven tot het grijze beleid. Dat is een hopeloze onderneming. Het hoogste doel voor Verhagen lijkt te zijn dat Wilders minder roept, niet dat hij zelf een even aansprekend verhaal heeft. Maar daarmee wordt de kloof tussen policy en politics niet gedicht. Wie Wilders wil temmen, moet de grote woorden en gebaren niet in de ban doen, maar even grote woorden en gebaren bedenken. Verhagen vergeet dat woorden daden zijn.



Naar Multiculturalisme, cultuurverraad , Multiculturalisme , Allochtonen overzicht  , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]