Leidse universiteitsblad Mare, 02-06-2005, door David Bremmer en Bart Funnekotter

Kist stapt op

Nog geen tweeënhalfjaar na zijn aantreden verlaat collegevoorzitter Anne Willem Kist de Leidse universiteit. Hij wordt bestuurder bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Tot februari 2007 neemt rector magnificus Breimer zijn functie over.

Het nieuws van Kists vertrek werd dinsdagmiddag door vice-collegevoorzitter Joris van Bergen en rector magnificus Douwe Breimer aan de universitaire medewerkers van de bestuursdiensten op Rapenburg 70 bekendgemaakt. Kist zelf moest vanwege familieomstandigheden verstek laten gaan.
    'De Universiteit Leiden is een prachtige instelling om aan te studeren en te werken. Maar mijn hart blijkt toch iets meer bij het concrete werk van toezichthouder te liggen', verklaart Kist in een persbericht zijn overstap.
    Kists vertrek komt op een bijzonder ongelukkig moment, aangezien vice-collegevoorzitter Joris Van Bergen per i september met pensioen gaat. Om in de nieuwe situatie te voorzien heeft de Raad van Toezicht rector Breimer bereid gevonden om tot het einde van zijn rectoraat in 2007 ook de functie van collegevoorzitter op zich te nemen.
    De Raad van Toezicht wil al per 1 september een vice-rector benoemen. Die zal Breimer en de nieuwe uit de Universiteit van Twente afkomstige vice-collegevoorzitter Willem te Beest moeten bijstaan. 'Het verdient aanbeveling wanneer dit derde collegelid een Leidse hoogleraar met grote bestuurlijke ervaring is', laat het college bij monde van zijn voorlichter weten.
    Namens de Raad van Toezicht laat voorzitter Morris Tabaksblat weten het vertrek van Kist te betreuren. 'We vinden het erg jammer, want hij heeft een hoop aanzetten gegeven aan zaken die nog niet af zijn. Als je iemand benoemt, verwacht je niet dat hij na tweeënhalf jaar al weggaat. Maar je kunt niemand tegen zijn zin behouden.' Tabaksblat noemt de oplossing om Breimer te benoemen tot collegevoorzitter 'enigszins opportunistisch', maar tegelijk de meest logische keuze. 'Het is een ad hoc oplossing, die heel begrijpelijk is met zo'n goede man als Douwe Breimer. Zo winnen we tijd om na te kunnen denken over een goede bestuursstructuur van het college op de lange termijn.'
    Spijt heeft hij niet van de keuze om een relatieve buitenstaander als Kist binnen te halen als collegevoorzitter. 'Kist heeft veel nieuwe ideeën binnengebracht en dat was nodig ook. Leiden heeft toch al de neiging om een naar binnen gericht clubje te zijn. Het college moet bestaan uit een gezonde mix van binnen- en buitenstaanders.'
    De universitaire gemeenschap reageert verrast, maar teleurgesteld. 'In relatief korte tijd heeft hij belangrijke verdiensten voor de universiteit gehad', meent FSW-decaan Theo Toonen. 'Daarbij denk ik onder meer aan de samenwerking met de gemeente Leiden die nu veel beter is dan vroeger en aan de ontwikkeling van de Leeuwenhoek.' Volgens Letteren-decaan Ton van Haaften ligt de grootste verdienste van de vertrekkende collegevoorzitter in de nieuwe strategie 'Kiezen voor Talent'. 'Voor de rest geldt dat je in tweeënhalf jaar natuurlijk niet erg veel kan doen. Met zijn komst hebben zowel de universiteit als Kist een zeker risico genomen.' Hij vindt het verstandig in de huidige situatie dat Breimer ook het voorzitterschap gaat bekleden. 'Breimer is een sterke rector die de universiteit de laatste tijd toch al voor een belangrijk deel naar buiten vertegenwoordigde.'
    Rechtendecaan Carel Stolker zegt zich met zijn faculteit altijd goed vertegenwoordigd te hebben gevoeld door Kist. 'Toch merkte ik tegelijkertijd aan hem dat hij zich niet helemaal gelukkig voelde in zijn functie en dat de universiteit niet zijn wereld was. Ook al doordat hij in een zeer ervaren en ingewerkt college van bestuur en team van decanen terechtkwam, had hij een zekere onzekerheid of beschroomdheid om de koers uit te zetten.'
    Universiteitsraadvoorzitter Sikke Kingma is tevreden over zijn samenwerking met Kist. 'Hij heeft goed met de raad samengewerkt, met name bij het vaststellen van Kiezen voor Talent. Ook persoonlijk contact met hem heb ik altijd als prettig ervaren.' Marc Rosier, universiteitsraadslid voor SGL roemt zijn 'opmerkelijk, maar vaak lange taalgebruik', terwijl Arie Hoeflaak van personeelspartij Abvakabo Kist vooral zal herinneren als een 'prima bruggenbouwer'.
    BeP-raadslid Dennis van Berkel heeft gemengde gevoelens. 'Hij gaf toch samen met Breimer een zekere smoel aan de universiteit.' Wel noemt lttj het achteraf een vergissing om iemand van buiten als collegevoorzitter te nemen. 'Natuurlijk kan dat verfrissend werken, alleen is de voorwaarde om dat daadwerkelijk een voordeel te laten zijn dat iemand langer blijft zitten en zich goed in kan werken. Dat is nu maar zeer beperkt het geval geweest, Kist begon er net een beetje in te komen.'
