Bronnen bij Financiële wereld: nationalisatie
| 26 okt.2008 |
Het simpelste argument voor volledige nationalisatie van het financiële stelsel
is simpel: de staat, de overheid, de verzamelde burgers, moet opdraaien voor
de problemen en de kosten als het misgaat:
Uit: De Volkskrant, 02-08-2008, column door Hans Wansink
De aanzwellende economische storm
The gathering storm. Dat is de titel van het eerste deel van de
oorlogsmemoires van Winston Churchill. De Britse staatsman beschrijft hoe de
agressie van Hitler-Duitsland en het fascistische Italië en Spanje in het Europa
van de jaren dertig een politieke storm ontketende. Maar Churchill laat ook zien
dat deze storm door de grote westerse mogendheden, het Engeland van premier
Chamberlain voorop, pijnlijk is onderschat. De boodschap van de Nederlandse
minister-president Colijn aan de bevolking in die bange jaren dertig luidde:
gaat u rustig slapen.
Ik heb het idee dat de aanzwellende economische storm vandaag
de dag op een vergelijkbare manier niet echt tot het bewustzijn van de natie,
laat staan van de politiek, wil doordringen. Voor wie er op let, zijn er
alarmerende signalen genoeg. Wat er op zijn minst moet gebeuren, is het opnemen
van de schade. Vervolgens moet het debat op gang komen over mogelijkheden en
maatregelen tot beperking van die schade. ...
Het vertrouwen van de consumenten in het bank- en
verzekeringswezen is tot een dieptepunt gedaald. Een direct gevolg is het dalen
van de aandelenkoersen van de banken en zenuwachtig geschuif met spaargelden.
...
Intussen concludeerde Het Financieele Dagblad in zijn
hoofdredactioneel commentaar van 28 juli: ‘Bankbestuurders blijken niet in staat
om het wantrouwen weg te nemen. Het is aan minister Bos en De Nederlandsche Bank
om hun beleid bij te stellen, uit hun schuilkelders te komen en burgers en
bedrijfsleven het vertrouwen terug te geven dat ze nu zienderogen verliezen.’
Het FD heeft gelijk: zolang de instabiliteit van de
bankensector voortduurt, lijdt de economie schade. De krant laat in het midden
wat er precies zou moeten gebeuren, maar maant de minister van Financiën terecht
tot actie. ...
In de tweede plaats vraagt de bankencrisis om een nieuw
regime. De banken hebben mede zulke grote risico’s genomen, omdat ze ervan
uitgingen dat de overheid hen in laatste instantie wel zou steunen. Zo’n
ongeclausuleerde vangnetconstructie is niet te handhaven; nationalisatie ligt in
zo'n geval meer voor de hand.
Door het onderlinge wantrouwen tussen banken is de
kredietverlening aan ondernemers en het verstrekken van leningen en hypotheken
aan particulieren moeilijker en duurder geworden. Dit vertaalt zich in
economische neergang en het wereldwijd onderuit gaan van effectenbeurzen.
...
Uit:
De Volkskrant, 09-10-2008, van verslaggevers Michiel Haighton en Michael Persson
‘Nationalisatie alle grote banken enige oplossing’
Britse premier: Markt functioneert niet meer | Crisis is weer een fase verder
Tussentitel: 'Het gaat erom dat we controle op het bestuur van de banken
krijgen.'
Het was niet één bank, het waren er niet twee, niet drie, maar
acht tegelijk. Met een injectie van 50 miljard pond (63 miljard euro) werd de
Britse staat gisteren in één klap mede-eigenaar van een fors deel van het
bankwezen. Een gedeeltelijke nationalisatie, want ‘de markt functioneert niet
meer’, aldus premier Gordon Brown. ‘Om het banksysteem gezond te maken, stoppen
wij er nu kapitaal in.’
De vraag is nu: welke banken zullen volgen? Welke landen
zullen volgen?
Misschien wel allemaal, zegt Paul de Grauwe, hoogleraar
internationale economie aan de universiteit van Leuven in België. Volgens hem
kunnen andere Europese landen niet achterblijven. ‘De enige oplossing om uit de
huidige financiële crisis te geraken is de nationalisatie van de grote banken.’
...
Red.: En als de staat, de overheid, de verzamelde burgers,
moeten opdraaien voor de problemen en de kosten als het misgaat, hebben ze
hebben ze ook recht op de controle van die instellingen die het mis laten gaan.
En die laatsten zijn duidelijk de gehele financiële wereld, gezien de crisis in
de gehele financiële wereld. Een crisis die alleen opgelost kan worden met
nationalisaties, en die dus voor de toekomst alleen met zekerheid voorkomen kan
worden met nationalisaties.
Andere oplossingen die voorgesteld worden zullen niet werken.
Gedeeltelijke nationalisatie zal nooit werken, aangezien er dan twee systemen,
publiek en privaat, naast elkaar zouden bestaan, en er altijd sprake is van
oneerlijke concurrentie, de ene kant op of de andere, en één van de twee dus het
onderspit zal delven.
Een andere oplossing: het houden van toezicht, is ook geen
oplossing, aangezien het houden van toezicht sinds de Tweede Wereldoorlog al
bestaat, en na iedere crisis wordt beloofd beter te werken, en dat dus nog nooit
dus gedaan heeft. De redenen zijn voor de hand liggend: toezicht moet gedaan
worden door dezelfde soort mensen als die in de private financiële wereld zelf,
financiële specialisten, en die zijn hebberige en scrupelloze graaiers, die
noodzakelijkerwijs op den duur ook het toezicht zullen corrumperen vanwege hun
surplus aan geld en dus macht. Zoals gebleken. Of anders geformuleerd: te streng
toezicht zal gewoon genegeerd en ontdoken worden, en te slap toezicht heeft de
crisis veroorzaakt.
Volgende oplossing: de bonussen of het beloningstelsel hebben
het gedaan, dus schaf de bonussen af en zoek een ander beloningstelsel. Ook dit
gaat niet werken. Als er grote winsten gemaakt kunnen worden door private
instellingen zijn er altijd wel wegen te vinden om die winsten via vrienden of
anderszinse trucs naar buiten te krijgen - de algemene praktijk van handel met
voorkennis op de beurs heeft nog nooit iemand iets effectiefs tegen kunnen
ondernemen, omdat degene met voorkennis iedereen kan inschakelen die hij maar
wil. En het soort mensen dat in de financiële wereld werkt heeft bijzonder
weinig tot absoluut geen scrupules, zoals al eerder aangetoond in de verzameling
over mentaliteit
, en hier nog voorzien van de onderstaande illustratie:
Uit:
De Volkskrant, 21-10-2008, door Marc Peeperkorn
Honderden bonussen Fortis beroeren België
In het holst van de nacht, enkele uren voor Fortis België werd genationaliseerd,
heeft de bank de bonussen van 1.800 fondsbeheerders veiliggesteld. De Belgische
regering was niet op de hoogte van deze operatie en laat nu onderzoeken of de
uitbetaling kan worden tegengehouden.
Een woordvoerster van Fortis toont zich vrijdag verbaasd over
de ophef. 'Er is werkelijk niets nieuws aan de hand.' Later komt Fortis
Investments met een verklaring waarin de bank zegt dat hij gezien de
gevoeligheden 'wil spreken met alle betrokkenen, inclusief de nieuwe
aandeelhouders, bij de heroverweging van de toekenning van bonussen'.
...
Zondagnacht 5 oktober onderhandelde de Belgische regering met
het Franse bankbedrijf BNP Parisbas over de overname van Fortis. ...
Diezelfde avond kwam het beloningscomité van Fortis
Investment Management (FIM) in het geheim bijeen. Het comité regelde dat reeds
opgebouwde bonussen bij de overname niet in gevaar kwamen. ...
Red.: Met dit soort mensen valt alleen te werken in slechts
één omstandigheid: het onmogelijk maken van iedere vorm van invloed op de eigen
verdiensten, en met strafrechtelijke vervolging bij overtreding. Dat wil
zegen: binnen een genationaliseerd systeem waarin handelen buiten het systeem
verboden is. Anders gaan ze stiekem buiten het systeem om handelen.
Maar er is nog een principiëlere reden dat dit niet zal
werken, die direct afgeleid kan worden uit Financiële wereld
,
maar ook van de andere kant kan worden bekeken:
Volkskrant weblog, 24-10-2008, door Peter Hoopman
Geldcreatie, bonus en de oorsprong van de Kredietcrisis
Xander van Uffelen laat vier hoogleraren aan het woord die het huidige
bonussysteem zien als dè oorzaak van de krediet crisis. In zekere zin hebben de
hoogleraren gelijk, de vraag is nu waar begint het 'bonussysteem'? Want wanneer
je aan het topje van de ijsberg begint zul je ontdekken dat het gehele
financieel-economische systeem gebaseerd is op bonussen. Het verandert soms van
gedaante in de vorm van: meerwaarde, beloning, toegevoegde waarde, winst,
shareholdervalue, premie, de lijst van financiële derivaten is oneindig. ...
Wanneer je hier induikt is het als een rookgordijn of een
ijsberg, je denkt het te begrijpen en dan zie dat het hele systeem op dezelfde
logica gebaseerd is. Van wat eerst een onschuldig makkelijk aan te passen
bonusssysteem lijkt blijkt bij verder graven het hele
politiek-financiëel-economische systeem te omvatten. Zover zijn de hoogleraren
nog niet maar daar zal het wel op uitkomen.
Red.: Alle acties ondernomen door de financiële wereld gaan
over geld, en niet over dingen in de werkelijke wereld, en de winsten die er
mee gemaakt worden, en uitgekeerd aan de mensen die in de sector werken, zijn
dus bonussen. Bonussen bovenop de werkelijke waarde van het product dat erachter
staat. Er is maar een soort verdienste die de financiële wereld kan vertalen in
gerechtvaardigd inkomen: het bewaren van spaargeld en het lenen daarvan aan
mensen die het tijdelijk nodig hebben - de werkzaamheden van de gemiddelde klerk
of ambtenaar.
Het is dus onmogelijk om een rechtvaardig beloningstelsel in
te voeren voor de financiële wereld - dat is hetzelfde als het nationaliseren.
Dit wat betreft de argumenten voor nationalisatie, en de
eventuele alternatieven. Je kan het ook nog van de andere kant bekijken: "Wat
zijn de argumenten tegen nationalisatie?" En dus ook: "Wat zijn de eventuele nadelen
van nationalisatie:
Uit:
De Volkskrant, 21-10-2008, door Pauline van der Ven, econoom en
financieel journalist
Onteigening beschadigt vertrouwen in de beurs
Maak een betrouwbare procedure voor de onteigening van beursgenoteerde
ondernemingen in noodgevallen, betoogt Pauline van de Ven.
Nu het stof begint op te trekken, blijkt de reddingsoperatie van Fortis neer te
komen op een 'sterfhuisconstructie': winstgevende onderdelen worden overgeheveld
en de lege cocon blijft achter bij de bestaande aandeelhouders. ...
Onteigening beschadigt het vertrouwen in de beurs. Dat is
niet goed, want de beurs is meer dan een plaats waar aandeelhouders hun stukken
aan elkaar kunnen verkopen. Bedrijven trekken er ook hun eigen vermogen aan. En
dankzij de beurs haalt een grote portie bedrijfsnieuws elke dag de krant. De
informatiestroom onderbouwt de beslissingen van individuen, overheden en
bedrijven en bepaalt mede de efficiency van het systeem.
En onder de beurs klopt het eigenlijke hart van de machine:
particulier eigendom. Zonder dat kan een kapitalistisch systeem niet bestaan.
Het is essentieel dat privé bezit wordt gerespecteerd en dat burgers daarin
gesteund worden door wet en overheid. Die zenuw ligt nu open, op het Damrak en
in de rest van de wereld. En dat geeft onrust. ...
De markt begint uit zichzelf een nieuwe orde te brengen. Het
bankwezen wordt geleidelijk gesocialiseerd en vrije markten zullen worden
gefinancierd door democratische overheden. Dat wil niet zeggen dat bankiers
ambtenaren zullen worden - integendeel. De rol van de staat zal niet verder
mogen gaan dan toezicht achteraf en op hoofdlijnen, als aandeelhouder en als
commissaris.
Maar als aan die voorwaarde wordt voldaan, zal de
bankencrisis een evolutie zijn naar een hogere vorm van sociaal-kapitalisme dat
het beste van twee systemen in zich verenigt. Het maatschappelijke belang zal
net een tikkeltje zwaarder gaan wegen, maar zonder dat er iets wordt opgeofferd
van de prachtige efficiency waarmee het kapitalisme misallocatie en verspilling
tegengaat - en die door een perverse bonuscultuur om zeep is geholpen.
...
Red.: Eerst de argumenten tegen nationalisatie -
parafraserend: "De markt zal het uit zichzelf regelen", en "Het huidige systeem
is een prachtig efficiënt systeem". De eerste is een keiharde leugen: dit is
niet de eerste soortgelijke crisis, maar de zoveelste - en dat allemaal binnen
het marktsysteem. En in de huidige crisis hebben de markten voortdurend de
gelegenheid gehad het zelf te regelen, maar telkens was meer ingrijpen nodig.
De tweede is een even harde leugen. Het is de definitie van
een prachtig efficiënt systeem dat het niet onderhevig is aan dit soort
economische recessie veroorzakende crisissituaties.
Dan de nadelen van nationalisatie: "Het ondermijnt het
vertrouwen in de beurs, het kapitalisme, en het particuliere eigendom." De
eerste is een leugen: nationalisatie van de financiële wereld staat in principe
los van de gang van zaken op de rest van de beurs. Wat wel waar is dat de
processen die geleid hebben tot de financiële crisis, ook gelden voor die van de
beurs: te veel mensen die met te veel geld niet achter de werkelijke wereld en
de feiten aanlopen, maar achter emoties en verwachtingen. Wat de banken in het
groot hebben gedaan, gebeurt op de beurs op wat kleinere schaal. Zo verkopen de
meeste mensen hun aandelen niet op grond van de mindere waarde van de bedrijven,
maar door verwachtingen omtrent wat anderen gaan doen. Een zichzelf versterkende
vicieuze cirkel, die niets met economie, maar alles met de psychologie en
sociologie van massahysterie te maken heeft. Het citaat: 'En dankzij de beurs
haalt een grote portie bedrijfsnieuws elke dag de krant. De informatiestroom
onderbouwt de beslissingen van individuen, overheden en bedrijven ...' is weer
een keiharde leugen. Want als dit waar zou zijn zouden de koersen niet zo
dramatisch stijgen en nu dalen, want de onderliggende economie verandert in
zulke korte niet noemenswaardig - alle grond en gebouwen en gereedschappen en
machines en grondstoffen zijn nog precies dezelfde als een week daarvoor.
