Uit: De Volkskrant, 02-09-2006, door Maud Effting (volledig artikel hier )

Het leven is ook gewoon lachen

BNN is de nieuwe VPRO, zegt BNN-voorzitter Laurens Drillich aan het begin van het nieuwe tv-seizoen. ...
...
Waarom bent u gestopt met Endemol Mexico en teruggekeerd naar BNN?
...   ‘Verder is de Mexicaanse bedrijfscultuur heel politiek. Endemol viel onder Televisa, een bedrijf met 17 duizend werknemers. De president-directeur was eigenlijk de enige die beslissingen nam in het bedrijf. Maar als je 17 duizend werknemers hebt en er nemen hooguit vier mensen besluiten, dan verkeert de rest – en ik ook – nogal vaak in onzekerheid. Bovendien gingen we de ene dag die kant op, en de volgende dag zonder uitleg de andere kant. Het grootste deel van de mensen zei altijd ja en stelde geen kritische vragen. ...

Red.:   De Latijns-Amerikaanse machocultuur is natuurlijk ook iets macht voorop staat, en inspraak dus niet geduld wordt.
    In het volgende artikel komt door toeval Latijns-Amerika ook langs:
 

Uit: De Volkskrant, 30-12-2008, column door Pieter Hilhorst

Beleefdheid is dodelijk

Als een vliegtuig dreigt neer te storten, zijn goede omgangsvormen wel het laatste om je druk over te maken in de cockpit. Toch worden veel vliegtuigrampen veroorzaakt door misplaatste beleefdheid.
    Neem vlucht Avianca 052. Het is slecht weer. Boven Kennedy Airport in New York cirkelen verschillende vliegtuigen. Een eerste landingspoging van Avianca 052 is mislukt. De brandstof is bijna op. De co-piloot meldt dat aan de verkeersleiding. Maar de manier waarop hij dat meldt is meer dan onhandig. Hij zegt het terloops, op het einde van een zin vol technische informatie over hun koers. Het is geen wonder dat deze waarschuwing bij de verkeersleiding niet aankomt. Hij zegt niet dat er sprake is van een noodgeval. Hij zegt niet dat hij onmiddellijk opnieuw moet landen omdat de brandstof anders op is. Dus plaatst de verkeersleiding Avianca 052 gewoon achter in de rij van vliegtuigen die wachten op toestemming om te landen. Even later valt een motor uit, daarna de tweede. Het vliegtuig stort neer omdat de kerosine op is.
    Hoe is het mogelijk dat iemand zich, oog in oog met een wisse dood, zo passief opstelt? Volgens Malcolm Gladwell, de Amerikaanse schrijver van het boek Outliers (in Nederland verschenen onder de titel Uitblinkers) heeft het te maken met de culturele achtergrond van de piloten. Zowel de piloot als de co-piloot is Colombiaan. Ze durven zich niet assertiever op te stellen tegenover de New Yorkse verkeersleiding.
    Maar niet alleen misplaatst ontzag voor de verkeersleiding is soms dodelijk. Het blijkt dat vliegtuigen vaker neerstorten als de gezagvoerder vliegt dan als de co-piloot achter de stuurknuppel zit. Als een gezagvoerder ziet dat zijn co-piloot iets fout doet, geeft hij orders om het anders te doen. Is het andersom, dan beperkt de co-piloot zich vaak tot suggesties. Als de gezagvoerder de waarschuwingen negeert, bezit die zijn ziel in lijdzaamheid.
    Hoe hiërarchischer de cultuur is in het land waar de piloten vandaan komen, hoe onderdaniger de co-piloten en hoe vaker het mis gaat, zo blijkt uit een onderzoek naar vliegtuigrampen van Boeing.   ...

