Lans Bovenberg is één van de specifieke gevallen van het meer algemene verschijnsel beschreven in Economen, fouten . Bovenberg wordt hier apart genomen omdat hij bekend staat als CDA'er, wat door sommigen wordt uitgelegd als "neutraal", dat wil zeggen: tussen het rechtse van de VVD en het linkse van de PvdA in. Van die neutraliteit is, net als voor het CDA in het algemeen, absoluut geen sprake - het CDA in het algemeen en Lans Bovenberg in het bijzonder zijn uitgesproken rechts:
 

Van: www.cpb.nl, 13-03-2008, door Lans Bovenberg en Coen Teulings (volledig artikel hier  in pdf )

CPB Discussion Paper 101

Rhineland exit

Wij pleiten voor het hanteren van aandeelhouderswaarde als de doelstelling van een onderneming, vanwege drie redenen. Ten eerste leidt het hanteren van een meervoudige doelstelling met vele belanghebbenden tot slecht gedefinieerde eigendomsrechten. Ten tweede worden de kapitaalkosten van de onderneming verhoogd door werknemers een deel van het ondernemingssurplus toe te kennen. Dit gaat ten koste van de creatie van nieuwe banen, en daarmee van de positie van outsiders die naar een baan zoeken. Ten derde, wordt de best mogelijke sociale verzekering gerealiseerd door het volledige ondernemingssurplus toe te kennen aan kapitaalverschaffers, omdat zij dat risico op de kapitaalmarkt kunnen diversificeren. Waar globalisering van productmarkten heeft geleid tot een verhoging van bedrijfsspecifieke risico's door een intensivering van competitie, daar heeft de globalisering van kapitaalmarkten geleid tot een verbetering van de risicodiversificatie van kapitaalverschaffers. Dit is een efficiënte vorm van sociale zekerheid.
    Coördinatie in loononderhandelingen en collectieve normen spelen een belangrijke rol in het beperken van de claim van werknemers op het ondernemingssurplus. Zo dragen werknemers in Denemarken een veel kleiner deel van het bedrijfsspecifieke risico dan werknemers in de Verenigde Staten. Collectieve actie bij loononderhandelingen is dus van belang. Politici worden echter geconfronteerd met de verleiding om kiezers te plezieren door werknemers achteraf toch een claim op het ondernemingssurplus toe te kennen, ten koste van hun inkomenszekerheid op lange termijn en ten koste van de baancreatie voor toekomstige generaties.


IRP:   Ja, u leest het goed: '... de best mogelijke sociale verzekering gerealiseerd door het volledige ondernemingssurplus toe te kennen aan kapitaalverschaffers, omdat zij dat risico op de kapitaalmarkt kunnen diversifiëren'. Oftewel: hoe harder de ondernemingen hun arbeiders uituiten, des te beter kunnen ze voor de sociale noden van die arbeiders zorgen. Een moderne versie van het adagium van Margaret Thatcher: "Maak de rijken rijker, en iedereen is beter af". Inmiddels weten we wat dat betekent: de rijken zijn superrijk geworden, de middengroepen zijn ongeveer gelijk gebleven, en de lagere groepen zijn er op achteruit gegaan.
    Ach, maar daar zitten onze CDA'er niet zo mee. Zorgen voor mensen die minder goed af zijn, is een idee uit de oude Rijnlandse maatschappij - en die is 'exit'. Lang leve het Amerikaanse roofridderkapitalisme - lang leve het Anglicisme.
    Wie na dit stuk Lans Bovenberg en het CDA nog ziet als economisch neutraal, is volstrekt waanzinnig. Ze zijn sterk pro-Angelsaksich. De bron van een flink deel van de Verelendiserung van onze maatschappij.
    Hetgeen niet iedereen ontgaan is:
 

Uit: De Volkskrant, 05-01-2006, column van Marcel van Dam (volledig artikel hier )