Kortom: al die grote bewegingen op de beurs zijn enorme
'misallocaties en verspillingen'. Misallocaties en verspillingen van,
zoals de auteur al zegt, 'het kapitalistische systeem'. Net als deze crisis dat
is.
Goed, hier hebben we dus het eerste argument tegen
nationalisatie: het ondermijnt het principe van het kapitalistische systeem. En
dat systeem is heilig - of het nu goed werkt of niet.
De tweede reden dat deze specifiek schrijver tegen
nationalisatie is staat, opmerkelijk, ook vermeldt. Een genationaliseerd systeem
werkt beter, omdat het minder schommelingen kent, omdat het rustiger opereert,
en dus betere is. Dat laatste is bijna een natuurwet: grote schommelingen en
variaties gaan gepaard met veel onrust en vervelende verschijnselen in een
systeem. Rustige verandering levert de minste problemen en de meeste vooruitgang
op de lange termijn op. Natuurkundigen kennen die geleidelijke verandering als
quasi-stationaire processen, en de snelle verandering als de
niet-evenwichtsprocessen. De eerste geven, als het bijvoorbeeld over energie
gaat, de meest opbrengst - de tweede het meeste verlies.
Maar. Maar dat geldt niet voor mensen die leven van de gevolgen van
niet-evenwichtsprocessen. Nummer één: de beurshandelaren - want bij evenwichtige
koersen valt vrijwel niets te verdienen. Nummer twee: de economische
wetenschappers - want bij een goed werkend systeem valt weinig uit te leggen. En
nummer drie: de media, want die hebben niets te rapporteren.
Waarom is de auteur van dit stuk dus tegen nationalisatie,
terwijl ze geen goede argumenten heeft, en er opzichtig voor moet liegen om er
wel een paar te kunnen noemen: reden nummer twee: ze is econoom, en reden nummer
drie, ze is journalist.
Ook leidt dus naar een volkomen sluitend argument voor
nationalisatie: de hele beroepsgroep en aanverwanten is dusdanig moreel
gecorrumpeerd, dat alleen de strenge regelgeving verbonden met nationalisatie
een oplossing kan bieden - iedere ruimte voor vrijheid zal gebruikt worden voor
de inmiddels bekende onbeperkte vormen van diefstal.
Uit:
De Volkskrant, 04-11-2008, door Robert Giebels
Tijdens verbouwing gaat bonus gewoon door
Allemaal erg vervelend voor jullie, zo'n kredietcrisis, maar die bonus die mij
beloofd was, krijg ik. Anders ga ik weg, hoor. Zo ongeveer zullen werknemers in
de Londense City en Wall Street in New York hun bankbazen in december
toespreken. En om die werknemers binnen boord te houden, zullen de financiële
instellingen die bonussen ook gewoon uitbetalen.
Dat blijkt onder andere uit een nuttige inventarisatie van de
Britse krant The Guardian en een onderzoek van de financiële vacaturesite
eFinancialCareers naar werknemers van Wall Street.
Uit dat laatste blijkt dat tweederde van die Wall
Street-mensen er niet alleen van overtuigd zijn dat ze eind dit jaar een bonus
krijgen, maar dat die ook nog flink hoger is dan vorig jaar.
The Guardian ontdekte dat internationale banken die in
de Londense City gevestigd zijn, potten met miljarden euro's klaar hebben staan
om de feestdagen van werknemers op te leuken met een bonus. Wel zijn die
hoeveelheden geld circa 40 procent minder dan vorig jaar.
De krant citeert anoniem enkele bankiers die dit jaar extreme
verliezen zullen boeken maar toch zeggen: 'Je moet begrijpen dat die verliezen
maar in een heel klein deel van het bedrijf voorkomen.' ...
Gemiddeld zouden de werknemers van de vijf grootste banken in
de City ongeveer 126.500 euro krijgen. Dat is de totale bonuspot van de eerste
negen maanden gedeeld door het aantal werknemers in Londen. Maar de bonussen
gaan naar een beperkt aantal werknemers, want lang niet iedereen zit op de
juiste plek voor zo'n extraatje. ...
En dat dat geld echt niet alleen maar terecht komt bij de
mensen die goed hebben gepresteerd, blijkt bij Credit Suisse. Het deel van de
bank waar in effecten gehandeld wordt en over fusies en overnames wordt
geadviseerd, boekte een verlies van 4 miljard euro, bijna hetzelfde bedrag dat
aan bonussen wordt uitgekeerd aan dat bedrijfsonderdeel. Bij Deutsche Bank is
het verlies van de investment-afdeling 1,9 miljard en de bonus 3,3 miljard.
Helemaal niet vreemd, die hardnekkigheid van
bonussensmijterij, vindt een bankier in The Guardian. 'Je kunt eindeloos
over die bonussen debateren, maar als je je in deze handel begeeft, moet je je
mensen goed betalen, inclusief bonussen.'
Red.: Fijn dat de laatste bankier het zo duidelijk heeft
aangegeven: als je je in deze handel begeeft, zijn dit soort bonussen het
natuurlijke gevolg. Deze handel moet dus opgeheven worden, en vervangen door een
genationaliseerd systeem.
En dat dat kan, heeft doodgewoon ook nog in de krant gestaan:
Uit:
De Volkskrant, 25-11-2008, van verslaggever Robert Giebels
Jongleren met miljarden
In een kantoortje in Amsterdam-West trekken ambtenaren voor minister Bos
miljarden euro’s ‘uit de markt’.
De Nederlandse staat heeft voortdurend geld nodig. Miljarden euro’s. Ambtenaren
moeten worden betaald, wegen moeten worden aangelegd, er wordt wel eens een bank
met 10 miljard euro ondersteund en af en toe moet er ook een bank worden
gekocht. Of twee.
Begin oktober had minister Bos van Financiën opeens dringend
16,8 miljard euro nodig om ABN Amro, Fortis Bank Nederland en Fortis
Verzekeringen Nederland te kopen. Gerrit Zalm moet de banken volgend jaar in
elkaar schuiven. De verzekeringen gaan in de etalage. Maar naar wie belde Bos
vanuit Brussel om die miljarden te krijgen? Naar Erik Wilders, zijn Agent.
De 40-jarige Wilders staat aan het hoofd van het Agentschap,
een deel van het ministerie van Financiën, dat sinds 1841 alle geldzaken van de
Nederlandse overheid regelt. Geld dat de staat int en weer uitgeeft, loopt langs
het Agentschap. Daarnaast beheert het de staatsschuld. Nu is die 283 miljard
euro. Dat is door het kopen van banken en het stutten van bankbalansen ruim een
kwart meer dan twee maanden terug.
De dealingroom staat centraal in het Agentschap. In een
kleine kantoorruimte zitten vier jonge ambtenaren achter dertig computerschermen
miljardenleningen af te sluiten.
‘Geld uit de markt halen’, noemt Wilders dat. Handelaren uit de
hele wereld klinken door de speakers. Ze zeggen wat ze zien en ontzenuwen
geruchten. Nieuws stroomt binnen, handelsschermen verspringen: de temperatuur
van de internationale financiële markt is hier te meten.
‘Op mijn eerste werkdag deed ik een depositootje van een half
miljard’, zegt een handelaar – een olijke twintiger met een modieus kapsel. ‘Je
leert het snel af om die cijfertjes als geld te zien.’ Helemaal toen je je
eerste salarisstrook kreeg, grapt Wilders.
Onder de veertig mensen die op het Agentschap werken, zijn
economen en wiskundigen. Onderhandelen over een lening – ‘een prijs maken’ – is
wetenschap. Maar, zegt Wilders, het stukje over de laatste centen, dat is
intuïtieve kunst. ‘Vooral als je een lening van, zeg, dertig jaar afsluit.’ Bij
een lang lopende lening kan onderhandelen over de laatste cent zomaar 1,5
miljoen euro opleveren. Hoe langer de looptijd, hoe moeilijker het wordt te
bepalen of het Agentschap die vlijmscherpe werelddeal heeft gemaakt of toch
niet. ...
Het onopvallende Agentschap is uniek in de wereld. Want in
geen enkel land regelt één instelling de staatsschuld én het beheer van de
lopende rekening van de overheid. ‘Wij financieren op dagbasis het tekort van
het Rijk’, zegt Wilders. En al dat geld voor salarissen, scholen en
lantaarnpalen staat met geleend geld en belastinggeld op één overzichtelijke
rekening. ‘Waar geld aan wordt uitgegeven, daar bemoei ik me niet mee. Ik moet
zorgen dat dat geld er is.’
En dat die lopende rekening op nul blijft – in de wereld van
het grote geld is dat tussen de 0 en 50 miljoen euro. De nul houden is lastig.
De ene dag zijn er miljarden te veel doordat de belastingen binnenkomen. Dan wil
het Agentschap geld kwijtraken en leent uit tegen de hoogst mogelijke prijs.
Maar is de betaaldag voor ambtenaren aanstaande, dan worden er om de nul te
houden weer zo goedkoop mogelijk miljarden geleend. ...
De mannen en vrouwen van Wilders zijn dagelijks intensief
actief op de financiële markt. Ze zijn de ogen en oren van het ministerie van
Financiën. Tussen maandag 29 september en vrijdag 3 oktober bleek hoe nuttig dat
voor Bos is.
Op die eerste dag leek Fortis gered doordat Nederland, België
en Luxemburg de helft van het bedrijf kochten. Maar in de dagen erna konden de
jonge handelaren van het Agentschap aan hun schermen zien en uit de speakers
horen dat de halve nationalisatie totaal niet werkte. In België wisten ze van
niets. Groot en onaangenaam was daar dan ook de verrassing toen Wouter Bos na
een paar dagen weer in Brussel op de stoep stond. Ditmaal om Fortis Nederland
geheel te nationaliseren. ...
Red.: En direct aansluitend: dit is zo te zien met het
grootste gemak uit te breiden naar een grotere schaal: een de nationale
bankinstelling. Dan nog een paar soortgelijke ter concurrentie, en de private
geldhandel kan afgeschaft (of uitgeconcurreerd) worden. In Nederland heb je al
de coöperatieve die bewijst dat het niet noodzakelijk is om beursgenoteerd te
zijn om goed te functioneren - en er is ook een Zweeds voorbeeld:
Uit:
De Volkskrant, 23-12-2008, door Jeroen Siebelink
Bankiers zonder bonus? Het kan in Zweden
Velen hebben genoeg van de 'perverse' bonuscultuur en de blinde focus van banken
op omzet. Maar waar kunnen de bankmedewerkers terecht die daar geen zin meer in
hebben? Bij het Zweedse Handelsbanken. Al veertig jaar bewijst deze bank dat je
ook kunt bankieren zonder constant naar de verdiensten te kijken.
Tussentitel: Bij Handelsbanken krijgt iedereen alleen een vast salaris
De hele westerse bankwereld was tot de uitbraak van de kredietcrisis in
handen van de Angelsaksische bonuscultuur. Heel de westerse wereld? Nee, één
bank onttrekt zich al veertig jaar aan de uit Amerika overgewaaide
prestatiecultuur. Al veertig jaar lang stellen de medewerkers van het Zweedse
Handelsbanken zich tevreden met een vast salaris. Ook de raad van bestuur.
Terwijl stuiptrekkende grootbanken nog in het duister tasten
over wat er eigenlijk misging, opent Handelsbanken komende maand het vijfde
kantoor in Nederland. In alle stilte. De ingetogen Zweden roepen geen 'sliep
uit' naar ABN Amro, Fortis en ING - zoals de Rabobank dat doet. Ze zijn bezig
met zichzelf, en klanten. Met succes.
Sinds ex-topman Jan Wallander in 1970 de bank verregaand
decentraliseerde en de macht bij de filialen legde, maakt deze bank elk jaar
meer winst dan alle andere banken in Scandinavië. In Zweden is Handelsbanken de
grootste kredietverstrekker aan bedrijven en de tweede hypotheekverstrekker. Het
is de op twee na grootste bank in Scandinavië.
'Zonder meer verbazingwekkend', zegt Peter Diekman. Als
voormalig hoofd van de interne accountantsdienst van ABN Amro rapporteerde hij
aan Rijkman Groenink, destijds baas van ABN Amro. Na ABN Amro werd hij partner
bij KPMG. Hij is tevens hoogleraar compliance en risicobeheersing bij banken aan
de Erasmus Universiteit.
Al maanden ziet Diekman beschaamd toe hoe weinig bankiers het
boetekleed aantrekken. Ze weigeren hun falen te verklaren uit hun eigen
beoordelings- en beloningssystemen. 'Elke prestatie in een bank draait uit op
een eindejaarsbonus', zegt Diekman. 'Die is verbonden aan een omzetdoel. Ze
denken louter in termen van omzet. Dat is onze grootste blunder geweest. Ikzelf
zag het ook te laat in. Daarom steek ik mijn hand in eigen boezem.'
Handelsbanken doet het al veertig jaar volstrekt anders dan
zijn concurrenten. 'Daarvoor was Handelsbanken een soort ABN Amro, maar dan nóg
erger', zegt Kim Meijer (34), kantoordirecteur van Handelsbanken Amsterdam
Zuid-Oost. Na haar baan bij ABN wilde ze nooit meer wat met die 'nare',
volumegedreven financiële dienstverlening te maken hebben. Toen ontdekte ze
Handelsbanken. Als een echte ondernemer schreef ze haar eigen business plan en
verdedigde dat tegenover de regiodirecteur.
Meijer kiest nu onafhankelijk haar klanten en producten uit.
Haar kantoor is een zelfstandige cel. Naar eigen inzicht maakt ze gebruik van
centrale diensten als human resources, juridisch advies en ict. 'Banken zijn
altijd onderhevig aan golven van centralisatie en decentralisatie', zegt Diekman.
'Maar sinds Jan Wallander het roer in Stockholm overnam, is nooit meer gemorreld
aan de decentralisatie. Ze bleven daar koppig hun eigen koers varen. Dat geeft
blijk van een groot vertrouwen in de eigen mensen.'
Het kalme, positieve mensbeeld toont zich vooral in het
ontbreken van strenge financiële targets. Jaardoelen en -budgetten zijn er niet.
Dat scheelt de chief financial officer en de kantoordirecteuren om te
beginnen veel tijd en geld.
'Het hoofdkantoor stuurt ons geen templates, spreadsheets en
andere onzin', zegt Meijer. Alleen de maandelijkse realiteit van de markt doet
ertoe. 'Ze hoeven ons ook niet bij te sturen op het verschil tussen planning en
realiteit.' ...