Red.:   Natuurlijk is Latijns-Amerika lang niet het ergste voorbeeld - dat is de Afrikaanse cultuur met zijn "opperhoofd annex koning annex dictator"-structuur, waarin deze beschikt over leven en dood van al zijn onderdanen, vroeger vaak nauwelijks hoger dan het niveau van slaaf . Wie denkt dat dit overdreven is, lees door.
    De redactie dacht dat dit in het noorden van Afrika al wat minder was:

Uit: De Volkskrant, 15-01-2009, door Greta Riemersma

Werknemers in Marokko als honden behandeld

Intrigerende foto's in de Marokkaanse krant Al Massae deze week: een Jaguar staat geparkeerd middenin een menigte, ervoor zitten gewonde en zichtbaar verbijsterde mannen op de grond. Er is sprake van een ongeluk, dat is duidelijk, ...
    Wat is het geval? Werknemers van het beveiligingsbedrijf LBS uit Kenitra demonstreren omdat ze twee maanden geen salaris hebben ontvangen. Op dat moment komt de directrice van LBS aanrijden, die ontdekt dat de toegang tot haar bedrijf door demonstranten is geblokkeerd. Zij geeft gas, waardoor zij acht van haar werknemers overhoop rijdt. Daarna wordt zij meegenomen door de politie, terwijl zij roept: 'Mijn hond, mijn hond.' Dit slaat op haar keffertje dat in de Jaguar is achtergebleven. Zij maakt zich zorgen over het dier.
    De directrice is Laila Ben Seddik, de dochter van een bekend vakbondsleider, Mahjoub Ben Seddik van de Union Marocaine du Travail (UMT). Dat heeft tot gevolg dat de acht slachtoffers hun aanklacht niet durven doorzetten. Hun wordt beloofd dat zij hun achterstallige salaris krijgen betaald, plus een vaste aanstelling.
    In dezelfde krant staat een vlammend commentaar van Rachid Niny, de hoofdredacteur. 'Werknemers worden als honden behandeld', schrijft hij. Bovendien ziet hij duidelijke overeenkomsten met nogal wat andere recente incidenten. Altijd zijn daar familieleden van hooggeplaatste personen bij betrokken: zij rijden op twee portiers van een discotheek in omdat zij niet naar binnen mogen, zij rijden een agente overhoop die een stopteken geeft. En altijd worden deze familieleden van hooggeplaatste personen ofwel niet vervolgd ofwel psychisch ziek verklaard.
    ... vraag gewone Marokkanen wat zij hiervan vinden en ze zeggen: 'Tja, dit is Marokko.' Zij weten hoe het hier gaat. Wanneer hoor je de gewone Marokkanen dan wel verbaasde kreten slaken? Als het anders gaat, zoals afgelopen zomer toen een dochter van een hoge militair tijdens haar eindexamen werd betrapt op spieken. Haar leraar schorste haar, maar haar vader, de hoge militair, liet het daar niet bij zitten. Hij ging de leraar te lijf, waarna de leraar aangifte deed. En de leraar weigerde de aangifte in te trekken, waarna de hoge militair werd bestraft.
   Daarover sprak in Marokko toen iedereen.

Red.:   Kortom: de status van een werknemer is dus inderdaad nauwelijks hoger dan die horige of slaaf - en ook in Marokko. Vermoedelijk is het in de rest van Afrika nog erger, maar dat niveau gaat ons moderne Westerse verstand te boven.
    Een voorbeeldje uit een onvermoed terrein:

Uit: Dagblad De Pers, 29-06-2007, door Marcel Hulspas

De farao en zijn tandje

Afgelopen woensdag was het weer eens ouderwets Hawassdag. De complete wereldpers hing weer aan de lippen van de secretaris-generaal van de Egyptische Raad voor Oudheden, Zahid Hawass. Hij had groot nieuws. Hij had de mummie gevonden van Hatsjepsoet, de enige vrouwelijke farao. ...
    Hawass beslist wie er in zijn land mag graven, wanneer en waar. Het gros van de verzoeken wijst hij af en onderzoekers die wél mogen komen, moeten op hun tellen passen. Zodra er iets interessants boven de grond dreigt te komen, moeten ze Hawass bellen. Hij komt dan kijken. Als de vindplaats interessant genoeg is, neemt hij het onderzoek over en gaat uiteindelijk ook met de eer strijken. Er gaan verhalen dat archeologen vondsten weer terug in de grond stopten, zodat Hawass ze kon komen 'ontdekken'. Maar geen onderzoeker zal klagen - dan kom je Egypte nooit meer binnen.
    Zoals het een absoluut heerser betaamt, heeft Hawass ook een aartsvijand: de Bijbel.  ...

