De Volkskrant, 07-05-2011, column door Martin Sommer 2007

Onder en boven de honderd kilo

Tussentitel: De nietsdoende klasse zit nu aan de onderkant

Even in Frankrijk voor de frisse lucht. Daar las ik in Le Figaro een column van oud-minister van Onderwijs Luc Ferry. Wat is het ongezegde probleem in het onderwijs? Kinderen willen niet meer. Ze willen blingbling en een iPad, maar hun best doen, dat zit er niet meer in. Een hele onderlaag van vooral jongens ziet het nut van school niet meer in. Onuitgesproken blijft dat het vooral jongens 'uit de migratie' zijn, zoals de keurige uitdrukking in het Frans luidt. Dat is niet altijd zo - er is een taaie onderste 10 procent aan het ontstaan, autochtoon of allochtoon, die niet meedoet, van de steun leeft en op de rand van de criminaliteit.
    Heel West-Europa kampt met dit probleem. Is het verzet tegen de ratrace van de maatschappelijke orde? De discussie is onaangenaam en er zijn dus nogal wat taboes. In Engeland vond Theodore Dalrymple geen uitgever voor zijn boek Leven aan de onderkant, dat ging over het gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef bij de onderklasse, aangemoedigd door gevangenisbegeleiders en welzijnswerkers.
    In Duitsland leidde het verschijnen van Deutschland schafft sich ab van Thilo Sarrazin vorig jaar tot fel debat, vooral na onhandige uitspraken over de erfelijkheid van domheid en het zogeheten Joodse gen.

Het boek van Sarrazin gaat in de kern over de gestage uitbreiding van de onderklasse, vaak afkomstig 'uit de migratie' maar net zo goed van Duitse afkomst. Mooi geschreven is het niet, wel rijk, hard en confronterend. Een goed boek dus. Wat de discussie onaangenaam maakt, is steeds hetzelfde. Zoals Sarrazin het zegt: wij zijn gewend te spreken over de maatschappelijke verantwoordelijkheid voor armoede en de nare gevolgen voor het individu. Laten we het nu eens hebben over de individuele verantwoordelijkheid en de maatschappelijke gevolgen. Een goed voorbeeld biedt de recente beroering in Nederland omdat in arme wijken de mensen zes, zeven jaar eerder doodgaan dan in welvarender omstreken. Schandaal!

Hoe het komt is bekend. Chips eten in plaats van sla, op de bank zitten voor de flatscreen in plaats van sport, alcohol en cola in plaats van thee. En roken natuurlijk. De maatschappelijke kosten zijn immens, slechte schoolprestaties (geen ontbijt voor de kinderen), vroege diabetes en longkanker. Thilo Sarrazin had als senator van Berlijn uitgerekend dat je met de Duitse bijstand heus een krop sla kunt kopen in plaats van een zak chips. Het werd hem niet in dank afgenomen.

Het gebruikelijke denkschema over achterstand is de ouderwetse verhouding tussen kapitaal en arbeid, uitbuiting en verzet. Maar de oude armoede heeft niets te maken met de nieuwe. Sarrazin schrijft dat de klassieke arbeidersbeweging en de sociaal-democratie allebei streden voor de emancipatie, door opleiding, organisatie en taaie, vasthoudende hervormingsarbeid. 'Dat alles hoort niet langer bij de identiteit en de hoop van de achtergestelden.' De nieuwe maatschappelijke verdeling is die van onder en boven de honderd kilo. Vroeger had je aan de top de nietsdoende klasse - nu zit die aan de onderkant. En altijd is er bijna symbolisch een flatscreen present waar de hele familie naar zit te kijken.

In Nederland was de PvdA'er Thijs Wöltgens de eerste die een paar jaar terug waarschuwde voor het ontstaan van een onderklasse. Hulde daarvoor. Zijn oplossing was een klassiek sociaal-democratische: na de nachtmerrie van het neoliberale tijdperk moesten we weer ouderwets gaan herverdelen. Er moest meer geld naartoe. Geen kwaad woord over wijlen Wöltgens, maar een kind kan zien dat geld hier eerder een deel van het probleem is dan de oplossing.

Daarmee verdwijnt het vraagstuk niet waarom iemand de juiste keus tussen een zak chips en een krop sla niet weet te maken. Sarrazin haalt aan: 'Wie iets voor anderen doet, dat ze ook voor zichzelf kunnen, gedraagt zich onsociaal.'

Om die reden is het niet zo gek dat de regering nu een tegenprestatie verlangt voor de bijstand. Sneeuwruimen en koffieschenken in het bejaardentehuis. Zo leer je op tijd komen, je best doen, een werk fatsoenlijk afmaken, angst voor verantwoordelijkheid overwinnen. De reacties kun je uittekenen, de eerste portretjes van 'slachtoffers' van dit beleid zijn al verschenen.

Neem Elisa van 62, die al veertig jaar in de bijstand zit, eerst als alleenstaande moeder, later met suikerziekte. Ze vindt dat kinderen recht hebben op hun ouders thuis en dat de regering uitkeringsontvangers dus niet mag dwingen om te werken.

Ik vrees dat we de komende tijd meer slachtoffers voorbij zullen zien komen.

 

IRP:   Nou, aan de top zijn er echt talloos meer nietsdoeners, zeker in vergelijking met inkomen.
 Verrichten van werk voor uitkering is OK, als het principe ook elders wordt ingevoerd. Het principe zijnde loon-naar-werken. En zonder de werkverelendung door immigrnaten



Naar Houding laag I, automobilisme , Houding laag I , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]