Grootste kracht van Handelsbanken, vindt Diekman, is dat
managers worden vrijgelaten in hun ondernemerschap. Ze kunnen zélf hun omzet en
directe kosten managen. En daarmee hun winst. 'Want het gaat niet om omzet
alleen. Omzet trek je uit de markt. Kosten gaan voor die baat uit. Die lopen
snel uit de hand. Dit bewustzijn van de bottomline is precies wat bij
grootbanken ontbreekt.' Van laag tot hoog, bij Handelsbanken krijgt iedereen een
vast salaris. Variabele beloning bestaat niet, jaarbonussen evenmin. De gehaaide
jongens en meisjes in de arbeidsmarkt halen zeker hun neus op voor
Handelsbanken? 'We willen hier helemaal geen mensen die voor het grote geld
gaan', zeg Meijer. 'Hier werken ex-bankier van ING, ABN Amro en Fortis die graag
bonus, bureaucratie en de vele overuren inruilden voor vrijheid en
zelfontplooiing.'
Naast het vaste salaris delen medewerkers van Handelsbanken
wel degelijk in de winst. Bovenop hun normale pensioen stort Stockholm
winstoverschotten in een oudedagregeling. Ook die is voor alle trouwe
medewerkers gelijk van koffiejuf tot de bestuursvoorzitter. ...
Red.: Het kan dus allemaal prima - binnen een soortgelijke
genationaliseerde ank.
En weer is een alternatief de grond in geboord:
Uit:
De Volkskrant, 08-12-2008, van verslaggever Xander van Uffelen
Bonus lange termijn werkt ook niet
Door politici gewenste lange-termijnbonus werkt niet goed | Zes op de tien
krijgen bonus bij ondermaatse prestatie | 'Flinke aanpassing nodig'
Ook langetermijnbonussen die topbestuurders moeten aanzetten tot minder riskant
gedrag, werken in de praktijk niet goed. Dat blijkt uit onderzoek van de Erasmus
Universiteit Rotterdam (EUR) in samenwerking met beloningsbureau Hewitt.
De resultaten zijn een tegenvaller voor politici,
commissarissen en aandeelhouders. Zij pleiten sinds kort voor
beloningsregelingen die meer rekening houden met prestaties over een langere
periode. Sinds de kredietcrisis staan bonussen in een kwaad daglicht, omdat
bestuurders te grote risico’s nemen.
Door een bonus te baseren op een langere periode van drie tot
vijf jaar, zouden bestuurders niet in de verleiding worden gebracht riskante
beslissingen te nemen, zo is de gedachte. ...
De onderzoekers constateren nu echter dat in de praktijk deze
langetermijnbonussen nog dikwijls tekort schieten. Zes op de tien bestuurders
krijgen een langetermijnbonus bij ondermaatse prestaties. In driekwart van de
bedrijven is de berekening van deze beloning onduidelijk.
De onderzoekers concluderen ook dat de bonus vaak niet
inspireert tot betere prestaties. Er zijn voorbeelden van bonussen die juist
aanzetten tot het nemen van extra risico. Soms veranderen bedrijven de
spelregels gedurende de periode. Zo paste Unilever vorig jaar de criteria voor
de beloning aan, nadat de prestaties achterbleven. Ook ABN Amro veranderde
tussentijds de spelregels. Daarnaast vergelijken bedrijven zich in een kwart van
de gevallen niet met branchegenoten, wat een oneerlijk resultaat kan opleveren.
...
Red.: Het is volkomen duidelijk dat private banken nooit
vrijwillig aan dit soort zaken zullen meewerken. En overheidsingrijpen in de
private financiële markt kan niet zonder het systeem te ontwrichten. Het enige
logische is de hele sector uit de private markt te halen. Dat is echt de 'flinke
aanpassing' uit de ondertitel.
Nog geen twee maanden later is ook ING in gevaar, en moet
gered worden. Dan is de conclusie eigenlijk volkomen duidelijk:
Uit:
Dagblad De Pers, 26-01-2009, door Tjeerd Wiersma
Crisis | Burger profiteert van nationalisatie
Dan kóóp je toch gewoon die bank
Het n-woord valt steeds vaker. ‘Alles wat Wouter Bos bijdraagt aan het
vertrouwen, is meegenomen.’
Tussentitel: 'Iedereen heeft baat bij de stabiliteit van het financiële
systeem.'
Er gaan steeds meer stemmen op voor het nationaliseren van Nederlandse banken
die in de problemen zitten, ING voorop. Het n-woord is geen taboe meer.
‘Als ING nog een keer vraagt om een kapitaalinjectie bij de
staat, dan moet het wel genationaliseerd worden’, zegt het SP-Kamerlid
EwoutIrrgang resoluut. De linkse politicus pleit er al maanden voor om
Nederlandse banken te nationaliseren.
Hij vindt dat in de landen om ons heen voldoende is
aangetoond dat het verstrekken van kapitaalinjecties door de overheid zonder dat
daar al te veel tegenover staat, niet werkt. Ook vindt hij dat je met
kapitaalinjecties waar nauwelijks tegenprestaties tegenover staan het huidige
financiële systeem, waar juist zo veel mis mee is, overeind houdt.
Niet levensvatbaar
Irrgang staat niet alleen. Ook de Vlaamse econoom Paul de Grauwe en Arnoud Boot,
hoogleraar financiële economie aan de Universiteit van Amsterdam, pleiten al
langer voor nationalisatie van grote en kleine banken waarvan blijkt dat ze niet
levensvatbaar zijn. Na de ‘geslaagde’ inlijving van ABN Amro en Fortis door de
overheid lijkt de weerzin tegen nationalisatie stukje bij beetje af te nemen.
‘Slecht draaiende banken moeten of genationaliseerd worden of
worden verkocht aan banken die wel kans hebben te overleven. En banken waar niet
zo gek veel aan de hand is, moet je gewoon met rust laten’, zegt Boot.
De Grauwe is onder meer voor nationaliseren omdat hij ervan
overtuigd is dat banken die in overheidshanden vallen minder terughoudend zullen
zijn met het verstrekken van kredieten aan consumenten en bedrijven, dan banken
die in privé-handen zijn. En het verstrekken van die kredieten is volgens De
Grauwe broodnodig om de economie weer aan de praat te krijgen.
Ook Jeroen Drost, de topman van de Haagse zakenbank NIBC, dat
een van de eerste slachtoffers was van de kredietcrisis, is voor verder
overheidsingrijpen als dat nodig mocht zijn. ‘Ik hoop dat minister Bos van
Financiën doorgaat met het oplossen van de problemen bij de banken. En dat hij
zo veel mogelijk doet om de recessie in Nederland te pareren. Alles wat Wouter
Bos bijdraagt aan het herstellen van het vertrouwen in de economie, waarvan de
banken een wezenlijk onderdeel vormen, is mooi meegenomen’, zegt Drost.
...
Irrgang zegt op zijn beurt dat nationalisatie een middel is, maar
geen doel op zich. ‘Ik denk dat iedereen er uiteindelijk baat bij heeft als de
banken genationaliseerd worden. Je redt ze van de ondergang en bovendien
garandeer je als overheid financiële stabiliteit’, zegt hij.
Ook wordt het volgens Irrgang voor de overheid veel
gemakkelijker om kapitaal te verstrekken aan genationaliseerde banken omdat de
overheid zelf eigenaar is van die banken en de touwtjes stevig in handen heeft.
Voor de belastingbetaler is het ook het gunstigst als de overheid de baas is. De
belastingbetaler ziet op de lange termijn namelijk ook iets terug van de
overheidssteun. In ruil voor ingrijpen krijgt de overheid namelijk belangen in
banken .die als het goed is op de lange termijn gezonde ondernemingen zijn',
zegt Irrgang. ...
Tot slot wordt door tegenstanders van nationalisatie gezegd
dat nationaliseren bijzonder zuur is voor de huidige aandeelhouders van de
banken. Maar dat argument wordt door Irrgang en De Grauwe van tafel geveegd. 'In
de huidige opzet moedig je aandeelhouders juist aan om te investeren in slechte
banken. Dat kan niet de bedoeling zijn', zegt Irrgang.
De Grauwe sluit zich daar bij aan. In een opiniestuk in de
Vlaamse kwaliteitskrant De Standaard schreef hij vorige week nog dat het
niet zo kan zijn dat de overheid (lees belastingbetaler) de verliezen van de
gifbeleggingen voor haar rekening neemt, terwijl aandeelhouders doodleuk de
rendementen van de winstgevende onderdelen van de banken opstrijken. Volgens De
Grauwe zou dat voor al te scheve verhoudingen zorgen.
Red.: Dit is wat Bos deed:
Uit:
De Volkskrant, 27-01-2009, van verslaggever Pieter Klok
Eerste kritiek op Bos na hulp aan ING
Bos neemt ING-leningen over | Risico staat nu 94 miljard | 'De
belastingbetaler mag de troep opruimen'
De prijs van het overeind houden van de Nederlandse financiële sector nadert
de 100 miljard. Maandag werd bekend dat de overheid 22 miljard euro betaalt om
slechte hypotheekleningen over te nemen van ING. Daarmee komt het totale risico
van de staat uit op 94 miljard euro. Dat is bijna 6.000 euro per inwoner.
Bij eerdere reddingsoperaties schaarde de Kamer zich nog
eensgezind achter crisismanager Wouter Bos. Die zei maandag te hebben ingegrepen
omdat ‘het risico te groot was dat ING anders zou omvallen’. Maar nu zwelt de
kritiek aan. De SP is het felst. ‘ING mag de goede risico’s houden, en de
overheid gaat de slechte risico’s op zich nemen. De belastingbetaler mag dus de
financiële troep opruimen’, zei Kamerlid Irrgang. De meeste andere partijen
zetten ook vraagtekens.
Met het opkopen van slechte leningen slaat de Nederlandse
overheid als eerste in Europa een nieuwe weg in. Bos kiest nu feitelijk voor de
aanpak van Henry Paulson, de Amerikaanse ex-minister van Financiën. Paulson
wilde de Amerikaanse banken helpen door hun slechte leningen op te kopen. Dat
plan werd toen door Europa afgeschoten omdat de overheid niet zou profiteren als
de banken later weer winst zouden maken. Ook de Nederlandse overheid koos voor
kapitaalinjecties.
Bos betaalt nu 90 procent van de oorspronkelijke waarde voor
de slechte leningen van ING. Dat is meer dan de waarde waarvoor de leningen bij
ING in de boeken stonden, en veel meer dan de marktprijs voor deze leningen.
Toch schat Bos de kans op 70 procent dat de staat financieel wijzer wordt van de
deal.
Maar Harald Benink, hoogleraar bankwezen en financiering aan
de Universiteit van Tilburg, is kritisch. ‘De overheid staat wel voor een groot
deel garant voor de verliezen op deze leningenportefeuille, maar profiteert niet
van de winst die ING maakt op zijn overige activiteiten. Het lijkt erop dat de
overheid niet voldoende financiële compensatie heeft gekregen.’ Beleggers vonden
dat ING de winnaar was van de overeenkomst. Het aandeel won bijna 30 procent.
...
Red.: Oftewel: de overheid neemt voor enkel tientallen
miljarden risico's terwijl de private bank er altijd goed uitspringt. En zelfs
de neoliberalen zullen dit moeten toegeven, want die beweren altijd dat de markt
altijd gelijk heeft, en de markt heeft gesproken: het aandeel ING stijgt, en de
rente op de staatsobligaties stijgt ook, maar dat laatste geeft het risico voor
de staat weer.
Ook de Volkskrant denkt het:
Uit:
De Volkskrant, 27-01-2009, door Pieter Klok
Betaalt overheid te veel voor slechte leningen?
Vijf vragen over nieuwe steun ING
...
Red.: Want de Volkskrant staat tot nu toe nog
steeds stevig aan de neoliberale kant, en dus kan voor de objectieve waarnemer
het vraagteken vervangen worden door een uitroepteken.
Nog een goede reden voor nationalisatie: banken doen hun werk
niet:
Uit:
De Volkskrant, 30-07-2009, van correspondent Gert-Jan van Teeffelen Britse
banken geven geen brandstof Britse banken willen bedrijven
alleen geld uitlenen tegen een woekerrente. Minister Darling (Financiën) is boos
en roept de banken ter verantwoording.
Tussentitel: Minister zal elke steen omdraaien om banken eerlijker te
laten werken
... Dat het financiële systeem, ondanks alle steunmaatregelen en
renteverlagingen, nog steeds niet goed functioneert, is evident. Britse
bedrijven klagen steen en been dat banken hun amper geld willen lenen, of alleen
tegen torenhoge tarieven. Kortom, ze onthouden het bedrijfsleven de
noodzakelijke brandstof om uit de recessie te kunnen klimmen.
In reactie op de klachten zullen de zeven grootste Britse
banken zich in augustus in detail moeten verantwoorden over hun leengedrag.
Afgelopen maandag waren ze al ontboden door minister van Financiën Alistair
Darling.
Hij confronteerde de bankdirecties met gegevens waaruit
blijkt dat zij de lage rente niet doorgeven aan particulieren op zoek naar een
hypotheek, of aan kleine en middelgrote bedrijven die om krediet verlegen
zitten.
‘Ik ben extreem bezorgd over wat banken doen voor kleine
ondernemingen’, zei Darling. ‘Het lijkt erop dat bedrijven steeds meer in
rekening wordt gebracht, vergeleken bij wat de banken zelf moeten betalen.’
Darling dreigde zelfs met de mededigingsautoriteiten. Hij
beloofde ‘elke steen te zullen omdraaien’ om ervoor te zorgen dat banken eerlijk
te werk gaan. Volgens hem hebben zij de plicht hun leengedrag te versoepelen. Ze
zijn immers niet ‘uit liefdadigheid’ gered door de staat.
Dat er iets niet helemaal in de haak is op de leenmarkt, valt
te zien aan de zogeheten Libor-tarieven, de rente die banken elkaar berekenen
voor onderlinge leningen: de percentages zijn de afgelopen maanden ruimschoots
gehalveerd. De rente voor twaalf maanden bedraagt intussen minder dan 1,5
procent, terwijl de driemaandsrente op 0,9 procent staat.
Dit staat in schril contrast met de vergoedingen die Britse
bedrijven aan banken kwijt zijn aan leningen. Kleine ondernemingen betalen bij
de bankgigant HSBC bijvoorbeeld tussen de 8 en 20 procent rente voor kredieten
tot 17.500 euro. Rood staan op zakelijke rekeningen kost 28 procent op
jaarbasis.
Moddervette winstmarges dus waarmee de verzwakte reserves
kunnen worden gespekt. ...
