De Volkskrant, 22-04-2009, van verslaggever Marnix de Bruyne 22 apr.2009

In de Zuid-Afrikaanse provincie Westkaap leveren ze kritiek op de corruptie en het nepotisme van het ANC

Weg met de Boetie-Boetie-maatschappij

De Westkaap is de enige provincie in Zuid-Afrika waar het ANC niet de grootste partij zal worden. Oorzaak is de burgemeester van Kaapstad, Helen Zille. ’


Tussentitel: 'Ik voel me als bruinmens steeds meer buitengesloten

'Tromgeroffel, swingend koperwerk en ritmisch gefluit weerklinkt over de grasmat van een sportcomplex in Mitchell’s Plain, midden op de Kaapse vlakte. Drieduizend aanhangers van de Democratische Alliantie (DA), onder wie de muzikanten van Braziliaans klinkende drumbands, zijn gekomen om Helen Zille te horen spreken, de DA-leidster en burgemeester van Kaapstad. Zille wordt vermoedelijk de toekomstige premier van de Westkaap, de enige provincie van Zuid-Afrika waar regeringspartij ANC vandaag niet de grootste partij wordt.
    Het uitgestrekte Mitchell’s Plain is tijdens de apartheid gebouwd voor kleurlingen, de Afrikaanstalige bruinmense. Zij vormen nu het grootste deel van het publiek. Maar er zijn ook tientallen zwarte gezichten te zien. Zoals dat van de 18-jarige Buhle Cishe uit de zwarte wijk Gugulethu. Hij gaat op Zille stemmen vanwege haar optreden als burgemeester, vertelt hij. Door haar hebben de straten van ‘Gug’ straatverlichting en hoeven de armsten geen schoolgeld te betalen. ‘Mijn ouders zijn ANC. Ze zijn een beetje teleurgesteld in mij.’

Barbara Rass (56), met onder haar bruin leren jasje een blauw DA-shirt, zit op de tribune te glunderen. ‘Wat een sfeer!’, zegt ze. Rass was dertig jaar een actief ANC-lid. Maar drie jaar geleden sloeg de twijfel toe. ‘Bij ANC-vergaderingen gingen de comrades steeds vaker Xhosa praten. Als je vroeg of ze op Afrikaans wilden overgaan, deden ze dat maar eventjes. Ik voelde me als bruinmens steeds meer buitengesloten.’

Uitspraken van ANC-leider Jacob Zuma tijdens zijn verkrachtingszaak (waarin hij vrijuit ging wegens gebrek aan bewijs) en van ANC-jeugdleider Julius Malema, die zei te willen ‘doden’ voor Zuma, gaven de doorslag, vertelt ze. ‘Ik ben een feministe en run een opvangtehuis voor mishandelde vrouwen in Atlantis. Een partij trouw blijven met zulke leiders zou hypocriet zijn.’

Dan komt Helen Zille op. Vanaf het podium levert ze kritiek op de corruptie en het nepotisme in Zuid-Afrika, waar banen en overheidsopdrachten alleen naar vriendjes (boeties in het Afrikaans) van het ANC zouden gaan. Wie geen ‘boetie-boetie-maatschappij’ wil, moet DA stemmen, zegt ze in vloeiend Afrikaans, Engels en Xhosa. ‘Wat een vrouw’, zegt Rass.

Barbara Rass woont in Atlantis, een in 1972 uit de grond gestampt industriestadje voor kleurlingen, ruim 40 kilometer ten noorden van Kaapstad. Meer dan de helft van de beroepsbevolking is werkloos, een hoeveelheid die door de wereldwijde economische crisis alleen maar groeit. ‘De laatste twee maanden sloten twee fabrieken voor dieselmotoren en een textielfabriek. Een fabriek van veiligheidsriemen wankelt’, zegt Rass in de auto op weg naar huis. Het leidt tot armoede, drugsverslaving en bendegeweld – massaler in het geïsoleerd gelegen Atlantis dan in vergelijkbare kleurlingenwijken van Kaapstad.

De problemen versterken de angst van veel kleurlingen dat zwarten hen verdringen, een gevoel waarvan de DA profiteert. Het valt op te maken uit een opmerking van Rass over de krottenwijken aan de rand van Atlantis. ‘Sinds begin jaren negentig zijn hier mensen uit de Oostkaap neergestreken. Door het beleid van positieve discriminatie krijgen ze eerder werk dan bruinmense.’

