Uit: Leids universiteitsblad Mare, 01-10-2009, column door David van Bodegem, promovendus ouderengeneeskunde in het Leids Universitair Medisch Centrum.

Aap wordt ontgroend

... Hoewel in principe uit ieder object uit de servieskast zowel wijn als pinda's geserveerd kunnen worden, krijg je alleen in studentenhuizen een kopje wijn en een theeglas met pinda's voorgeschoteld.
    In dit voorbeeld schuilt ook een belangrijke kracht van de student. Uit noodzaak of uit eigenwijsheid vraagt hij zich van dingen af: waarom niet? Het antwoord is vaak: gewoon niet, oftewel: er is niet echt een goede reden waarom niet. En waarom zou wijn niet uit een kopje gedronken kunnen worden? Een bekend experiment met apen illustreert bovenstaand idee. Het leent zich trouwens ook goed voor een vergelijking met de ontgroening, maar dat terzijde.
    Neem een kooi met apen. Hang in het midden van de kooi een banaan op en zet er een trap onder. Zodra één aap de trap beklimt, spuit je alle apen met koud water nat. Na een tijdje zal geen aap meer de trap op gaan, omdat de anderen hem direct op zijn nek springen zodra hij naar de trap loopt. Vervang vervolgens één aap door een nieuwe aap die onbekend is met het hele tafereel. Als deze aap de kooi binnenkomt ziet hij de banaan en zal de trap beklimmen. Hij schrikt zich vervolgens rot als alle apen hem op zijn nek springen. Na enkele pogingen weet hij het: als hij de ladder beklimt, wordt hij afgerost. Vervang nu een tweede aap. Hetzelfde zal zich herhalen, waarbij de eerste nieuwkomer enthousiast deelneemt aan de afstraffing, zonder overigens het natspuiten ooit meegemaakt te hebben. Ga nu door met het vervangen van apen totdat alle apen die ooit het natspuiten hebben meegemaakt, vervangen zijn. In deze nieuwe groep apen zal niemand ooit de trap opgaan. Waarom niet?
    Gewoon niet.

Red.:   De som van dit soort dingen ... dat is nou cultuur.
 

Naar Sociologische krachten , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of site
home .