Red.: Er stond ook nog iets over de oorzaak:
| |
Tot de vele mensen die zich blijven verbazen over de kredietcrisis,
behoort ook de Britse koningin Elizabeth. Hoe is het toch mogelijk dat
niemand dit heeft voorspeld? Intussen hebben enkele hoogleraren economie
haar bijgepraat in een brief van drie pagina’s, waarvan de inhoud
vanzelfsprekend is uitgelekt.
Ze leggen majesteit bijvoorbeeld uit dat ‘financiële
tovenaars’ dachten dat ze alle risico’s goed hadden gespreid. ‘Het is
moeilijk een treffender voorbeeld te vinden van wishful thinking
en overmoed’. Samenvattend wijten ze de puinhoop aan het collectieve
gebrek van ‘heel veel slimme mensen’ om de risico’s voor het systeem als
geheel te onderkennen. |
Red.: Er is natuurlijk dan ook geen goed uitzicht dat een
andere collectief slimme mensen het eter zal doen. het moet gewoon onmogelijk
gemaakt worden om dit soort risico's te nemen.
En zonder nationalisatie komt er natuurlijk ook nooit een
einde aan de bonussen - dat is nu definitief bewezen:
Uit: De Volkskrant, 01-08-2009, van verslaggever Robert Giebels
Het
maakt niet uit hoe een werknemer of bedrijf presteert
De bonus komt altijd
Politici zijn de bankbonussen zo zat dat ze die met een nieuwe wet gaan
verbieden.
Het is nu officieel: Amerikaanse banken betalen onder alle omstandigheden
miljoenenbonussen. Of ze nu gesteund worden met miljarden aan belastinggeld of
enorme verliezen maken: de bonus komt altijd. Ze staan volledig los van de
prestatie van de werknemer of het bedrijf.
Aangevuurd door president Obama die de bonussen ‘beschamend’
noemde en Wall Street-bankiers ‘onverantwoordelijk’, namen Amerikaanse
parlementariërs vrijdag hun verantwoordelijkheid. Ze stemden voor een wet die
het mogelijk maakt dat de toezichthouder van een bank of een andere financiële
instelling verbiedt een bonus uit te keren.
Andrew Cuomo heeft dit anti-bonusvuur voor een groot deel
aangewakkerd. Hij begon bijna een jaar geleden een kruistocht tegen de bonussen
die banken betalen die door de staat worden gesteund. Hij krijgt gegevens waar
niemand anders aan kan komen, want hij is de procureur-generaal van de staat New
York. ...
En die zijn op zijn zachtst gezegd opmerkelijk, eigenlijk
verbijsterend. Twee banken hebben het in 2008 het bontst gemaakt: Citigroup en
zakenbank Merrill Lynch, die inmiddels is overgenomen door de brede Bank of
America. ‘Samen verloren ze 54 miljard dollar (38 miljard euro, red.), betaalden
bijna 9 miljard aan bonussen en kregen daarna 55 miljard staatssteun’, stelt
Cuomo.
Hij kwam gisteren met het voorlopige hoogtepunt van zijn
aanklacht tegen de ‘staatsbanken’, die gezien de staatssteun volgens hem nu de
belastingbetaler als aandeelhouder hebben. De titel van zijn rapport: Zin
noch reden: de ‘kop ik win, munt jij verliest’ bankbonuscultuur.
Daarin stelt Cuomo minutieus vast dat de banken in totaal 80 miljard dollar
verlies leden, dat ze 175 miljard aan staatssteun kregen en dat ze niettemin
bijna 30 miljard aan bonussen uitdeelden. Dat bedrag representeert de bonussen
van de banken in de gehele VS – op Wall Street keerden financiële bedrijven 18,4
miljard aan bonussen uit (zie grafiek).
De procureur-generaal kon het niet laten een beetje met de
cijfers te spelen. Zo zette hij de winst of het verlies per werknemer af tegen
de bonus per personeelslid. Dan blijkt dat ze bij Goldman Sachs, de zakenbank
die geprezen wordt omdat het zijn staatssteun snel weer wist terug te betalen en
dit jaar ogenschijnlijk moeiteloos weer zwarte cijfers schreef, twee keer zo
veel bonussen uitdelen als de winst die de bank per werknemer boekt.
Merill Lynch springt er ook hier uit: per werknemer maakt het
bijna een half miljoen verlies, maar krijgt elke bankier gemiddeld ruim 60
duizend dollar bonus. Sterker: er zijn liefst 149 Merrill Lynchers die een bonus
krijgen van meer dan 3 miljoen dollar. ‘Alsof het 2007 is’, merkt Cuomo op.
Circa 4.800 werknemers van de negen banken kregen een bonus
van meer dan 1 miljoen dollar – één op de zeven kreeg meer dan 3 miljoen. Cuomo
... ‘Toen de banken het goed deden’, zo schrijft hij, ‘werden de werknemers goed
betaald. Toen de banken het slecht deden, werden ze goed betaald. En toen de
banken het heel slecht deden, werden ze gered door de belastingbetalers en
werden werknemers nog steeds goed betaald.’
Red.: Een aparte wet tegen bonussen gaat natuurlijk ook niet
werken, want nu maken, zoals al eerder gezien in Londen, gewoon de vaste
salarissen hoger.
Nog eens twee redenen voor nationalisatie:
Uit: De Volkskrant, 03-08-2009, door Robert Giebels
Banken lenen goedkoop geld zonder dat cliënt profiteert
Vier vragen over Interbancaire rente | De rente die banken elkaar berekenen als
ze onderling geld lenen, zakte vorige week naar het laagste niveau ooit. Wanneer
gaat de consument daar iets positiefs van merken?
Wat is ‘onderlinge’ rente?
Dat is de Euribor of de Libor, namen voor rentes die banken berekenen als ze aan
en van elkaar geld lenen. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft in korte tijd
veel geld in de financiële sector gepompt. Twee weken geleden nog leenden ze de
Europese banken liefst 442 miljard euro tegen 1 procent en dat met een looptijd
van een jaar – dat is lang. Door al dat geld hebben banken minder behoefte aan
elkaar te lenen. Daardoor daalt de prijs van geld, de rente. Dat uit zich in die
lage Euribor.
Dat ECB-geld was toch bedoeld om de economie te stimuleren?
Klopt, maar de banken zijn ervan overtuigd dat het nooit meer zal voorkomen dat
ze zo lang voor zo’n lage prijs geld van de ECB kunnen lenen. De centrale bank
had ook geen limiet gezet op het bedrag dat de banken konden lenen. Die
plaatsten bijna driekwart van wat ze van de ECB geleend hadden weer terug bij
diezelfde ECB. Daar krijgen ze 0,25 procent rente, dus het kost de banken 0,75
procent. Maar ze vinden het kennelijk veiliger te weten dat ze een jaar lang bij
dat geld kunnen, dan te doen waarvoor de ECB het geld had bedoeld: vorige week
nog smeekte vicepresident Lucas Papademos van de ECB de banken meer krediet te
verlenen aan bedrijven. De Britse minister van Financiën, Alistair Darling, deed
hetzelfde.
Wat is er in die banken gevaren?
Banken
zijn bang. Ze vinden de economische situatie nog zo ongewis, dat ze minder en
minder uitlenen. Nieuwe kredieten aan vooral kleine bedrijven lopen in alle
landen die de euro voeren, hard terug. Banken werpen barrières op en schroeven
de eisen op en de bedragen naar beneden. ...
Wanneer merk ik eens een keer iets van die lage rente?
Cynici zeggen: als u tegen uw bank in opstand komt. De rente op vooral variabele
hypotheken volgt, nu het de banken niet uitkomt, de Euribor niet meer. De banken
houden de tarieven hoog met al even variabele toeslagen. ...
Red.: De tweede redenen zijnde: ze geven verhogingen wel door
en verlagingen niet, en ze lenen geen geld uit juist als het moet. Oh ja, en nog
een derde: het geld dat ze hiermee esparen, geven ze aan hun zichzelf - dat wil
zeggen: de banktop.
Als alternatief voor nationalisatie wordt vaak "Behoud van
het huidige systeem met strenger en internationaler toezicht" genoemd. Hier een
idee over het soort mensen dat dat toezicht zou moeten uitoefenen:
Uit:
De Volkskrant, 15-08-2009, van verslaggever Frank van Alphen
‘Fluistercampagne voor Nout Wellink als ECB-president’
Wees trots op Wellink, schrijft een Amerikaanse econoom. De DNB-baas is zo
goed dat hij ECB-president kan worden.
Tussen alle kritiek op Nout Wellink, de 65-jarige baas van De Nederlansche
Bank (DNB), klinkt opeens een verrassend ander geluid. Er zou een internationale
fluistercampagne gaande zijn om de geesten rijp te maken voor Wellink als
opvolger van Jean-Claude Trichet, de president van de Europese Centrale Bank (ECB).
Dat schrijft Melvyn Krauss, een econoom verbonden aan de
Amerikaanse Universiteit van Stanford, vrijdag in Het Financieele Dagblad.
Volgens Krauss bestaat de kans dat Wellink over een paar jaar het Amsterdamse
Frederiksplein verruilt voor Frankfurt. Wellink zou dan de tweede ECB-president
worden van Nederlandse komaf. De eerste was Wim Duisenberg.
Krauss, een liberale econoom die de ECB volgt, vindt dat
Nederlanders provinciale kritiek uitstorten over hun bankpresident die
internationaal veel respect geniet. Zo is hij een van de langstzittende leden
van de ECB-ledenraad. ‘Ze kennen hem als een verstandig en bezonnen man’,
schrijft Krauss. Bovendien is Wellink voorzitter van het prestigieuze Basel
Comité. Die club maakt internationale afspraken over de hoeveelheid kapitaal die
banken achter de hand moeten houden.
De afgelopen weken lag Wellink in Nederland onder vuur.
Parlementariërs van onder meer de SP en regeringspartij PvdA zeiden onaardige
dingen over Wellink. Hij zou zich in de Icesave-affaire te veel hebben
verscholen achter regeltjes en slap hebben opgetreden. Dat zeiden deze politici
op basis van een rapport van twee rechtsgeleerden over het DNB-optreden bij de
IJslandse spaarbank. De Tweede Kamerleden vroegen zich hardop af of herbenoemen
wel zo’n goed idee is.
Onzinnige opmerkingen volgens Krauss. ‘Wat had Wellink kunnen
doen? Zijn landgenoten tippen en een run op de bank veroorzaken? Sorry, dat is
niet de taak van centrale bankiers.’ ...
Red.: Over het functioneren van Nout Wellink als
toezichthouder meer hier
. Daar wordt volkomen duidelijk dat zowel Wellink als het systeem waarin hij
functioneert totaal niet deugt. En de voorstellen net het nieuwe systeem wijken
nauwelijks of niet af van het oude, zie de laatste bron, en de
persoonlijke invulling wordt natuurlijk identiek.
Kortom: de "Behoud van het huidige systeem met strenger en
internationaler toezicht" is volstrekt onzinnig als het het doel is toekomstige
problemen te voorkomen.
Een opmerking uit Engeland:
Uit:
DePers.nl, 21-10-2009.
Bank of England: hervorm de bankensector
De bankensector moet fundamenteel worden hervormd. Aan de huidige situatie
waarin banken zo groot zijn dat ze niet mogen omvallen en dus gered moeten
worden door de overheid moet een einde komen. Dit zei Mervyn King, de gouverneur
van de Bank of England, deze week.
De hoogste man van de Britse centrale bank stelde dat het
gebruik van belastinggeld om de banken te redden een groot gevaar met zich
meebrengt. Als bankiers weten dat ze gered worden door de overheid, is dit een
prikkel om meer risico te nemen, aldus King.
,,Het aanmoedigen van banken om risico's te nemen die
resulteren in grote winsten en beloningen als dingen goed gaan en verliezen voor
de belastingbetaler als ze slecht gaan, werkt verstorend.'' Volgens King is deze
situatie niet te rijmen met het feit dat banken als private partijen op de markt
actief zijn.
Red.: De conclusie staat er niet, en waarschijnlijk heeft King
hem ook niet genoemd, maar dat is er natuurlijk maar één: nationalisatie.
Nog een spijtoptant:
Uit:
De Volkskrant, 04-01-2010, van verslaggevers Pieter Klok en Xander van
Uffelen
Weg bij de bonuscultuur van banken
Interview Kilian Wawoe | Een bankier van ABN Amro stapt op, omdat de
bonuscultuur nog springlevend is.
Kilian Wawoe (37) stopt ermee. Een jaar lang hoopte hij dat de banken de
bonussen zouden aanpakken, maar er is niets gebeurd. En dus is de senior
personeelsmanager van ABN Amro op 1 januari vertrokken. Hij wil zijn handen vrij
hebben om zelf een oplossing te verzinnen. ‘Ik heb onderzoek gedaan naar de
werking van bonussen. Een van mijn bevindingen daaruit is dat je ze zou moeten
afschaffen. Dan kan ik niet nog een jaar aan het circus meedoen, als ik mezelf
serieus neem tenminste. Of je gaat weg of je accepteert het, maar je gaat niet
lopen zeuren.’
Wawoe werkte tien jaar lang op de afdeling personeelszaken
van de bank: in Nederland, India, België en Monaco. Met veel genoegen. Zijn
mening veranderde toen hij ging onderzoeken wat medewerkers tot goede
medewerkers maakt. Na jaren onderzoek moest hij concluderen dat bonussen in
ieder geval niet werken. Er wordt al decennia onderzoek gedaan naar de werking
van bonussen, en er wordt al even lang tegen gewaarschuwd.
‘Het idee is dat bonussen medewerkers aanzetten tot steeds
betere prestaties, maar in de praktijk wordt vaak het omgekeerde bereikt.
Medewerkers worden juist geprikkeld het verkeerde te doen. De kwantiteit van wat
ze moeten leveren neemt misschien toe, maar de kwaliteit neemt net zo hard – zo
niet harder – af. Een door bonussen opgejaagde hypotheekverkoper verkoopt
wellicht meer, maar de kwaliteit van de hypotheken zal snel afnemen – hij zal ze
ook verkopen aan klanten met te weinig draagkracht. Een door bonussen opgejaagde
handelaar maakt wellicht op korte termijn meer winst, maar gaat op lange termijn
veel meer risico’s aan. ...
Voor het dagelijks werk van Wawoe – hij was zelf
verantwoordelijk voor het uitdelen van bonussen – maakten de aanbevelingen
helemaal geen verschil. ‘Er is helemaal niets veranderd. 2007, 2008, 2009, 2010
er zit echt geen verschil tussen. De kredietcrisis was een kans om de zaken aan
te pakken. Die kans is nog niet gegrepen.’