Selectief winkelen

Op 30 december bevatte NRC Handelsblad een interview met prof. Lans Bovenberg, toonaangevend econoom uit Tilburg en vaak genoemd als een van de belangrijkste adviseurs van Balkenende. Daarin betoogt Bovenberg dat mensen meer risico's moeten durven lopen. 'We zijn te risicomijdend', zegt hij. 'We gaan naar een transitionele arbeidsmarkt, waarin mensen in hun leven veel meer overgangen meemaken. Van de ene baas naar de andere, maar ook van werknemerschap naar ondernemerschap, of van fulltime naar parttime.' ...  
    Wanneer durven mensen risico's te lopen? Dat is afhankelijk van de vraag wat er op het spel staat. Als je door het risico je baan te verliezen de kans loopt dat je vrouw en kinderen tot de bedelstaf worden veroordeeld, zul je tot het uiterste proberen je baan te houden. Er van uitgaande dat de meeste mensen geen roekeloze gokkers zijn, moet er een voldoende mate van zekerheid worden geboden om van mensen te vragen meer risico's te nemen. Ik betwijfel sterk of Bovenbergs kabinet-Balkenende dat met de 'hervormingsagenda' doet. ...
    'Nog een belangrijke waarde voor de economie: vertrouwen en betrouwbaarheid. Dat je je houdt aan afspraken is erg belangrijk voor de economie.' Inderdaad. En niet alleen voor de economie, maar ook voor het vertrouwen in de politiek. Maar Bovenberg zelf heeft er een flinke bijdrage aan geleverd het vertrouwen in de houdbaarheid van bijvoorbeeld de AOW te ondermijnen door de vergrijzing zonder noodzaak tot een doemscenario om te bouwen.
    Er is geen samenhang in de opvattingen van Bovenberg. Je kunt niet selectief winkelen in de habitus van mensen.
    Misschien is Bovenberg een briljant econoom. In ieder geval is hij een slechte sociaal-psycholoog. Om risico te durven nemen, is er vertrouwen in de toekomst nodig. Dat vertrouwen is door Bovenbergs kabinet Balkenende grondig ondermijnd. ...
 

IRP:   Hier benoemt Van Dam het belangrijkste euvel van economen: ze denken verstand te hebben van geld, en dus van de economie en economisch handelen, maar ze hebben geen verstand van mensen, met als grootste misverstand dat iedereen uit is of geld- of winstmaximalisatie, de homo economicus. En in dat beeld speelt de toekomst, en factoren als zekerheid, geen rol.
   Nog wat Bovenberg:

Uit: De Volkskrant, 20-09-2005, door Yvonne Doorduyn en Douwe Douwes (volledig artikel hier )

De Tom Poes van het Binnenhof: een list voor elk probleem

Prinsjesdag 2005. Voor de elfde keer beleeft minister Gerrit Zalm zijn finest hour. Over een rechtlijnig schatkistbeheerder die politicus werd.

...   Lans Bovenberg, CDA-econoom en hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg, is door de bank genomen positief over de langstzittende minister van Financiën sinds de Tweede Wereldoorlog. Zalm heeft in de ogen van Bovenberg in zijn hele carrière op Financiën maar één grote misser begaan: de enorme lastenverlichting aan het einde van Paars II. Met de belastingherziening van 2001 gaf Zalm de burger structureel zeven miljard gulden (3,2 miljard euro) terug, en in datzelfde jaar trok hij miljarden uit voor onderwijs en zorg. Doordat de economie floreerde, klotste het geld tegen de plinten – in de woorden van PvdA’er Ad Melkert.
    ‘Zalm heeft geen weerstand geboden tegen de enorme maatschappelijke druk om veel geld uit te geven’, zegt Bovenberg. ‘Van dat feest is hij nu nog steeds het puin aan het opruimen.’ Het alternatief, opstappen en het kabinet laten vallen, was volgens Bovenberg economisch beter geweest.
    Desondanks krijgt Zalm van Bovenberg voor zijn totale oeuvre een ‘zeven, misschien wel een acht’. ‘Zalm is van grote betekenis voor het brede economische beleid. Hij kijkt verder dan zijn begrotingstekort. De hervormingen in de zorg en de sociale zekerheid zijn essentieel. De economie staat er beter voor dan toen Zalm aantrad.’

IRP:   Zalm heeft in totaal dertig miljard gulden aan lastenverlichting uitgegeven, dus Bovenberg is ten eerst selectief. Dat is natuurlijk om zijn vooringenomen conclusie: om Gerrit Zalm positief te beoordelen, waar te kunnen maken. Neem je dit mee, dan luidt de recensie van Bovenberg in voetbaltermen ongeveer als volgt: de keeper heeft wel drie cruciale ballen doorgelaten, maar hij heeft toch een goede wedstrijd gespeeld.
    Al met al hebben we al drie belangrijke voorbeelden van belangrijke economische fouten begaan door prominent econoom Lans Bovenberg. Feyo Sickinghe heeft gelijk: het zijn papegaaien die hebben leren praten, dat wil zeggen: ze beweren maar wat om datgene wat ze al in hun kop hebben recht te kunnen praten.
    De economische crisis na de kredietcrisis is natuurlijk een mooie aanleiding voor mensen als Bovenberg om hun plannetjes te pushen:

Uit: De Volkskrant, 03-10-2009, door Pieter Klok, redacteur van de Volkskrant

Twistgesprek | Pieter Klok met Lans Bovenberg

Leiderschap betekent niet dat je het volk nakakelt

Is verhoging van de AOW-leeftijd geen politieke zelfmoord? Veel kiezers zullen naar Wilders vluchten als het kabinet zijn plannen doorzet.

