Erken dat niemand meer honkvast is

Steeds minder mensen wonen hun leven lang in hetzelfde land, dezelfde wijk of hetzelfde huis. Letty Reimerink wil dat beleidsmakers dat nu eindelijk eens erkennen.

Tussentitel: Mensen komen en gaan, maar de regels lopen achter die feiten aan

Elke verandering is een bedreiging. Dat lijkt het adagium van veel politici, opvallend vaak van SP-huize. Er heerst paniek over de Polen die ons land overstromen en zogenaamd banen inpikken van Nederlanders. De grenzen moeten dicht, wordt er dan meteen geroepen. Ondertussen zijn werkgevers ontzettend blij met de goede arbeidskrachten en zijn de Polen de redding voor onder meer de woningmarkt in het sterk krimpende Zuid-Limburg.
    Maar terwijl de politici zich druk maken over regels en wetten om een einde te maken aan de oost-west-mobiliteit (Binnenland, 26 juni), is de werkelijkheid alweer tien stappen verder. De economie trekt inmiddels ook in Polen aan en op termijn zullen de verschillen in beloning steeds kleiner worden. Nu al zijn de effecten te merken in het dalende aantal Poolse arbeiders dat naar Nederland komt.
    We zullen ze nog gaan missen.
    Maar ook die ontwikkeling is niet te keren.
    De mensen in Europa bewegen. Ze zijn op zoek naar werk, naar een betere opleiding, naar ruimte, naar zon of naar avontuur. West-Europese boeren trekken naar het oosten, omdat ze daar veel meer ruimte hebben en nog echt kunnen boeren. Gepensioneerden trekken massaal naar de zonnige kusten in Spanje. Eén op de elf AOW’-ers in Nederland krijgt zijn AOW in het buitenland! Deels zijn dit remigranten die terug zijn gegaan naar Marokko of Turkije, maar er zijn ook Nederlanders die in Frankrijk of Spanje wonen. Het systeem is hier niet op toegesneden, gegeven de hele discussie over de AWBZ. Ook hier lopen de regels achter de feiten aan.
    Feit is echter dat jaarlijks meer mensen Nederland verlaten dan er binnenkomen. En dan hebben we het alleen over de mensen die officieel vertrekken of binnenkomen en niet over de nog eens duizenden mensen die inofficieel op meerdere plaatsen wonen; de zogenaamde polygame bewoners. Die duiken niet eens op in de migratiestatistieken. Het vakantiehuis in Frankrijk of tegenwoordig steeds vaker in Hongarije of Tsjechië, het tweede appartement in Berlijn, de lange logeerpartijen bij een buitenlandse geliefde, een semester studeren aan de Sorbonne en ga zo maar door. Het is voor een steeds grotere groep mensen – van verschillende leeftijden en met uiteenlopend welstandsniveau – heel gewoon om niet honkvast te zijn. We brengen niet meer ons hele leven in dezelfde wijk door waar we ook zijn geboren.
    Maar ook hier kiezen beleidsmakers voor standvastigheid. Wijken waarin je wooncarrière kunt maken van wieg tot graf, vaste sociale structuren waarin mensen zich veilig kunnen voelen. Het is mooi bedacht, maar er zit ook een verlangen in naar de veilige jaren vijftig waarin de wereld overzichtelijk was en inderdaad hele families in dezelfde wijk woonden, er opgroeiden en dood gingen.
    De steden in Europa kennen een andere realiteit. De bevolking van Amsterdam is niet meer dezelfde bevolking als twintig jaar geleden en die bevolking zal over twintig jaar ook niet meer dezelfde zijn. Uit een stad als Berlijn zijn sinds de val van de muur 1,9 miljoen mensen weggetrokken. Daar zijn 1,8 miljoen andere mensen voor in de plaats gekomen. Kortom, de stad is voor meer dan de helft vernieuwd.
    Steeds meer woningen in steden worden gekocht als tweede huis en niet constant bewoond. Dat is de werkelijkheid. Mensen komen en gaan, soms voor korte en soms voor lange tijd. Ze wonen in wisselende samenstellingen in de wijk en de stad en zijn soms wel aanwezig en dan weer langere tijd niet.
    De overheid heeft als taak voorwaarden en kaders te scheppen voor haar burgers en ze weerbaar te maken. In plaats daarvan is de overheid alleen bezig met het zaaien van angst voor het vreemde, het terugverlangen naar vroeger en het opwerpen van belemmeringen voor mensen die zich allang aan de nieuwe Europese realiteit hebben aangepast.

Letty Reimerink is auteur van Grenzeloos Wonen – Europa verhuist en adviseur in de volkshuisvesting.


Naar Klassenstrijd, globalisering, pro , Sociologie lijst  , Sociologie overzicht  , of site home .