Het ministerie van Financiën heeft de wens uit de sector om
zichzelf te reguleren te snel overgenomen. Terwijl het ministerie toch echt de
middelen had om harde eisen te stellen, stelt Wawoe. ‘Ik denk dat de staat zich
gedraagt als een behoudende aandeelhouder. We hebben er belastinggeld ingestopt,
en dat willen we eerst terughebben. En daarom is hij bang dat veel mensen
weglopen als je de bonussen aanpakt. Hoewel het aantal keren dat iemand vanwege
zijn te lage bonus wegliep, op de vingers van een hand is te tellen; de duim
niet meegerekend.’ ...
‘Maar de bankiers gaan uit zichzelf niet veranderen’, denkt
Wawoe. ‘Het is net als met het milieu. Als je mensen vraagt of ze voor een beter
milieu zijn dan zeggen ze: ja, natuurlijk. Maar van hun auto moet je afblijven.
Bij bonussen is het net zo. Als je vraagt of bankiers het een probleem vinden
dan zeggen ze: ja, maar op mij is het niet van toepassing. Niemand heeft het
gevoel dat hij heeft bijgedragen aan de crisis. Mensen zijn nu eenmaal niet
gemaakt voor zelfkritiek. Bankiers ook niet, maar dan moet je ze dus ook niet
vragen zichzelf te veranderen.’
Wie tegen de bonussen is, krijgt al snel het verwijt dat hij
tegen de vrije markt is, merkte Wawoe. ‘Terwijl ik helemaal geen tegenstander
van de vrije markt ben. Het is eind jaren tachtig bij de val van de Muur het
beste systeem gebleken, maar dat wil niet zeggen dat het ook universeel
toepasbaar is. Vrije markt in de pure vorm is niet geschikt voor zorg,
onderwijs, maar ook niet voor banken. Sommige markten hebben gewoon meer
regulering nodig.’ ...
Red.: Het is nauwelijks nodig om dit door te trekken: in alle
opzichten niet alleen voor bonussen, is de verleiding voor de bankier te groot.
En dat 'meer regulering' voor banken kan dus alleen nationalisatie zijn.
Een voorbeeld van de goede werking van overheidsingrijpen:
Uit:
De Volkskrant, 20-02-2010, van verslaggever Robert Giebels
Waarom de Franse banken wél bloeien ...
Christine Lagarde, de Franse minister van Financiën, deed nog iets slims. Net
als Wouter Bos in Nederland verstrekte zij garanties op leningen die de banken
aangingen. Maar waar Bos die garanties direct aan de banken verstrekte,
verstrekt Lagarde die aan SPPE, een investeringsvehikel van de overheid. SPPE
leent het geld op de kapitaalmarkt en schuift dat door naar de banken.
Dit heeft veel voordelen. Zo blijft geheim welke bank hoeveel garanties heeft
ontvangen. Bovendien is de rente die SPPE betaalt, lager dan de rente die de
afzonderlijke banken zouden hebben betaald: SPPE-obligaties zijn talrijker en
beter verhandelbaar, wat de rente drukt.
Het gevolg van dit alles: waar de Nederlandse financiële sector in hoog tempo
wordt gedecimeerd, bloeien de Franse banken. ...
Red.: Het gevolg:
| |
Nederlandse banken kijken met jaloezie naar hun Franse
concurrenten. Waar ING en ABN Amro gedwongen worden zware maatregelen te
treffen, worden de Franse banken ongemoeid gelaten. |
Een volgend argument:
Uit:
De Volkskrant, 09-04-2010, van correspondent Hans Moleman
China en VS in gesprek over goedkope yuan
Als de twee grootmachten het eens worden, kan dat een kentering in hun sterk
bekoelde relatie inluiden.
De beschadigde relatie tussen China en de VS lijkt weer opgelapt te worden.
Beide landen zoeken een compromis over de yuan. Volgens de Amerikaanse regering
moet de Chinese munt duurder worden. De Amerikaanse minister van Financiën
Timothy Geithner was donderdag in Peking om te onderhandelen met de Chinese
vicepremier Wang Qishan. ...
De VS zijn al enige tijd bezig de druk op China op te voeren
om de munt op te waarderen. Peking heeft steeds laten weten dat revaluatie
mogelijk is, maar dat het geleidelijk zal gebeuren en niet onder buitenlandse
druk. ...
Red.: Kennelijk bepalen de Chinezen zelf de koers van hun munt
en is speculatie niet mogelijk. Natuurlijk doordat hun financiële instellingen
genationaliseerd zijn. Dus weer een uitstekend argument voor nationalisatie
erbij.
Nog een berichtje om te laten zien hoe groot die
Chinese autonomie is:
Uit:
De Volkskrant, 14-04-2010, van verslaggever Peter de Waard
China blijft stoïcijns over koers eigen munteenheid
China zal niet toegeven aan druk van buiten om zijn nationale munt, de yuan
of renminbi, te revalueren. Het zal daarvoor zijn eigen moment kiezen, zei de
Chinese president Hu Jintao in antwoord op een verzoek van de Amerikaanse
president Barack Obama.
De Verenigde Staten willen dat China een meer marktconform wisselkoersbeleid
gaat voeren. Nu zou de koers kunstmatig laag worden gehouden, waardoor China
zijn export naar de VS en andere landen kan blijven opvoeren. ...
China heeft de koers van de yuan sinds midden 2008
vastgeklonken aan die van de dollar. Daarvoor was de munt 20 procent in waarde
gestegen. ...
Experts blijven geloven dat de munt zal worden opgewaardeerd
ten opzichte van de dollar, de euro en de yen. ‘De uitspraken van Hu laten veel
bewegingsruimte’, aldus Kenneth Lieberthal, de voormalige adviseur Azië onder
president Bill Clinton, tegenover persbureau Bloomberg. ...
Het lijkt steeds meer de vraag wanneer China de koers van de
yuan zal laten stijgen. De financiële markten gaan er nu vanuit dat Peking
inderdaad zal toestaan dat de munt duurder wordt. Als mogelijke datum wordt 30
juni genoemd.
Red.: En alweer een uitstekend argument:
Uit:
De Volkskrant, 14-04-2010, door Robert Giebels
De consument is een onbenul
De consument laat zich op geldgebied van alles aansmeren. Maar er is hoop: de
financiële canon.
‘Een gemiddelde bankbediende kan u van alles wijsmaken. U laat zich kansloos in
het pak naaien door om het even welke beleggingsadviseur. Dromerig naar de lucht
kijkend, wandelt u in de grootste financiële valkuilen, omdat u financieel
onvoldoende bent onderlegd. U springt onnadenkend om met uw geld.’ Dat u het
even weet.
De prikkelend bedoelde beledigingen komen van de Vereniging
van Effectenbezitters, de VEB. Deze belangenbehartiger voor particuliere
beleggers zegt met lede ogen aan te zien hoe de ene affaire na de andere
slachtoffers maakt onder financiële consumenten. En dat zijn we, kluizenaars en
baby’s uitgezonderd, allemaal.
Maar niet alleen zaken zoals die rond Legio Lease, Icesave,
DSB Bank, Palm Invest en de woekerpolissen hebben desastreuze gevolgen voor die
financiële consument. Dat zijn alleen maar de naar misdaad ruikende
uitschieters. Veel schadelijker is wat dag in dag uit gebeurt: klanten die te
dure of onnodige financiële producten aanschaffen. ‘Consumenten betalen in
Nederland miljarden te veel voor hun financiële producten’, is de stelling van
VEB-voorman Jan Maarten Slagter. Een schatting, geeft hij toe. ‘Maar alleen al
bij de woekerpolisaffaire ging het om 2 miljard euro.’
Hier moeten we iets tegen doen, bedacht de VEB. Ze kwam deze
week met de Canon voor de Financiële Consument. Die bevat tien essentiële
begrippen (zie kader) waarvan elke Nederlander die geld uitgeeft, zou moeten
weten wat ze inhouden. En weet hij niet wat een obligatie, optie of aandeel is,
dan moet hij zich er meteen in verdiepen. Want een hoger kennisniveau van
consumenten, heeft minder desastreuze gevolgen voor hun financiële positie,
vindt de VEB.
Dertig jaar geleden had de consument een spaarbankboekje en
deed af en toe een overschrijving. ‘Nu verleidt de bank de consument met
beleggingsfondsen, turbo’s en structured products met allerhande ingebouwde
exotische derivaten’, zegt Slagter.
De banken spelen volgens hem een sleutelrol bij de miljarden
die consumenten te veel betalen. ‘Een bank is per slot een bedrijf dat winst wil
maken en producten weg wil zetten die het meeste opleveren.’ Alle beloftes ten
spijt dat het belang van de klant de primaire drijfveer zou worden. ‘De bank
verkoopt nog steeds net zo makkelijk een levensverzekering aan een vrijgezel met
kind noch kraai.’ ...
We weten niets over geld, of het interesseert ons niet. ‘We
kunnen allemaal vrij goed rekenen’, zegt Beijersbergen, ‘maar dat vergeten we
zodra er een bankmedewerker voor ons zit. Daar leggen we een enorm vertrouwen in
en die heeft in trainingen ook geleerd dat uit te stralen.’ Dat vertrouwen van
de klant in de bank is bovendien recht evenredig met de complexiteit van de te
bespreken zaak. ‘De consument is de afgelopen dertig jaar beslist niet mondiger
geworden.’
Red.: Even afgekort: de klant wordt opgelicht van door de
financiële wereld, voor wie hij voor een flink deel afhankelijk is, die hem ook
nog bloot stelt aan voor hemzelf nadelige verleidingen. Dat is ongeveer de
definitie van de misdadige organisatie.
De VEB stelt voor dit op te lossen aan de consumentenkant:
| |
Beter onderwijs is volgens de VEB de enige manier om iets te doen
tegen de endemische financiële onwetendheid van de Nederlander. Nu
moeten Havo- en VWO-leerlingen slechts weten wat belasting, pensioen,
hypotheek en een investering is. Maar die leerdoelen moeten van de VEB
veel ambitieuzer.
Adviseur Paul van Uffelen van het nationaal expertisecentrum
leerplanontwikkeling is het met de VEB eens: er mag een flink tandje
bij, bij de leerdoelen in het financieel onderwijs. Maar dat gaat zeker
niet gebeuren. ‘Sinds de parlementaire commissie- Dijsselbloem gaat het
wat het ministerie van Onderwijs betreft alleen nog om rekenen en taal’,
zegt Van Uffelen. ‘Ambitieuzere leerdoelen op een ander gebied gaan ze
niet omarmen.’
Tussenstuk
Begrippen die een ieder moet snappen
Om niet compleet onthand door het financiële leven te stappen, moet de consument
volgens de VEB van minstens tien begrippen de betekenis enigszins doorgronden.
Wat rendement is. Dat risico een prijs heeft, maar de beurs
geen casino is. Aandelen leveren op de lange termijn meer op dan sparen,
maar zijn iets anders dan obligaties en opties. Inflatie
gaat hand in hand met rente. En er zijn economische cycli in de moderne
geschiedenis van de financiële wereld. En dan is er nog de belangrijkste
onwetendheid: het pensioen. |
De status van deze oplossing, ze zeggen het zelf deels al, dezelfde als het
ontslaan van de spelers als een elftal niet goed functioneert - de natuurlijke
oplossing in om de kleinste schakel aan te pakken: de trainer. En in financiële
zaken: niet de opgelichte consument, maar de oplichtende financiële wereld. En
wel door inkomen van de medewerkers los te koppelen van financieel omgezet
volume. Wat praktisch gezien alleen kan na nationalisatie.
En nog een argument:
Uit:
De Volkskrant, 20-04-2010, column door Paul Krugman
Plunderaars in Gucci-instappersOnlangs zag ik een
cartoon waarop een leraar zijn leerling vraagt een zin te maken met het
werkwoord ‘sacks’, in de betekenis van plunderen en beroven. De leerling zegt:
‘Goldman Sachs’.
Zeker is dat beurswaakhond SEC de jongens met de
Gucci-instappers van Goldman er vorige week van beschuldigde zich te hebben
ingelaten met wat lijkt op witte boorden-plundering. ..
Geldt hetzelfde voor de huidige financiële crisis?
De discussie over fraude en de crisis spitst zich toe op twee
vormen van misleiding: roofzuchtig lenen en een onjuiste voorstelling van
risico’s. Het is duidelijk dat mensen verleid werden tot dure en ingewikkelde
leningen die ze niet begrepen. Banken zagen het grootste deel van de slechtste
hypotheken van de subprime-categorie waardeloos worden. Ze verkochten die
leningen door aan beleggers. En dat terwijl ze soms wisten dat de koper niet
door had hoe groot de kans op verlies was.
Wat we nu zien, zijn beschuldigingen van een derde vorm van
fraude.
We weten al een tijdje dat Goldman Sachs en andere bedrijven
verpakte hypotheekleningen verkochten, terwijl ze tegelijkertijd winst
probeerden te maken door erop te gokken dat de waarde van die producten zou
ineenstorten. Hoewel laakbaar, was dat niet illegaal. Maar nu beschuldigt de SEC
Goldman Sachs ervan dat ze die verpakte hypotheekleningen bewust zo hebben
gemaakt dat ze waardeloos moesten worden. Dat deden ze om een belangrijke klant
in de gelegenheid te stellen er geld aan te verdienen. Dat zou ik plunderen
willen noemen. ...
Red.: Zoals al gezegd: Goldman Sachs is de top in de
financiële wereld. En dan kan je er je hand voor in het vuur steken, dat het
eronder precies hetzelfde is:
| |
En Goldman is niet de enige. Volgens de site ProPublica hebben
diverse banken het hegdefonds Magnetar geholpen door beleggingen
gemaakt-om-te-falen in de markt te zetten, wetende dat Magnestar gokte
op dat falen. ... |
De conclusies schrijven zo langzamerhand zichzelf uit:
| |
De moraal van het verhaal van de beschuldigingen tegen Goldman is
niet dat er specifieke hervormingen nodig zijn. Er is een urgente
noodzaak om heel Wall Street te veranderen. ...
Feit is dat het grootste deel van de financiële sector een
grote zwendel is geworden – een spel waarbij een handjevol mensen
rijkelijk wordt beloond om consumenten en beleggers te misleiden en uit
te buiten. Als we de lat voor dit soort praktijken niet lager leggen,
zal de zwendel gewoon doorgaan. |
Hier niet vermeld maar even logisch: de enige blijvende oplossing is
nationalisatie.
