WERELD & DENKEN
 
 
De Volkskrant, 09-09-2010, column door Marcel van Dam is socioloog.

.2006

Arme kiezers

Tussentitel: Rechts koestert tekort om sociale zekerheid te kunnen afbouwen

Om de zoveel tijd duikt weer ergens het bericht op dat geld alleen maar gelukkig maakt tot een bepaald bedrag. Deze keer hebben wetenschappers in Amerika gevonden dat geld gelukkig maakt tot een inkomen van ongeveer twee keer modaal. Daarboven worden mensen door een hoger inkomen niet gelukkiger. Uit dit gegeven, dat al jarenlang bekend is, wordt gek genoeg zelden of nooit geconcludeerd dat een laag inkomen mensen ongelukkig maakt. Dat is een ongemakkelijke waarheid.

Overheden brengen geen geluk maar hebben wel tot taak omstandigheden te scheppen waarin mensen gelukkig kunnen worden. Dus zouden ze ervoor moeten zorgen dat het aantal mensen met een laag inkomen kleiner wordt, bijvoorbeeld door de laagste inkomens extra te verhogen en de inkomensverschillen te verkleinen. Sinds de neoliberale omwenteling in de jaren tachtig en negentig is het omgekeerde gebeurd. De achterstand van mensen met een laag inkomen op het gemiddelde inkomen is veel groter geworden. Het beleid maakte dus meer mensen ongelukkig.

Arme mensen zochten vanouds hun politieke heil bij de sociaal-democratie. Dat is niet meer zo: nu stemmen ze niet meer of ze hebben zich bekeerd tot uiterst rechts. De meest gehoorde verklaring daarvoor is dat de welvaartsstijging de sociaal- democratie overbodig heeft gemaakt en dat het nu culturele issues zijn die de stemkeuze bepalen, zoals het immigratie- en integratieprobleem.

Maar bij die redenering zijn oorzaak en gevolg door elkaar gehaald. Armoede is relatief en wordt gemeten als afstand tot de gemiddelde welvaart. De welvaart van de laagste inkomensgroep is, met hulp van de sociaal-democratie, niet gestegen maar gedaald en de problemen die hangen aan immigratie en integratie zijn vooral op die groep afgewenteld. Daarom is het begrijpelijk dat arme kiezers hun ongeluk vooral wijten aan de vele immigranten die zij op de arbeidsmarkt als een bedreiging ervaren en die zij als veroorzaker zien van problemen in hun leefomgeving.

Wilders werpt zich op als bestrijder van het politiek bestel dat hun die problemen heeft bezorgd. Hij belooft het allochtonenprobleem radicaal op te lossen en zegt pal te staan voor een sociaal Nederland. Dat leverde hem 24 zetels op.

Die 24 zetels hielpen rechts aan een nipte meerderheid van één zetel. Die ene zetel, zeg maar de stem van arme kiezers in één Vogelaarwijk, zal waarschijnlijk tot een regering leiden met een programma waarbij rechts zich volgens Rutte de vingers aflikt. Met een beleid dat allochtonen als vijandig zullen ervaren, waardoor ze verder op elkaar worden gedreven en minder open staan voor integratie. De verzorgingsstaat zal verder worden uitgekleed, vooral voor mensen die er het meest op zijn aangewezen. Dat zal betekenen dat de koopkracht van de laagste inkomen daalt, terwijl die al lager was dan in 1980. Dit alles onder het motto dat er een tekort van 29 miljard moet worden weggewerkt. Terwijl uit berekeningen van het CPB blijkt dat zonder enige bezuiniging, bij handhaving van de huidige tarieven voor de inkomstenbelasting, het huidige tekort in 2040 zal zijn verdwenen. Maar ook als je het huidige tekort sneller wilt inlopen, is een bezuiniging van 18 miljard voor de komende regeerperiode niet nodig. Het huidige demissionaire kabinet heeft al ruim drie miljard bezuinigd, en de economische groei is hoger en de werkloosheid is lager dan was gedacht. Maar rechts is zo gretig om de verzorgingsstaat af te bouwen dat een groot tekort wordt gekoesterd. De sociaal-democratie staat erbij, kijkt ernaar en zwijgt, uit angst buiten de formatie te worden gehouden en weggezet te worden als ‘big spender’.

De verbittering van de arme mensen, die gemiddeld zeven jaar korter leven dan mensen die het beter hebben getroffen, die wonen in de slechtste wijken met de grootste werkloosheid, het grootste aantal verslaafden, de hoogste criminaliteit en het grootste aantal kinderen dat in armoede opgroeit, zal verder toenemen. Net als hun afkeer van de politiek. Wilders, die er mede verantwoordelijk voor is dat ze verder in de verdrukking komen, mag van zijn rechtse vrienden in VVD en CDA blijven roepen dat het zooitje waardoor ze worden bestuurd bij de volgende verkiezingen moet worden afgestraft. Zijn slachtoffers kunnen er niet op wachten. Arme arme kiezers.




Terug naar   , lijst , overzicht   , of naar site home . uitleg of detail