Red.:    Ook voor een niet-westers wetenschapper geldt: wie gezag heeft, grijpt macht.
    En de mentaliteit zwerft mee met de etnie:

Uit: De Volkskrant, 30-04-2010, door Stieven Ramdharie

Interview | Michaël Slory, dichter

'Ik heb alle moed verloren'

Veertig jaar terug liet Michaël Slory (74) zijn leven in Nederland achter zich om Suriname te helpen opbouwen. Het werd een deceptie. Een van Surinames grootste dichters is nu een gebroken man.

Tussentitel: Veertig jaar heb ik me ingezet voor Suriname. Het werd een ontgoocheling

...   En, ja, steeds weer dat etnische gedoe. Een paar jaar terug, toen de presidentsvraag weer speelde, stelde hij drie vooraanstaande hindoestanen voor die Suriname goed zouden kunnen leiden. Een econoom, verkondigt hij, moet het land opstuwen in de vaart der volkeren. Genoeg scheve gezichten natuurlijk, vooral bij creolen.
    Slory: ‘Dan worden ze bang dat een koelie president wordt. Ik ben niet bang voor de hindoestanen, eerder voor mijn eigen mensen. Zoveel heb ik in het negerengels geschreven en toch ben ik geen neger voor ze. Etniciteit ligt veel dieper bij de creolen dan het lijkt. Als een creool minister wordt, kennen ze je niet meer. Dan denken ze dat ze God zijn. ...

Red.:   Hoe sterk de eigenschap etnische bepaald is, staat er er ook:
 

    Nog eens circa één zesde deel van de mensheid:

Uit: De Volkskrant, 10-04-2010, door Robin Gerrits

Les in cultuur? Wees scherp

Scholen moeten leerlingen kritisch laten nadenken over hun eigen geloof, vindt pedagoog Hüseyin Susam.
...
Is er niet een dunne lijn tussen constructief maatwerk en het mogelijk schadelijker positieve discriminatie?
'...Een leraar moet immers ook kunnen omgaan met verschillende leertempo's. ...'.
    'Het geldt ook voor de gereedschappen van de leraar. Die moet kunnen inzien dat het bij kinderen uit een bevelshuishouding ...'

Red.:    De islamitische cultuur kent in het gezin een bevelshuishouding. Logisch, want hun geloof is ook een bevelshuishouding.
    Nog een bevestiging, van meerdere continenten:

Uit: De Volkskrant, 29-04-2010, van verslaggever Menno van Dongen

'Autoriteit werkt bij verhoor Marokkaan'

Rechercheurs die autoriteit uitstralen, hebben meer succes tijdens het verhoren van Marokkaanse verdachten. Dit blijkt uit een kleinschalig experiment van de politie Gelderland-Zuid.

Tussentitel: Met statusgevoelige verdachten moet je tijdens verhoor niet te amicaal omgaan - Karijn Beune, onderzoekster Universiteit Twente

Marokkaanse jongeren werkten beter mee als ze werden verhoord door een rechercheur in maatpak. Ze moesten ‘u’ zeggen tegen de ondervrager, die hen bewust tutoyeerde. Om zijn gezag te vergroten, haalde een collega koffie voor de rechercheur. Onderzoekster Karlijn Beune van de Universiteit Twente noemt het experiment, waar ze zelf niet bij betrokken was, ‘een mooie eerste aanzet’.
    De bevindingen zijn herkenbaar. ‘Dit past bij aanwijzingen die ik tegenkom bij een groter onderzoek. Autochtonen letten tijdens hun verhoor vooral op de inhoud van het gesprek, terwijl verdachten uit culturen met meer statusgevoel, meer op autoriteit letten. Met Marokkaanse jongens moet je dus niet te amicaal omgaan.’
    Het trucje met de koffie is illustratief. ‘Je moet als rechercheur nooit koffiehalen voor verdachten die denken in termen van status. Het ondermijnt je positie, want ze zien je dan als hun loopjongen. In hun wereldbeeld hoort een politieman de baas te zijn.’   ...
    ‘De standaard verhoor strategie houdt onvoldoende rekening met verdachten uit niet-westerse landen. Een autochtoon is geneigd te bekennen als je hem confronteert met sluitend bewijs. Voor veel allochtonen zijn andere dingen belangrijker: gevoelens van schaamte en angst om de eer van de familie te beschadigen. Je moet ze indirecter aanpakken.’
    Arend de Vries, docent aan de Politieacademie, vertelt zijn studenten wel dat ze hiermee rekening moeten houden. ‘Status is heel belangrijk in bepaalde culturen. Daar heb ik aan gedacht toen ik advies gaf over het verhoor van een Colombiaan die werd verdacht van vijf liquidaties. De rechercheur droeg een driedelig pak en naast hem zat zogenaamd een ondergeschikte.’    ...

