apr.2007

Manifest Lux Voor munt uit in nietszeggendheid
de Volkskrant, Forum, 13 juli 2007 (pagina 11)
Volgens Thomas von der Dunk Copyright: Dunk, Thomas von der

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus

De politieke beweging Lux Voor pleit voor een tweepartijenstelsel: progressief versus conservatief. Volgens Thomas von der Dunk is die suggestie onzinnig en ‘ontwapenend na�ef’.




Is elke volgende generatie zelfbenoemde vernieuwers intellectueel nog gemakzuchtiger dan de vorige? Gezien de bijdrage van Marcel Duyvestijn en Marc den Hertog van Lux Voor (Forum, 5 juli) lijkt het daar wel op. ‘Wij weten het ook niet precies’, schrijven zij openhartig. Dat blijkt. Hun Handleiding voor de toekomst munt uit in nietszeggendheid. Hun stuk behelst een hulpeloze Fortuynachtige roep om meer dynamiek en daadkracht in een D66-jasje van veertig jaar terug: weg met de compromissen en het gemiereneuk.
De auteurs bepleiten daartoe een politiek tweestromenland: vooruitstrevend versus conservatief. ‘Want ze zitten overal, mensen die veranderingen niet uitsluiten.’ Vast. Alleen, en dat is cruciaal: die mensen willen niet allemaal dezelfde veranderingen. Internationale ondernemers en antiglobalisten propageren een wezenlijk andere koers. Geen van hen ‘wil zich opsluiten in een lelieblank Nederland’, en ook in een ander opzicht zijn zij het roerend eens: het roer moet drastisch om! Alleen rukken beiden wel aan de tegenoverliggende zijde van het roer, dat dan ook spoedig zou breken.

In Den Haag wil Rouvoet een heel ander soort veranderingen dan Pechtold of Marijnissen. En op bepaalde terreinen willen alle drie juist weinig veranderen – en elk van de drie weer op een ander terrein. Dat geldt ook voor kiezers, al was het maar uit zelfbehoud: voortdurend alles veranderen is namelijk dodelijk vermoeiend.

Valt behoudzucht daarbij nog wel enigszins te defini�ren, het door de auteurs bejubelde begrip ‘progressief’ is volstrekt inhoudsloos, zolang niet eerst aangegeven wordt wat onder ‘vooruitgang’ moet worden verstaan. Is dat meer welvaart, ook als dat ten koste van ons welzijn gaat? Is dat meer politie, ook als dat ten koste van de privacy gaat? Is dat meer arbeidsflexibiliteit, ook als dat ten koste van de arbeidenden gaat? Over dat laatste zal de directeur die zijn talen spreekt, en dus moeiteloos voor zijn carri�re van Maastricht naar Manchester of Marseille hopt, anders denken dan de monteur die dat niet doet. Elke verandering heeft een prijs, en vergt dus een afweging van voordelen en nadelen, tussen economie en ecologie, tussen vrijheid en veiligheid, tussen vrijheid en gelijkheid. De opinie of er in een bepaald geval van vooruitgang sprake is of niet, valt niet los te zien van bepaalde mensbeelden en waardenstelsels, die bij politieke dilemma’s moeten helpen bepalen wat wanneer zwaarder wegen moet.

Wat de een als vooruitgang zal aanmerken, ervaart de ander als achteruitgang. Persoonlijke belangen spelen daarbij onvermijdelijk een rol. In dat opzicht bevinden de auteurs zich in de luxepositie van de nieuwe vrijgestelden: voor hun ontplooiingsmogelijkheden doet de politiek er niet echt toe, al was het maar omdat hun inkomen toereikend is. Maar wie als kleine middenstander, chronisch zieke of laaggeschoolde arbeider w�l voortdurend moet rekenen, zal de Haagse compromiscultuur niet snel als gemiereneuk afdoen. Niet indien 1 procent meer koopkracht net het sportclublidmaatschap van zijn kinderen scheelt.

Het idee van een tweepartijenstelsel is onzinnig. Enerzijds omdat het de keuzemogelijkheden voor de kiezer enorm vermindert: vrijwel niemand is op alle gebieden conservatief of progressief. En anderzijds omdat de onvermijdelijke compromissen dan niet t�ssen de partijen, maar b�nnen de partijen gesloten moeten worden. Daarop bezitten de gewone kiezers helemaal geen greep, en machtige lobby’s des te meer. Niet toevallig is de verkiezingsopkomst in Amerika en Groot-Brittanni� structureel veel lager dan bij ons. ‘Wat je gekozen hebt, krijg je ook’, aldus de auteurs. Hoeveel Labour-stemmers kozen voor de inval in Irak? ‘Politici hoeven niet meer te liegen en te draaien.’ Welk een ontwapenende na�viteit!

De auteurs hunkeren naar visie, maar als hun stuk iets ontbeert, is het dat. ‘Lux Voor pleit voor een ontplooiingsstaat. Onderwijs, opvoeding, ontwikkeling’. Tja, wie zou daar tegen zijn? Geen enkele politicus pleit voor analfabetisme, slecht ouderschap of stagnatie. De cruciale vraag is wat de beste vorm van ‘onderwijs, opvoeding, ontwikkeling’ is. Zolang de auteurs op geen van deze terreinen tot een beredeneerd standpunt komen, blijft hun roep om visie en vooruitgang vrijblijvend geleuter.



 

Alle politieke partijen doen zich zo volks mogelijk voor

Jos de Beus vraagt zich af of hij wel rechts genoeg is om columnist bij Buitenhof te worden (Forum, 6 juli). Bart Jan Spruyt, secretaris van de Edmund Burke stichting en dus klassiek rechts, reageerde door te stellen dat de tegenstelling links/rechts er niet toe doet (Forum, 11 juli), omdat het de Nederlandse media �berhaupt ontbreekt aan diepgang.

Nederland is nooit het land geweest van de bevlogen intellectueel. Koopman en dominee zorgden lange tijd gezamenlijk voor de materi�le en geestelijke welvaart van de Nederlandse burger. Inmiddels heeft de volkse revolutie onder leiding van Pim elk ontzag voor kennis weggenomen. In de woorden van Linda de Mol: tegenover de mening van de ene geleerde staat altijd die van een andere.

De zin van het debat bestaat nu juist daarin om via confrontatie van elkaars posities tot verdere verdieping te komen. Helaas lijkt Nederland op dit gebied verder af te glijden. Terwijl de roep om een kennissamenleving allerhande overheidsdocumenten siert, deden alle politieke partijen bij de kandidaatstelling voor de Tweede Kamer hun uiterste best om zich zo volks mogelijk voor te doen. De PvdA stelt zelfs nadrukkelijk dat zij afwil van haar doctorandussenimago. Het wemelt op de lijsten van de PvdA, de SP en de VVD van mensen die er prat op gaan weinig formele scholing te hebben.

Dit dwepen met onwetendheid is verworden tot een heuse plaag en dient bestreden te worden. Uit de bijdragen van De Beus blijkt dat hij een vervaard vechter tegen onwetendheid is. Buitenhof lijkt een goede keus te hebben gemaakt.

Ton van Rietbergen De auteur is economisch geograaf.


.

Naar Democratie, praktisch , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site
home .
 

[an error occurred while processing this directive]