In haar wijk Robinvale toont Rass haar blijf-van-m’n-lijfhuis: tien bedden staan in twee met elkaar verbonden stenen huisjes. Op de buitenplaats lopen drie kinderen rond, slachtoffers van verkrachting. ‘Dat meisje’, wijst ze op een vrolijk rondscharrelende kleuter, ‘lag drie weken in het ziekenhuis, zo uitgescheurd was ze.’

De behuizing dankt ze aan de politie: eerst was hier een illegaal café gevestigd van een drugsbaas wiens bezittingen in beslag waren genomen. ‘De eigenaar was Jerome, nog altijd de grootste drug lord van Robinvale’, zegt jeugdwerker Shaine Mafuto (27), een van de weinige zwarten in het ‘oude’ Atlantis.

Vanuit de auto wijst hij aan waar Jerome woont. We rijden langzaam langs een hoekcafé, waar stapels rode en bruine bierkratten staan. ‘Dit is zijn business. Hij verkoopt hier tik, maar de politie kan nooit iets bewijzen’, zegt Mafuto. Tik is de lokale naam voor de uiterst ongezonde maar relatief goedkope drug cristal-meth, op basis van methamfetamine, dat de laatste jaren een grote plaag is geworden in de kleurlingenwijken rond Kaapstad.

Bij een gesloten en verpauperd buurthuis, naast enkele overbevolkte, uitgewoonde flats van twee verdiepingen uit de apartheidstijd, stappen we uit. Op straat slenteren mensen en spelen kleine kinderen met lege kratten, die ze als karretjes gebruiken. Als de kleintjes de vreemdelingen zien, steken ze hun armen omhoog, de duim, wijsvinger en pink uitgestrekt. Zo vormen ze een H en een L, het teken van de ‘Hard Livings’, een van de beroemdste ‘gangs’ van Kaapstad. Gangs zijn cool hier.

Op het asfalt is een wit kruis geschilderd, twintig meter verderop staan er nog twee. ‘Swaer (zwager) Stiaan Swanepoel’ staat er bij eentje. Drie weken geleden zijn hier drie jongens doodgeschoten, leden van benden die azen op elkaars grondgebied. ‘Het gebeurde op klaarlichte dag, maar niemand heeft iets gezien’, zegt Mafuto over de hier heersende omerta.

Hij wijst op wat een groentewinkeltje lijkt, vlakbij. ‘Dat is van de rasta’s, daar verkopen ze dagga, marihuana’, wijst hij. ‘Daar, daar en daar verkopen ze tik’, wijst hij drie huizen in de verte aan. Een jongen in blauw trainingspak, gewaarschuwd door de kinderen met hun kratten, komt vanuit zo’n tikhuis aangelopen om poolshoogte te nemen.

Mafuto wijst op het twee jaar geleden gesloten buurthuis. ‘De DA wil het heropenen en er een ‘rehabilitatiecentrum’ maken voor ex-verslaafden. Stel je voor: een afkickcentrum midden tussen de tikhuizen!’ Hij schudt zijn hoofd met korte rastavlechten. Een partij met zo weinig zicht op wat leeft in de community zal zijn stem niet krijgen. Hij steunt het ANC.

Maar Rass peinst daar niet over, ook al heeft de partij zware druk op haar uitgeoefend sinds haar overstap naar de DA – met naar eigen zeggen nog eens honderd ANC-leden in haar kielzog. ‘Het was niet leuk, de campagne. Een comrade heeft mijn hond overreden en lachte me daarbij gewoon uit. Kom tog huis toe, zeggen andere ANC-leden steeds.’

Ook de nieuwe partij Cope heeft naar haar gelonkt. ‘Dominee Boesak kwam me persoonlijk vragen lid te worden’, zegt ze, een foto van de ex-ANC-leider en Cope-kandidaat tonend op haar mobiele telefoon. ‘Als ik een salaris wilde, kon dat worden geregeld, zei hij.’ Maar Rass is ‘niet te koop’, ook niet voor Cope. ‘Ik blijf mijn idealen trouw.’

 

Naar Cultuur, vermenging, analogie , Cultuur, vermenging , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]