En nog zijn we niet klaar:
Uit:
De Volkskrant, 19-04-2010, van correspondent Marc Peeperkorn
'Volgende crisis is rekening bank'De Europese
Unie wil dat banken in de toekomst zelf opdraaien voor de kosten van een nieuwe
financiële crisis. Volgens Europees Commissaris Barnier (interne markt) is het
‘volstrekt onacceptabel’ dat de gevolgen van het ‘onverantwoorde gedrag van
sommige bankiers’, nogmaals op de belastingbetaler worden afgewenteld. In 2008
en 2009 betaalden de EU-landen circa 390 miljard euro om hun grote banken
overeind te houden.
Red.: Die kreet in de kop gaat onder de huidige politiek
natuurlijk nooit gebeuren. Het gaat hierom het genoemde bedrag: circa 390
miljard euro.
Het volgende argument heeft zijn eigen verzameling: de
kredietbeoordelaar
.
Volkskrant-columnist Bert Wagenndorp verzorgt drie dagen in
de week een column, en is niet ingehuurd voor zijn diepgang. Zijn commentaar is
dus wat directer geformuleerd dan dat van de deskundigen. De aanleiding is de
diepe crisis in Griekenland dat een enorm tekort heeft op zijn betalingsbalans:
Uit:
De Volkskrant, 29-04-2010, column door Bert Wagendorp
KnoflooklandStandard en Poor’s heeft de
kredietwaardigheid van Griekenland verlaagd tot ‘junkstatus’. Standard en Poor’s
is een kredietbeoordelaar en sinds ik het boek The Big Short van Michael
Lewis heb gelezen, weet ik dat kredietbeoordelaars je kunnen maken en breken.
Als de kredietbeoordelaar oordeelt dat het er slecht met je voorstaat, weet je
één ding zeker: dat je er de volgende dag nog slechter zult voorstaan.
Kredietbeoordelaars zijn geïnstitutionaliseerde
self-fulfilling prophecies. Ze zijn de heersers van de neerwaartse spiraal.
Goed boek trouwens, The Big Short. De bek viel me
geregeld open van verbazing. Niet dat ik alles begreep, want het gokwerk met
miljarden in de haute finance is van een verbijsterende ingewikkeldheid. Maar
één ding werd me wel duidelijk: het cynisme van de gokbazen in het mondiale
casino kent geen grenzen. Types duwen, als dat gunstig uitpakt, zonder scrupules
een multinational of een miljoen hypotheekbezitters over de rand.
Of een land. Hyena’s, zijn het.
De Grieken hebben er natuurlijk een potje van gemaakt. ...
Maar dat laat onverlet dat het merkwaardig is dat er zwaar
wordt gespeculeerd op de economische ondergang van Griekenland. Het is geen
prettige gedachte dat in anonieme kantoren in de financiële hoofdsteden van de
wereld wizzkids bezig zijn manieren te bedenken om een slaatje te slaan uit
economische ellende. Niet alleen namens zichzelf, maar ook namens onze banken en
pensioenfondsen waarvoor ze kapitaal beheren. Voor uw en mijn pensioen dus.
...
Ergens in de financiële organisatie van de wereld huist een
diepe krankzinnigheid die ons nog eens fataal gaat worden.
De Amerikaanse speculant en filantroop George Soros
verklaarde in 2008 dat het ongebreidelde vrijemarkt-kapitalisme veel strenger
gereguleerd moest worden. Hij kon het weten. Soros speculeerde in het begin van
de jaren negentig het Britse pond de afgrond in, wat de Britten een recessie en
Soros 1 miljard dollar opleverde. In 2007 speculeerde hij zich bijna 3 miljard
dollar rijker. Best knap, maar ten koste van wat?
Bijvoorbeeld ten koste van gedestabiliseerde
ontwikkelingslanden, zei hij. Soros vroeg erom mensen als Soros aan banden te
leggen, anders zag hij zich gedwongen gebruik te blijven maken van de geboden
vrijheid. Ze doen het, omdat het kan.
Intussen dreigt de Griekse crisis over te slaan naar de
andere knoflooklanden Portugal, Spanje en Italië. Als dat gebeurt, zijn de rapen
gaar. Ik las dat we dan niet mogen uitsluiten dat er een nieuwe bankencrisis
komt, wat dan weer kan leiden tot het ‘opblazen van de Europese Unie’ en
problemen voor Amerika om de schulden nog langer gefinancierd te krijgen.
Economen zijn erg goed in horrorscenario’s en
dominotheorieën, dus het kan meevallen. Maar misschien moeten we wel het
speculeren op onze eigen ondergang een halt toeroepen.
Red.: De conclusie schrijft zichzelf.
En het is echt niets bijzonders - het idee komt in de beste kringen
voor:
Uit:
De Volkskrant, 03-05-2010. Bos overwoog
nationalisatie alle banken
De nationalisatie van alle Nederlandse banken was een van de opties die
Nederland bekeek toen de kredietcrisis op haar hoogtepunt was. Dit zegt
voormalig minister van Financiën Wouter Bos in een zaterdag gepubliceerd
interview met het Financieele Dagblad.
Volgens Bos was er geen sprake van een uitgewerkt plan. ‘Wel
wisten een aantal van mijn topambtenaren en ik wat mijn ultima remedia waren
voor het geval dat het zou misgaan’, aldus Bos. De oud-minister zegt dat er ook
economen waren die dit scenario serieus adviseerden. ‘Zover is het gelukkig
nooit gekomen.’ ...
Red.: Ook in de ankenwereld zelf is er een tegengeluid:
Uit:
De Volkskrant, 07-05-2010, door Peter Blom, directeur Triodos Bank
Verbied banken riskant te beleggen en te speculeren
De politiek moet banken dwingen zich tot hun kerntaken te beperken. Alleen op
die manier kan een volgende kredietcrisis worden voorkomen.
Tussentitel: Net als water en stroom, moet geld er altijd zijn
De samenleving moet tegen riskant gedrag van banken worden beschermd. Dat is
de belangrijkste les uit de kredietcrisis. De politiek moet die bescherming
organiseren door via wet- en regelgeving banken te dwingen tot het beperken van
risico’s. Het rapport van de commissie-De Wit, dat maandag wordt gepresenteerd,
en de formatie van een nieuw kabinet bieden de politiek nieuwe kansen.
Bankiers gebruiken de speelruimte die ze krijgen. Doordat
wetgever en toezichthouders jarenlang geloofden in de corrigerende werking van
de vrije markt, kregen banken en financiële instellingen alle vrijheid
grootschalig te investeren in zeer risicovolle financiële markten. Daarmee
brachten ze zichzelf in gevaar, zoals blijkt uit de ongekende staatssteun die
nodig was om banken voor omvallen te behoeden. Maar ook de maatschappelijke
schade was enorm: een diepe economische crisis en een geëxplodeerd
overheidstekort.
Om een nieuwe crisis te voorkomen moet de wetgever de
speelruimte van banken drastisch beperken. Dat kan door wettelijk heel precies
te bepalen wat een bank wel en niet mag. Het komt erop neer dat een bank zich,
naast het verlenen van een aantal algemene diensten, hoofdzakelijk moet beperken
tot twee kerntaken: enerzijds spaargeld aantrekken en anderzijds leningen
verstrekken aan particulieren en bedrijven. Risicovol speculeren op financiële
markten is uit den boze. ...
... Hier denkt men een volgende crisis te voorkomen
door de kapitaal- en liquiditeitseisen aan banken te verhogen. ... Verder meent
men een nieuwe crisis te kunnen voorkomen door de kwaliteit van het
risicomanagement van banken te verbeteren. De gedachte is dat met meer kennis
over risicomanagement in de top van de bankenwereld en betere modellen om die
risico’s te berekenen, banken gewoon door kunnen gaan met beleggen in financiële
markten.
Maar hoe goed de risicomodellen ook zijn, een model blijft
een onvolledige afspiegeling van de werkelijkheid. Ook met betere modellen
blijven er grote risico’s verbonden aan beleggingen op financiële markten.
Aangezien de hele financiële wereld dezelfde modellen gebruikt, is er bovendien
het gevaar dat iedereen op hetzelfde moment dezelfde inschattingsfouten maakt.
Dat leidt tot instabiliteit van het systeem.
We moeten de roep om beter risicomanagement misschien vooral
lezen als een stille wens van de bancaire wereld om vrolijk door te gaan met
investeren in financiële producten om daar relatief makkelijk geld mee te
verdienen. Een volgende crisis voorkomen we er echter niet mee. ...
Red.: Allemaal evengoede argumenten voor nationalisatie.
Die genationaliseerde anken voldoen van nature aan de beperkingen die Blom hier
voorstelt.
Meer inzichten:
Uit:
De Volkskrant, 08-05-2010, door Pieter Klok Rijkdom
zonder ratio
De ridders van het vrije kapitaalverkeer laten zich niet leiden door de
waarde die een bedrijf of staatsobligatie heeft. Ze vertonen kuddegedrag,
constateren auteurs die de financiële wereld door en door kennen.
Michael Lewis bracht de wereld in 1990 in aanraking met een tot dat moment
vrijwel onbekende biotoop: de handelsvloer van een zakenbank. In Liar's Poker
schetste hij als een antropoloog de merkwaardige gebruiken van de handelaren.
Die bleken zich in hun zucht naar winst te gedragen als de apen op de apenrots.
Alles was geoorloofd. ...
De handelsvloer is sinds Liar’s Poker ook al niet veel
veranderd, blijkt uit Gross Misconduct van de 24-jarige Britse Venetia
Thompson.
Thompson schreef over het jaar dat ze bij een Londense bank
werkte. Zij en haar collega’s vertonen meelijwekkend junkiegedrag. Ze hebben
dagelijks een transactie nodig die veel geld oplevert. Thompson kon amper
rekenen toen ze werd aangenomen. Maar dat bleek geen probleem. Haar hele werk is
erop gericht om handelaren zover te krijgen haar een transactie te gunnen. Ze
probeert klanten te lokken door ze ’s avonds mee te nemen naar de duurste
restaurants en daarbij te veel te drinken. Gross Misconduct (in Nederland
verschenen als Beursbabe) is een goed medicijn voor wie nog enige jaloezie
koestert ten opzichte van bankiers.
Het helpt ook misvattingen te genezen over de zegeningen van
het vrije kapitaalverkeer, dat vanaf de jaren ’80 stap voor stap werd ingevoerd.
Het idee was dat investeerders rationeel te werk zouden gaan en wereldwijd
zouden zoeken naar de meest winstgevende bedrijven of meest solide beleggingen.
Bedrijven (en landen) die goed functioneren zouden meer geld aantrekken dan
bedrijven of landen die minder goed functioneren. Zo zou de wereldeconomie als
geheel gezonder worden.
In werkelijkheid bleek van deze rationaliteit vaak geen
sprake. De ridders van het vrije kapitaal onderzoeken niet in alle rust wat een
bedrijf of obligatie waard is. Ze kopen een aandeel niet zozeer omdat ze het
zelf een interessante investering vinden, maar omdat ze denken dat anderen dat
aandeel in de toekomst zullen kopen of al gekocht hebben. Deze instelling leidt
tot kuddegedrag. Beleggers hebben de neiging voortdurend hetzelfde te doen,
waardoor ze het ene moment zeepbellen blazen om die op een ander moment te laten
ontploffen. Je kunt die zeepbellen beschouwen als een noodzakelijk kwaad dat in
geen verhouding staat tot de vele voordelen van het vrije kapitaalverkeer, maar
dat standpunt is sinds de kredietcrisis wel moeilijker te verdedigen. De winst
van het bellenblazen komt nu immers vooral bij bankiers en slimme investeerders
terecht, terwijl het verlies door de belastingbetaler moet worden gedragen.
De westerse wereld heeft een ‘100 procent zuivere vorm van
socialisme voor de rijken gecreëerd’, schrijft John Lanchester in Whoops Why
everyone owes everyone and no one can pay (Nederlandse titel: De Kapitale
Crisis). Lanchester vat het gedrag van de bankiers in verfrissende
metaforen. Hij deinst er niet voor terug om de crisis in 240 pagina’s in al zijn
facetten te behandelen. Daardoor trekt hij nog wel eens overhaaste conclusies.
Hij grijpt onder meer terug op John Maynard Keynes, die in de jaren ’30
voorspelde dat de mens zich dankzij de economische vooruitgang zou kunnen
bevrijden van de ‘meest smakeloze menselijke kwaliteiten’, zoals hebzucht en
inhaligheid. Keynes kreeg ongelijk. Hebzucht en inhaligheid werden in het
neoliberalisme juist heilig verklaard. Lanchester legt – niet als eerste – de
kiem van de ontsporing in 1989 toen het communisme ineenstortte. Voor die tijd
moest het kapitalisme zich van zijn beste kant laten zien. Toen het communisme
wegviel, hoefde het zijn superioriteit niet meer te bewijzen. De
inkomensverschillen mochten snel oplopen.
Lanchester doet aan het eind van Whoops een dappere
poging te beschrijven waar het met de financiële wereld heen moet. Hij vindt dat
aandeelhouders en crediteuren van banken in de toekomst de prijs moeten betalen
als het misgaat. Banken in moeilijkheden moeten domweg worden genationaliseerd.
De meeste politici zijn echter te laf om een dergelijke oplossing voor te
stellen, schrijft hij. De schaamte over het feit dat het Angelsaksische
kapitalistische model heeft gefaald, is te groot.
Red.: En meer financiële redenen:
Uit:
De Volkskrant, 15-05-2010, door Robert Giebels
Analyse | Afwaardering staatsbanken
Bijna niemand gelooft nog in winst uit ABN Amro
Hoe kan het dat de bank die de Nederlandse staat ruim 30 miljard euro heeft
gekost nog maar 9 miljard waard is? Demissionair minister van Financiën, Jan
Kees de Jager, formuleert het in ambtelijke taal: ‘Een opvallende mutatie bij de
waardering van Fortis Bank Nederland en ABN Amro.’ Oorzaak: Brusselse
boekhoudregels.
Opvallend is het zeker wat De Jager moet doen. Hij had ABN
Amro, Fortis Bank Nederland en staatsverzekeraar ASR tot voor kort voor 23,34
miljard in zijn boeken staan. Nu is dat dus 14 miljard euro minder. ...
Red.: De volgende stap in de opbouw van slecht-nieuws-parade:
Uit:
De Volkskrant, 29-05-2010, van verslaggever Frank van Alphen
Zalm: winst bij verkoop fusiebank zit er niet in
26 miljard stak Nederland in ABN Amro/Fortis. Het idee was dat de staat
dat zou terugkrijgen. Maar dat kunnen we beter vergeten, zegt Gerrit Zalm.