    Kists komst naar Leiden, aangekondigd in de zomer van 2002, verraste velen. 'Als je me vijf namen van gegadigden had gevraagd, was de zijne er niet bij geweest', reageerde prof. mr. Hans Nieuwenhuis indertijd in Mare. Nieuwenhuis behoorde samen met Kist en scheidend super PG Joan de Wijkerslooth aan het begin van de jaren zeventig tot een 'gouden generatie' van jonge medewerkers bij de Leidse Rechtenfaculteit. Na een periode als wetenschappelijk medeweken besloot Kist over te stappen naar de advocatuur. Nieuwenhuis in Mare: 'Hij is hier indertijd weggegaan zonder proefschrift en dat hoort aan iedere jurist te knagen.'
    Rector Breimer hoopte in 2002 vooral dat Kist de universiteit kon 'positioneren in het maatschappelijk bestel.' Oftewel, hij verwachtte dat de nieuwe collegevoorzitter, die baas was geweest van kartelwaakhond NMa, zijn contacten in Den Haag goed zou weten te gebruiken. Hij sprak de hoop uit dat Kist zou aarden in zijn nieuwe functie. 'Van de ene kant moet een nieuwe collegevoorzitter andere accenten leggen. We hebben niets aan iemand die een aantal jaren op de winkel past. We hebben hem voorgehouden dat de universiteit een type organisatie is waar je voortdurend draagvlak moet zoeken en waar veel gediscussieerd moet worden.'
    De eerste maanden van zijn aanstelling liet Kist weinig van zich horen. Hij gaf aan vooral te willen luisteren naar studenten en medewerkers. Totdat hij een compleet beeld had van de universiteit, deed hij liever geen uitspraken over zijn plannen. In juni 2003 verbrak hij zijn stilzwijgen in Mare. Hij wilde dienend besturen, zo zei hij. 'Ik wil geen manager worden die zich overal mee bemoeit, de zogenaamde hands on bestuurder. Ik wil sterren laten schitteren. En daarmee bedoel ik niet alleen Leidse toppers, maar iedereen op deze universiteit. Ik wil het mogelijk maken dat elke wetenschapper en elke student het beste uit zichzelf kan halen. Daarvoor moeten wij als bestuur de voorwaarden scheppen en dat doe je niet door mensen constant lastig te vallen met proefballonnetjes.' Hij besloot zijn verhaal met een pleidooi voor Leidse fierheid. 'Ik wil dat mensen trots zijn op het feit dat ze hier werken of studeren. Een beetje meer esprit de corps, dat zou zeker geen kwaad kunnen.'
    In september 2003, negen maanden na zijn komst naar Leiden, accepteerde Kist een bijbaan als voorzitter van de raad van toezicht bij de Autoriteit Financiële Markten (AFM), de organisatie waarbij hij nu voltijds in dienst treedt. Zijn eerste publieke optreden als voorzitter van het college was weinig gelukkig. In een interview dat werd afgedrukt in NRC Handelsblad liet hij zich ontvallen dat toponderwijs in Leiden niet de prioriteit had. Dat kwam hem op boze reacties van Leidse studenten te staan. Eind november 2003 brieste Jaap Trouw, assessor Wijsbegeerte: 'Als student wil ik toponderwijs. Hoe kun je nu wel toponderzoekers aantrekken, maar ze niet willen opleiden? In de universiteitsraad zei Kist commotie om zijn uitspraken te betreuren. 'Ik heb geen enkel dédain naar het onderwijs toe. Sterker nog: hoewel ik tot voor kort weinig ervaring had met de universitaire wereld, gold dat voor één zaak juist niet: het onderwijs. Ik heb vijfenhalf jaar lang met enorm veel plezier onderwijs gegeven.'
    Waar Kist wel succesvol was, was het bewerkstelligen en promoten van de samenwerking tussen Leiden en Delft op het gebied van de bètastudies. Hij kreeg zelfs de kans om een kwartier lang met een folder omhoog te zitten in het tv-programma Buitenhof. Ook zocht hij toenadering tot de gemeente Leiden en bedrijven waarmee de universiteit samen zou kunnen werken in het Bio Science Park. Slechts weinig collegevoorzitters zullen in zo'n korte tijd zoveel convenants hebben gesloten.
    Kist had het de afgelopen maanden regelmatig aan de stok met de studentenpartijen in de universiteitsraad over de verhoging van de norm van het bindend studieadvies. De studenten vonden dat de kwaliteit van het Leidse onderwijs zo'n verhoging niet rechtvaardigde. Daarop reageerde de collegevoorzitter meestal getergd. 'Wij hebben de laatste jaren keihard gewerkt en ons best gedaan om hoogwaardig onderwijs te kunnen aanbieden. Als we kijken naar alumni-enquétes dan is de overgrote meerderheid tevreden tot zeer tevreden over het onderwijs. En ook blijkt niet dat onze studenten moeilijker aan een baan komen, integendeel. Dan heeft het geen pas om te zeggen dat het onderwijs over de hele linie slecht is.'
    In de loop van het afgelopen jaar werd Kist langzamerhand minder zichtbaar. Bij de commotie die ontstond over een artikel in het Algemeen Dagblad waarin werd beweerd dat Leiden de slechtste universiteit van Nederland was, voerde vooral rector Breimer het woord. Ook tijdens de vergaderingen van universiteitsraad werden de inhoudelijke bijdragen van de collegevoorzitter schaarser en het instellingsplan waarvoor hij verantwoordelijk was, liet lang op zich wachten.
    Toen afgelopen dinsdag op Rapenbrug 70 zijn vertrek werd bekendgemaakt door vice-voorzitter Joris van Bergen, was er van enige reactie bij de toehoorders nauwelijks sprake. AW Kist neemt afscheid van de Leidse universiteit en het lijkt erop dat die universiteit al een tijdje geleden afscheid had genomen van hem.


Terug naar Houding top V, case study , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of naar site home .