De banken zijn gered, de AOW'ers mogen de prijs van de crisis betalen: dat is het beeld dat ontstaat.
'Het belangrijkste argument om dit te doen, heeft niets met de crisis te maken, maar met de arbeidsmarkt. Door de vergrijzing hebben we straks een gebrek aan handen. Dat is vooral een probleem voor mensen met een smalle beurs. De rijken kunnen straks nog wel handen kopen, de armen niet.'

De crisis is voor het kabinet anders wel de belangrijkste reden om dit besluit te nemen.
'Je moet het zo zien: het kabinet was al bijna overstag, de crisis heeft slechts het laatste duwtje gegeven. Maar het heeft inderdaad tot de vervelende beeldvorming geleid, dat de verhoging van de AOW-leeftijd nodig is vanwege de crisis.
    'Dat moet echter geen reden zijn de AOW-leeftijd niet te verhogen. ...

Maar vooral de lagere inkomens hebben er last van. Zou het kabinet de rekening voor de crisis niet in eerste instantie aan de rijkeren moeten presenteren?
'De verhoging van de pensioenleeftijd komt zwaar aan bij mensen met een lage levensverwachting. Zij gaan er relatief het meest op achteruit. Dat zijn vaak ook mensen met een laag inkomen. Daar kun je niet omheen.
    'Het is zo bezien een rechtse maatregel. ...

IRP:   Natuurlijk gevolgd dooreen heleboel smoezen waarom het wel een goed plan is.
    Maar werp nog maar een blik op het volgende:
 

De kiezers gedragen zich als kortetermijnaandeelhouders. Als het ze even niet bevalt. zijn ze weg. Je hebt als politicus helemaal niet de ruimte om over de lange termijn te beginnen. 'Leiderschap betekent niet dat je het volk nakakelt, maar dat je het volk bij de hand neemt en geduldig uitlegt wat gezond is.

Leiderschap is dat je de dure smoesjes verkoopt waarmee Lans Bovenberg de belangen van zijn eigen persoon en die van zijn groep en klasse verdedigt ten kost van die van de lagere klassen.
    Er was nog iemand die Bovenberg in de smiezen had:

De Volkskrant, 07-10-2009, ingezonden brief van Joseph Toonen, Loenen a/d Vecht

Laf

Lans Bovenberg, econoom, meldt nu in het Twistgesprek (Forum, 3 oktober) het er niet mee eens te zijn geweest dat Wouter Bos in 2006 door het CDA werd afgeschilderd als de man die de AOW wilde aanpakken. Weet u nog? 'U draait', repeteerde Balkenende richting Bos, als die liet merken dat hij zich iets aantrok van argumenten van anderen en zijn denken niet stilstond. Met vooropgezette bedoelingen, herhaaldelijk getraind, en gefocust om op elk moment de mantra te kunnen afdraaien, werd Bos door het CDA beschadigd. Toen niets gehoord van Bovenberg.
 

IRP:   Een heet item is de vergrijzing: er komen relatief steeds meer ouderen, deels omdat we langer leven. Dit is de mening van Bovenberg, dit keer tezamen met een andere partner:

Uit: De Volkskrant, 06-05-2010, door Lans Bovenberg en Bas Jacobs, respectievelijk hoogleraar economie Universiteit van Tilburg en hoogleraar Erasmus Universiteit Rotterdam

Vergrijzing is een bron van private rijkdom en van publieke armoede

De kosten van de vergrijzing zullen moeten worden gedragen door de mensen die profiteren van de hogere levensverwachting. En dat doen we allemaal.

Tussentitel: De pensioenleeftijd zou moeten mee groeien met de levensverwachting

IRP:    Meer hebben we van dit artikel niet nodig, omdat het gaat over de redenatie die erachter steekt: als we langer gaan leven, moeten we ook meer betalen dus langer gaan werken. Maar als dit geldt voor de tijd die we extra met pensioen zijn, geldt het natuurlijk ook voor alle tijd die we met pensioen zijn. Haal maar gewoon het werkwoord "gaan" uit de redenatie, en je krijgt: "als we langer leven, moeten we ook meer betalen dus langer werken".
    Nu is het inmiddels alom bekend dat de hogere opgeleiden en de hogere inkomens veel langer leven dan de lagere - het verschil is maar liefst zeven jaar.
    Dus als we iets gaan veranderen aan de pensioenregeling op de basis van "langer leven", moet eerst dat rechtgezet worden.
    Maar dat is in het nadeel van de heren Bovenberg en Jacobs, die het hier dus angstvallig niet over hebben, zie het originele artikel .
    Voor meer over het geval van Bas Jacobs, zie hier .

 
Naar Economen, fouten , Economen , Economie lijst , Economie overzicht , of site home .