Red.:   Voor de Marokkanen komt een groot deel van hun machtsdenken van de islam, wat minder geldt voor de Colombiaan, hoewel de katholieke kerk ook behoorlijk hiërarchisch is. Maar een vermoedelijk sterkere overeenkomst is het macho-karakter van de twee culturen.
    Dat je gewoon op verdienste iets zou kunnen krijgen, is een voor niet-Westerse culturen moeilijke of niet behapbare gedachte:

Uit: De Volkskrant, 30-04-2009, van verslaggeefster Anna van den Breemer

‘Over Koninklijke onderscheidingen bestaan veel misverstanden in de Turkse gemeenschap’, spreekt voorzitter van het Inspraak Orgaan Turken (IOT) Aydin Akkaya het publiek toe in de Nieuwe Kerk in Den Haag. ‘Vaak heerst de opvatting dat lintjes bedoeld zijn voor hooggeplaatsten in de maatschappij.’   ...

Red.:    Ongetwijfeld ook een deel van de redenen waarom ze weinig tot niets aan het soort werk nodig voor een lintje (onbaatzuchtig werk voor de gemeenschap ) doen .
   Een glashelder geval:

Uit: De Volkskrant, 28-07-2010, AFP, AP.

Egyptische agenten 'mishandelden' activist

In Alexandrië is dinsdag het proces begonnen tegen twee Egyptische politieagenten die beschuldigd worden van de illegale arrestatie en het mishandelen van een anticorruptie-activist.

...   Volgens getuigen sleepten de twee politiemannen Awad Suleiman en Mahmoud Salah hun slachtoffer, Khaled Said, uit een internetcafé, waarna ze hem op straat zodanig mishandelden dat hij overleed.
    Said had kort voordat de agenten hem oppakten een filmpje op internet gezet over corruptie bij de politie. Daarin was te zien hoe de twee agenten en een aantal anderen geld afkomstig uit een drugsdeal verdeelden.
    Na het incident gaven de autoriteiten als officiële doodsoorzaak op dat Said zou zijn gestikt in drugs die hij bij zijn arrestatie snel zou hebben proberen in te slikken.
    Veel Egyptenaren beschouwen het overlijden van de anticorruptie-activist als bewijs dat de politie en veiligheidsdiensten in Egypte zich boven de wet stellen. ...
    Burgerrechtenactivisten demonstreerden buiten de rechtszaal tegen de volgens hen lichte aanklacht tegen de twee agenten. De twee zouden volgens hen niet voor ‘mishandeling’ moeten terechtstaan, maar wegens het ‘martelen met de dood tot gevolg’. Daarop staat de doodstraf. Nu hangt de agenten een straf van maximaal vijftien jaar boven het hoofd.

Red.:    En dit geldt in vrijwel de gehele niet-westerse wereld, in variabele mate.
    Ook in Azië, dus:

Uit: De Volkskrant, 08-10-2010, door Michiel Maas, correspondent in Indonesië

Column | Afgezegd staatsbezoek

Misschien komt Yudhoyono wel nooit meer in Nederland

De Indonesische president kan er nog steeds niet over uit dat Nederland hem bijna had getrakteerd op een rechtszaak, in plaats van een ontvangst die past bij een staatshoofd van een groot land. ...
    Terwijl zijn minister van Buitenlandse Zaken blijft uitleggen dat de betrekkingen tussen Nederland en Indonesië meer dan uitstekend zijn, blijkt de president zich de zaak heel persoonlijk aan te trekken. Hij is diep gekwetst, en kan er met zijn verstand niet bij dat Nederland dat kort geding niet heeft verhinderd.
    Yudhoyono heeft deze week op het laatste moment zijn staatsbezoek afgezegd, omdat in Nederland een kort geding diende waarin zijn arrestatie werd geëist. Het geding was aangespannen door de ‘RMS’, de zogenaamde Molukse regering in ballingschap ...
    De Nederlandse regering verzekerde de Indonesische gast dat hij diplomatieke onschendbaarheid zou genieten, en dat er dus van een arrestatie geen sprake zou zijn, maar het idee alleen al maakte de president woedend. Hij is gekrenkt ...
    Hij neemt het de Nederlandse regering ronduit kwalijk dat die het kort geding niet heeft verhinderd. Het idee van een onafhankelijke justitie, en een scheiding van justitie en staat, gaat er bij hem niet in. ‘Ik ben weliswaar door de Nederlandse regering uitgenodigd, maar dat gerechtshof maakt toch ook deel uit van het nationale systeem van de staat.’ Met andere woorden: Balkenende had die rechter moeten opbellen.   ...
    En dat zegt weer veel over de stand van de democratie in Indonesië. Yudhoyono’s reactie bewijst dat dit soort zaken in Indonesië ‘anders’ worden geregeld. Zij bewijst dat rechtszaken tegen de president, en zelfs kritiek op de president, ondenkbaar zijn. De president is immers de president en zo ga je niet met een president om. Deze gedachte zit diep verankerd in de Indonesische politiek. Als het parlement al eens de president ontbiedt om verantwoording af te leggen, komt hij niet, of hij komt en legt een verklaring af. Interrupties of vragen uit de zaal zijn er niet. Want de president val je niet in de rede.   ...

Red.:   Ook China kent een andere vorm van macht, die al heel oud is, en behoort tot de oude  keizerlijk staatsstructuur:

Uit: De Volkskrant, 11-10-2010, van correspondent Hans Moleman

‘Zwarte gevangenissen’ zijn gezicht van Chinese goelag

...    Machtsmisbruik is een vast onderdeel van het dagelijks leven in China. Een steekproef van de China Youth Daily en website Sina.com leerde onlangs dat 94,8 procent van de ondervraagden zich onjuist behandeld voelt door mensen in een machtspositie. Dat hoeven niet altijd partijfunctionarissen te zijn; ook leraren, artsen en bewakers maken zich er vaak schuldig aan. Slechts 3,5 procent van de gedupeerden diende ooit een klacht in – weinigen veronderstellen dat dat iets helpt.
    De centrale overheid in Peking kondigt soms wel maatregelen af om toezicht en transparantie te vergroten. ...

Red.:   Maar dat helpt natuurlijk niet echt tegen zulke ingesloten gewoontes. Merk wel\op dat China een van de weinige, misschien wel het enige, land ter wereld is dat ook zeer hooggeplaatste overtreders ernstig straft, tot aan de doodstraf aan toe - bijvoorbeeld een paar schuldigen aan het melkpoederschandaal.
    Marokko gehad, Turkije was nog te gaan:

Uit: De Volkskrant, 01-10-2010, door Arjen van der Ziel

Jongeren terug naar het land van hun Turkse ouders

Jonge Turkse Nederlanders ontvluchten de islamofobie in Nederland en proberen aan de slag te komen in Turkije. Maar daar wachten andere problemen.

...   Makkelijk is de overstap, ook voor hoogopgeleiden, niet. Want de jonge emigranten stuiten, ondanks hun Turkse afkomst, op allerlei cultuurverschillen. ‘Ik dacht dat ik de Turkse cultuur kende, omdat ik ben opgevoed door Turkse ouders’, zegt Meltem Ücer. ‘Maar dat viel zwaar tegen.’
    Bedrijfskundige Ücer deed voor haar afstudeerscriptie aan de Universiteit van Twente onderzoek naar verschillen in de werkomgeving in Turkije en Nederland. Ze ontdekte dat de Turkse cultuur minder individualistisch is, en meer gebaseerd op groepsloyaliteit en persoonlijke relaties. Turkse bazen zijn vaak een soort vaderfiguren, die ook op de hoogte zijn van privézaken van werknemers. En ze zijn echt de baas. Hun gezag is veelal meer gebaseerd op leeftijd en senioriteit dan op kwaliteiten.
    ‘De baas beslist echt in Turkije’, zegt Ücer. ‘Ook al heb je iets heel goed uitgezocht en weet je dat hij eigenlijk iets anders zou moeten beslissen. Dan nóg is het vaak heel moeilijk om dat tegen hem te zeggen. Een Turkse baas neemt, vaak op zijn gevoel, zijn eigen besluit. Het is not done om kritiek op hem te uiten.’   ...

Red.:   En hoe fundamenteel dit verschil is blijkt ook:

Naar Westerse organisatie , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of site home