Tussentitel: Economen waarschuwen voor verlies
Bestuursvoorzitter Gerrit Zalm van ABN Amro/Fortis verwacht dat de
Nederlandse overheid verlies zal lijden bij de verkoop van de fusiebank. De
staat stak circa 26 miljard euro in de bank. ‘Het wordt moeilijk dat bedrag voor
de bank te krijgen’, aldus de ex-minister vrijdag tegen radiostation BNR.
Het is de eerste keer dat Zalm expliciet erkent dat de
Nederlandse overheid zal moeten toeleggen op de bank die in oktober 2008 is
gekocht van het bankentrio RBS, Fortis en Santander. Diverse economen hadden de
afgelopen tijd al gewaarschuwd dat verkoop tot verlies zou leiden.
Uitgaande van een waarde van tien keer de winst zou de
fusiebank 2,5 miljard euro winst per jaar moeten maken. Het eerste kwartaal van
dit jaar boekte de bank, die kampt met de hoogste kosten uit de sector, een
winst van 250 miljoen euro. ...
Tussenstuk:
Kroniek van een aangekondigde zeperd
Sinds de aankoop van ABN Amro en Fortis in oktober 2008 is de toon waarop de
eigenaar over dit nieuw verworven bezit praat drastisch veranderd. In de euforie
na de aanschaf had minister Bos van Financiën het nog over een koopje. De
laatste tijd worden de verwachtingen getemperd. Er zal verlies worden geleden,
alleen is nog niet duidelijk hoeveel de belastingbetaler erbij inschiet.
■ ‘Een koopje. We hebben de gezonde
delen van Fortis overgenomen. Deze bank kan met winst voor de belastingbetaler
worden verkocht.’ Minister Bos (3 oktober 2008)
■ ‘Dus als Bos zich aan zijn afspraak
houdt, krijgt Zalm pas een bonus als de zaak voor meer dan die 23,3 miljard in
andere handen overgaat.’ SP-Kamerlid Ewout Irrgang (18 juni 2009)
■ ‘Het beeld dat de belastingbetaler
30 miljard euro kwijt is, slaat echt nergens op.’ Bos (4 februari 2010)
■ ‘Dat ABN zo veel gaat verdienen dat
je (...) de 30 miljard euro haalt, lijkt me hoogst onwaarschijnlijk.’ Rijkman
Groenink, ex-bestuursvoorzitter van ABN Amro (16 april 2010)
■ ‘Het gaat om de technische
boekwaarde, op basis van een eigen vermogenswaardebepaling. Dit is niet de
verwachte verkoopwaarde.’ Minister De Jager (13 mei 2010)
Red.: Wordt vervolgd.
Tussendoor: argumenten van economisch verslaggever Pieter
Klok om niet te nationaliseren. Met de tegenovergestelde conclusie, natuurlijk:
Uit:
De Volkskrant, 12-06-2010, door Pieter Klok Waarom de
banken niet aan banden worden gelegd
Banken zeggen dat de wereld de komende jaren 3 procent groei misloopt als
zij met regels aan banden worden gelegd. Bovendien zullen er 10 miljoen banen
verloren gaan. Moeten we die regels nog wel invoeren?
Dat is wel een dilemma. Als de banken hogere buffers moeten aanleggen en ook nog
eens een bankbelasting moeten betalen, kunnen ze minder geld uitlenen. Dat is
slecht voor de economie.
Volgens het Institute of International Finance zal de
economische groei in het eurogebied tot 2015 met gemiddeld 0,9 procent per jaar
worden afgezwakt. Dat is nogal wat. Bij de huidige groeicijfers wordt zo’n
beetje de hele economische groei weggevaagd.
Maar je kunt die banken toch niet vrij laten?
Misschien is dat voorlopig wel het verstandigst. Je moet oppassen dat je met al
die nieuwe regels niet de oorlog van gisteren aan het uitvechten bent.
Bovendien: in het verleden hebben banken laten zien dat ze zeer creatief zijn in
het ontwijken van nieuwe regels. Zolang winst het belangrijkste doel van de
banken is, zal dit niet veranderen en zullen ze altijd in de verleiding komen te
veel risico’s te nemen. ...
Red.: Reden nummer één: wat je ook aan regels probeert, ze
zullen het ontwijken - vanwege een niet te stuiten neiging: goudzucht
| |
Is daar niets tegen te doen?
Zeker wel. Er is een zeer effectieve oplossing. Elk land zou in de wet
moeten vastleggen dat een bank in geval van nood bruut wordt
genationaliseerd. Aandeelhouders en andere kapitaalverstrekkers zullen
daarbij worden onteigend.
Als je dit afspreekt, kun je het toezicht op de banken bij de
aandeelhouders laten. Zij zullen de bank ontmoedigen om te veel risico
te nemen. Belastingbetalers hoeven zich ook geen zorgen meer te maken.
Redden van banken kost hun niets meer. Integendeel. Ze worden er rijker
van. |
Inderdaad. En die regel moet met terugwerkende kracht ingevoerd worden.
| |
Waarom voert iedereen dat niet vandaag nog in?
Misschien dat regeringsleiders bang zijn voor communist te worden
uitgemaakt. Niemand durft het daarom als eerste te doen. |
Juist. Er is dus technisch niets op tegen. Naast ideologie en graaizucht,
dan.
En weer argument:
Uit:
De Volkskrant, 16-06-2010, door Frank van Alphen
Overheid, bescherm mij tegen de bank
Betuttel mij. Dat is de hartekreet van een meerderheid van de consumenten als
het gaat om financiële producten. Bijna negen op de tien Nederlanders vinden dat
de overheid hypotheken en verzekeringen moet goedkeuren voor ze op de markt
komen. En tweederde wil onbegrijpelijke producten domweg verbieden.
Dit valt te lezen in een vorige week verschenen onderzoek van
CentiQ, een samenwerkingsverband van banken, consumentenorganisaties en
onderwijsinstellingen (www.wijzeringeldzaken.nl). Deze club heeft laten
onderzoeken wat Nederlanders denken over geldzaken, hun persoonlijke financiële
situatie en de rol van de overheid.
Over geld blijken ze radicaal anders te denken dan over
frikandellen. Vraag een Nederlander of de overheid de vette hap moet verbieden
en hij zal zeggen dat hij zelf wel uitmaakt wat goed of slecht voor hem is.
Zodra het over pensioenen en spaarrekeningen gaat, wordt de hulp ingeroepen van
een sterke toezichthouder. Dat zegt wat over het vertrouwen in bankiers.
De uitkomsten van het onderzoek laten een gapend gat zien
tussen verwachtingen van burgers en de denkbeelden van bankiers en politici. Als
de klanten het voor het zeggen hadden, zouden verzekeraars en banken alleen nog
maar simpele producten verkopen met het stempel goedgekeurd door de overheid.
...
... Uit het onderzoek van CentiQ blijkt dat een Oost-Europese
meerderheid van de Nederlanders (87 procent) voorstander is van strengere regels
voor financiële spullen.
Red.: Deze verlangens komen ook neer op nationalisatie - want
zonder nationalisatie verandert er niets. En dus is er weer een argument bij:
iedereen wil het!
Oh ja, waarom het toch niet gaat gebeuren:
| |
Dat banken niet zitten te wachten op zo’n keuringsinstituut is niet
verwonderlijk. Dat zou hun handelingsvrijheid flink inperken. |
Tja, al hun mooie maniertjes om rijk te worden ten kost van ons
naar de maan ... Waar het omgaat is het volgende
| |
Opmerkelijker is dat de overheid zelf evenmin staat te springen om
keurmeester te worden. |
Volgen wat smoezen:
| |
Een toezichthouder die stempels gaat uitdelen, haalt zich een hele
berg problemen op de hals. Stel dat een goedgekeurde beleggingshypotheek
over twintig jaar allerlei gebreken blijkt te vertonen. Dan zal de bank
verwijzen naar de toezichthouder die vond dat het product destijds door
de beugel kon. De overheid kan dan een stortvloed aan schadeclaims
verwachten.
Dat keuringsinstituut gaat er dus niet komen. Wat de overheid
wel kan doen, is strengere eisen stellen aan producten, net zoals dat
gebeurt bij auto’s, liften en kalfsvlees. |
Allemaal onzin natuurlijk - die"aansprakelijkheid" zal gelden voor iedere
beperking of regel die de overheid stelt - in het geval dat de anken zelfstandig
blijven. Dus er komt de facto geen effectieve beperking. En wel omdat "de
overheid" niet effectief wil ingrijpen. En wel omdat "de overheid bezet
wordt door een gelijke soort mensen als de banken - samen vormende de top van de
maatschappij.
En weer een alternatief dat niet gaat werken:
Uit:
De Volkskrant, 19-06-2010, door Sylvester Eijffinger, hoogleraar
financiële economie, Tilburg, Edin Mujagic, monetair econoom.
Bankenbelasting is slecht doordacht en onwenselijk
Met een bankenbelasting benadelen Europa en de VS hun eigen banken en kan
riskant gedrag juist worden gestimuleerd.
Een van de onderwerpen waarover de leiders van de G-20 onlangs verhitte
discussies hebben gevoerd in Zuid-Korea is de bankenbelasting. Verhit, omdat de
G-20 ook op dit gebied verdeeld is. Australië, Brazilië en Canada hebben het
idee verworpen. Dat is niet verrassend; het plan voor een bankenbelasting komt
uit Europa en de VS, waar de banken grote problemen hebben gehad en waar de
overheden ze met honderden miljarden euro’s en dollars overeind moesten houden.
Elders was dat veel minder of zelfs niet het geval. Geen wonder dat de animo
voor een bankenbelasting binnen de G-20 klein is. Toch overwegen Europa en de VS
zo’n belasting in te voeren.
Daarmee zouden Europa en de VS zij hun eigen banken
benadelen. Die banken hebben het al moeilijk. ...
Red.: Omdat banken elders niet geholpen hoefden worden, moeten
die wel geholpen moesten worden ermee weg kunnen komen. Echte economen-logica.
| |
Het laatste wat de bancaire sector nodig heeft, is iets dat het toch
al ernstig verstoorde speelveld in de wereld verder verstoort. |
Kortom: elke maatregel is ondeugdelijk.
| |
Bovendien zouden bij de invoering van een bankenbelasting alle
banken over één kam worden geschoren. Banken die zich verantwoord hebben
gedragen, worden dan financieel gestraft voor het roekeloze gedrag van
hun concurrenten. |
Argument: omdat niet alle mensen over kruispunten en door denwijk jakkeren,
mogen we geen verkeerslichten en verkeersdrempels aanleggen. Nog meer
economen-logica:
| |
En dan is er nog het probleem van het opbouwen van een voldoende
grote pot. Wil de bankenbelasting het gewenste effect hebben, dan moeten
daar tientallen miljarden euro’s in zitten alleen al voor een land als
Nederland met een financiële sector van enige omvang. Voor Europa en de
VS zijn dus honderden miljarden euro’s nodig. Daarbij moet uitgegaan
worden van de mogelijkheid van een systeemcrisis, waarbij alle banken
tegelijk in de problemen komen. Dat betekent echter dat de
bankenbelasting zo hoog moet zijn, dat de toekomstige winsten van de
banken vrijwel volledig afgeroomd worden en het bancaire verdienmodel
ondergraven wordt. Die belasting zou ook het economische herstel
belemmeren, omdat banken door hun kredietverlening cruciaal zijn voor
consumptie en investeringen. |
Ah. Ook dat geldt voor alle effectieve maatregelen - dus de heren zijn tegen
álle maatregelen. Toch stellenze eentje voor:
| |
Ook kan de overheid banken verplichten een deel van de winst toe te
voegen aan het eigen vermogen en dividenduitkeringen aan een maximum te
binden. |
En 'om het gewenste effect ...' enzovoort ... Oftewel: de heren hebben hun
eigen voorstel afgeschoten. Nog meer economen-logica. En nog eentje waarvoor dat
geldt:
| |
En wat zou ertegen zijn voor te schrijven dat een bank jaarlijks een
extra bedrag, gelijk aan alle bonussen voor de raad van bestuur samen,
moet toevoegen aan het eigen vermogen? |
Goed, dit soort maatregelen werken niet. Maar ...
| |
Duidelijk is echter wel dat er iets moet gebeuren om de bancaire
risico’s te beperken. |
Met een kleine voorwaarde:
| |
Het corrigerend mechanisme moet echter op marktprincipes zijn
gebaseerd om de verstorende werking ervan te voorkomen. |
Waarmee je dus weer op de niet-werkende oplossingen komt.
En het is toch zo simpel: schrap die voorwaarde van marktprincipes
(ideologie!), en de oplossing is daar: de genationaliseerde bank die gewoon
bankiert - zonder speculeren.
Nog een onvermijdelijk mechanisme van de vrije financiële
markt benoemd:
Uit: De Volkskrant, 05-07-2010, van een verslaggever
Topman RBS noemt koop ABN fout De topman van
Royal Bank of Scotland (RBS), Stephen Hester, noemt de aankoop van ABN Amro in
2007 ‘heel duidelijk een grote fout’. Hester doet dat in een interview in de
Duitse krant Welt am Sonntag gisteren. ...
Hester verdedigt in het interview nog steeds het bonusbeleid
van zijn bank. Vorig jaar keerde RBS ondanks een verlies van 4 miljard euro 1,5
miljard aan bonussen uit – na miljardenhulp van de overheid. ‘Ik snap de
publieke discussies daarover volkomen. Want deze markt functioneert volgens
bepaalde regels, en die regels passen niet in het huidige politieke klimaat.
Maar met een populistisch afzien van bonussen bij RBS is niemand geholpen. Wij
moeten de bank winstgevend maken, als we willen dat de belastingbetaler zijn
geld terugkrijgt. En daarvoor hebben we goede mensen nodig.’ ...
IRP: Volgende vorm van misruik:
Uit:
De Volkskrant, 07-07-2010, van verslaggever Peter de Waard
Meer aandelenhandel buiten beurs
De aandelenhandel voltrekt zich voor een steeds groter deel buiten de beurs.
Volgens een onderzoek van de Europese beursfederatie wordt nu 40 procent van
alle transacties in Europese fondsen nu via een onderhands bancair circuit
verhandeld.
Hiermee onttrekt deze handel zich aan de centrale prijsvorming. Op een beurs
worden vraag en aanbod bij elkaar gebracht. Als de vraag groter is dan het
aanbod, stijgt de koers en andersom. Banken zeggen dit niet altijd prettig te
vinden. Ze willen grote pakketten kunnen kopen en verkopen zonder dat de koersen
hierdoor worden beïnvloed. Daarom zoeken ze een uitweg in elektronische
handelsplatforms die dark pools of crossing networks worden genoemd.
Bekende voorbeelden daarvan zijn Sigma X van Goldman Sachs en Crossfinder van
Credit Suisse.
Bestuursvoorzitter Cees Vermaas van de Amsterdamse beurs is
erg verontrust door deze ontwikkeling. ‘Deze handel ondermijnt een gezonde
prijsvorming voor aandelen’, zo zei hij afgelopen weekeinde in Het
Financieele Dagblad.
De onderhandse handel in financiële producten – waaronder
vaak heel complexe derivaten – werd een van de belangrijkste oorzaken van de
kredietcrisis genoemd. Juist daarom is opgeroepen meer transparantie te creëren
door zo veel mogelijk financiële producten via beurzen te laten verhandelen.
Maar in feite gebeurt het tegenovergestelde. In de onderhandse handel worden ook
geen garanties afgegeven als een van de partijen haar verplichtingen – de
levering van aandelen of de betaling – niet nakomt. Bij de beurshandel is die
garantstelling er dankzij de clearinghuizen wel. De belegger krijgt minder
bescherming. Ook bieden deze handelsplatforms geen toezicht. ‘Ze kunnen daardoor
goedkoper werken, want ze hebben geen staf nodig’, aldus een woordvoerder van
Euronext. ‘De buitenbeurshandel is een van de oorzaken waarom Lehman is
omgevallen. Zoiets willen we toch niet meer.’
Diverse banken zijn nu bezig eigen handelsplatforms te
ontwikkelen. Op die wijze kunnen ze extra geld verdienen. ‘Ze houden de
provisies die bestemd zijn voor toezicht en regelgeving in hun eigen zak. Ze
kunnen daardoor ook goedkopere tarieven berekenen. Als officiële beurs kun je
daar niet tegen concurreren.’
De oorzaak van de groeiende buitenbeurshandel is de Europese
wetgeving van 2007 die juist tot doel had beleggers meer bescherming te bieden
....
Vermaas zegt dat de Europese wetgeving bedoeld was om de
concurrentie te versterken, niet om de beurshandel naar ‘onzichtbare hoeken van
de financiële markten’ te verplaatsen. ...
Red.: Alles wat je verzint wordt ontdoken. Er is dus maar één
werkende oplossing.
De personele reden:
Uit:
De Volkskrant, 13-07-2010, van verslaggever Robert Giebels
DNB-president dertiende op lijst van honderd, ver boven ECB-president Trichet
Wellink invloedrijk in financieel Europa
Nout Wellink, de president van De Nederlandsche Bank, is de invloedrijkste
Nederlander in de Europese financiële sector. Niet omdat hij de toezichthouder
is van de banken in Nederland, maar omdat hij het comité leidt dat
internationale regels opstelt waaraan alle banken in de wereld zich moeten gaan
houden.
Wellink is voorzitter van het Basel Comité. Deze groep van
financiële toezichthouders is doende een derde set bankregels te verzinnen. Deze
keer moet dat een volgende kredietcrisis voorkomen. ...
Red.: Wellink is inmiddels volkomen uitgekleed en naakt
zichtbaar als financiële prutser en sociale ploert
. En als dit figuur hoog op deze lijst staat, moet dat hele zootje eruit gegooid worden. Door middel van ....
Nog meer smerigheid als argument:
Uit:
De Volkskrant, 20-07-2010, van verslaggever Peter de Waard
Manipulatie op de cacaomarkt
Een Britse handelaar kocht vrijdag 240 duizend ton aan cacaobonen. Een
hulporganisatie heeft opgeroepen de speculatie in grondstoffen zoals cacao aan
banden te leggen.
Hedgefondsen hebben met de speculatie in grondstoffen als cacao de woede van
hulporganisaties opgewekt. Dit weekeinde lekte uit dat een van deze hedgefondsen
7 procent van de wereldcacao-oogst heeft opgekocht in de hoop via
marktmanipulatie veel geld te verdienen.
Het gaat om het fonds Armajaro Holding dat wordt beheerd door
de Britse handelaar Anthony Ward, bijgenaamd mr. Choc Finger. Afgelopen
weekeinde lekte uit dat hij vrijdag in een megatransactie op de Londense
termijnmarkt 241 duizend ton aan cacaobonen heeft gekocht – genoeg om 5,3
miljard chocoladerepen van te maken. ABN Amro zou samen met BNP Paribas en
Newedge Group als bemiddelaar hebben gefungeerd voor de deal van 800 miljoen
euro. ABN Amro wilde maandag niets over deze betrokkenheid kwijt.
De cacaoprijzen zijn al met 150 procent gestegen door
tekorten. Ward denkt dat hij de cacaomarkt op tilt kan zetten en een grote winst
kan maken door zijn cacaovoorraad stukje bij beetje te verkopen. ...
Red.: Kleinere ondernemers wordt geen geld geleend of
het vel over de neus gehaald. De speculant mag op ruimhartige steun rekenen. Dit
soort instituten moet opgeheven worden.
Weer een alternatief valt af:
Uit:
De Volkskrant, 03-09-2010, van correspondent Marc Peeperkorn
Europese 'Tobintaks' onhaalbaar
Experts vegen in een vertrouwelijke studie de vloer aan met het plan voor een
heffing op financiële transacties in de Europese Unie.
De door de Europese Unie bepleitte belasting op financiële transacties is
nauwelijks uitvoerbaar. Praktische en wettelijke bezwaren maken uiterst onzeker
dat de staat extra inkomsten krijgt en dat banken en fondsen zich minder
speculatief gaan gedragen.
Dat blijkt uit een vertrouwelijke studie van de Europese
Commissie. Het onderzoek wordt dinsdag besproken door de EU-ministers van
Financiën die moeten beslissen over invoering van de speciale belasting, ook wel
omschreven als Tobintaks ...
Tussenstuk:
Discussie duurt al jaren
Over een belasting op financiële transacties wordt al jarenlang gediscussieerd.
Begin jaren zeventig van de vorige eeuw stelde de Amerikaanse econoom en
Nobelprijswinnaar James Tobin een bescheiden heffing op valutatransacties voor,
de Tobin-taks. De EU borduurt voort op dit idee. In hun studie onderscheiden de
Commissie-experts een onbeperkte en een beperkte belasting op financiële
transacties. In de eerste wordt over alle transacties (in aandelen, obligaties
en derivaten) een kleine belasting (0,1 procent van de waarde) geheven. In de
tweede variant blijven derivaten (speculatieve handel in financiële producten)
buiten schot omdat de waarde daarvan moeilijk is te bepalen. De opbrengst van
deze beperkte variant is veel lager.
Red.: Eindelijk een essentieel argument benoemt:
Uit:
De Volkskrant, 06-09-2010, van verslaggever Frank van Alphen
‘Banken hollen de economie uit’
De financiële sector ondermijnt de echte economie. Daarom moeten banken
stevig aan banden worden gelegd. Financiële innovaties hebben niets opgeleverd.
Dit stelt de Amerikaanse hoogleraar Amar Bhidé, die gespecialiseerd is in de
relatie tussen de banksector en de maatschappij.
Bhidé, die geboren is in India en onder meer les gaf aan de
Colombia University, was onlangs in Nederland om te spreken over zijn nieuwe
boek A Call for Judgement.
Volgens Bhidé zijn er twee soorten conclusies getrokken uit
de financiële crisis. De Europese visie, die met name leeft in Frankrijk, is dat
de crisis het definitieve bewijs is dat het kapitalistische systeem in de grond
niet deugt. De Angelsaksische wereld stelt dat toezichthouders achterliepen bij
de innovaties in de financiële sector.
Beide standpunten zijn volgens Bhidé niet juist. ‘In de echte
economie werkt het kapitalisme goed. Er is innovatie en de welvaart groeit.’ De
Angelsaksische kijk is veel te beperkt, meent de hoogleraar. ‘De financiële
sector heeft de echte economie ondermijnd. Bovendien blijkt keer op keer dat het
financiële stelsel onstabiel is.’ ...
Red.: Een denkfout van Bhidé: de echte economie is niet
hetzelfde als kapitalisme - dat is beter omschreven als "vrij ondernemerschap".
De financiële wereld staat daar in principe los van. Zoals Bhidé even verderop
zelf al aangeeft:
| |
De kern van het probleem is volgens Bhidé dat de financiële sector
een bedrijfstak is waar andere regels gelden dan in de reële economie.
|
En dan gaat het weer mis:
| |
‘In de echte economie heb je veel spelers. Dat is een voorwaarde
voor innovatie. |
In de financiële wereld heb je ook veel spelers.
| |
Al die ondernemers bezitten kennis over lokale marken en kunnen
inspelen op veranderingen. Ze bekijken vindingen van geval tot geval.’
De financiële sector is ver afgedreven van dit ideaal. ‘Die
is juist sterk gecentraliseerd en werkt met standaarden en mechanische
modellen die ze overal op toepassen. |
En dit klopt weerwel, hoewel niet de kern noemt:de financiële wereld kent
maar één "product", en dat product is geld - en geld is niets - gebakken lucht
("olifantenkontenvlees"
).
En al eerder genoemd:
| |
Wall Street is volgens Bhidé een doel op zichzelf geworden, terwijl
er banken zijn om ondernemers met goede ideeën van geld te voorzien.
‘Wie een paar jaar geleden vroeg waarom de financiële sector zo
belangrijk was, kreeg het volgende antwoord: er werken steeds meer
mensen die steeds meer verdienen. Dat antwoord wordt nu niet meer
geaccepteerd.’ |
Zijn oplossingen:
| |
Bhidé is sceptisch over de huidige aanpak: strengere regels en meer
toezichthouders. De hoogleraar pleit voor een radicalere oplossing. Hij
wil terug naar de tijd in de VS dat er een scherp onderscheid werd
gemaakt tussen eenvoudige spaar- en leenbanken en zakenbanken die
geweldige risico’s mogen nemen. |
Geen oplossing omdat bij een crisis de overheid gedwongen blijft die
zakenbanken te steunen: "Want anders stort de hele economie in"
En wat er uiteindelijk zal gebeuren:
| |
Hans Hoogervorst, baas van de Autoriteit Financiële Markten (AFM)
die aanwezig was bij de lezing van Bhidé: ‘Ik sta sympathiek tegenover
die voorstellen, maar ik heb de indruk dat niemand ze wil overnemen.’ |
Een onderzoek dat in dezelfde richting gaat:
Uit:
De Volkskrant, 15-09-2010, van verslaggever Frank van Alphen
'Politiek moet zich meer bemoeien met banksector'
Tussentitel: Economen willen mooie modellen, de burger wil stabiliteit
Politici laten het maken van regels voor de financiële sector te veel over
aan de bankiers zelf. Bovendien stellen ze zelden fundamentele vragen over het
financieel toezicht.
Dat concludeert UvA-hoogleraar politicologie en
internationale betrekkingen Geoffrey Underhill in een deze maand verschenen boek
dat de internationale besluitvormingsprocessen bij de financiële sector
analyseert. ‘Regels die waren afgestemd met de banken waren een belangrijke
oorzaak van de crisis’, aldus Underhill.
De kapitaaleisen voor banken die afgelopen weekeinde zijn
bekendgemaakt, zijn volgens Underhill, een goed voorbeeld van de manier waarop
politici de uitwerking van de regels uit handen geven aan technocraten. De
banken moeten volgens de nieuwe regels hun buffers de komende jaren versterken
om tegenvallers beter te kunnen opvangen.
‘De indruk wordt gewekt dat het opstellen van de
kapitaaleisen een technische zaak is. Dat er geen politieke keuzes worden
gemaakt. Dat is niet juist. Je moet bijvoorbeeld kijken welk type banken baat
hebben bij deze regels’, zegt Underhill. ‘Dan zie je dat lokale spaarbanken er
weinig aan hebben en dat het vooral de grote internationale banken zijn die
profiteren van standaardregels die overal gelden. Die kunnen daardoor hun
actieradius vergroten.’
Underhill, die het IMF adviseert over kapitaaleisen, begon
samen met Amsterdamse politicologen Daniel Mügge en Jasper Blom al voor de
kredietcrisis aan een interdisciplinair onderzoek naar de wijze waarop overheden
en toezichthouders de financiële sector trachten te reguleren.
‘Het idee ontstond in 2006 op een symposium bij De
Nederlandsche Bank’, zegt Underhill. ‘Omdat we toen al zijn begonnen, zijn we nu
de eerste wetenschappers die hierover kunnen publiceren na de kredietcrisis. Het
is goed dat niet alleen economen hier onderzoek naar doen. Wij kijken naar
andere aspecten, zoals welke partijen betrokken zijn bij de besluitvorming.’
...
Red.: Zoveelste land dat uitgezogen is door de banken en de
rijken:
Uit:
De Volkskrant, 24-11-2010, van verslaggever Robert Giebels
Ierland was een casino waar financieel alles kon
Ierland kan vanwege de hoge rente niet meer lenen op de kapitaalmarkt, en
daarom moet Europa bijspringen met een noodfonds. Met het geld kan Ierland
enkele van zijn wankele banken kopen. Maar de schatkist raakt eveneens leeg, en
ook daarvoor is vermoedelijk extra geld nodig. Vier vragen over de bestemming
van de Europese miljarden.
...
Waar gaan die miljarden naartoe?
Ze komen in stukjes vrij. Ierland kan elk kwartaal een beetje lenen, zeg 8
miljard, als het land dat nodig vindt. Denk aan Griekenland, dat 110 miljard kan
lenen. Tot dusver staat de teller op 29 miljard en daar komt in januari naar
verwachting 9 miljard bij. Minstens twee bestemmingen zijn in Ierland voor de
noodleningen te verzinnen: de banken en de schatkist. Ierland beleeft niet
zozeer een landencrisis, als wel een bankencrisis. Het heeft besloten op het
hoogtepunt van de crisis het complete Ierse bankwezen op de been te houden. Naar
verwachting zullen minstens twee van de drie grote banken in staatshanden
vallen.
Ierland heeft er niet voor gekozen alleen de zogenoemde
systeembanken te redden. De Ieren vreesden dat als één bank, hoe klein ook, zou
omvallen, dat dan het vertrouwen in de hele financiële sector als een
kaartenhuis in elkaar zou storten. Een realistische aanname. Ierland heeft zich
vóór de crisis als een losgeslagen casino ontpopt waar financieel alles kon, met
een huizenzeepbel als resultaat.
De banken hebben door het klappen van die bubbel te kleine
buffers. Om die aan te vullen tot niveaus die volgens de nieuwe, strenge
bankregels acceptabel zijn, zijn de miljarden steun nodig. Helemaal nu grote
klanten van de Ierse banken hun miljarden over de grens hebben veiliggesteld.
...
Red.: Nog meer misstanden die opgelost moeten worden:
Uit:
De Volkskrant, 24-12-2010, van verslaggever Gerard Reijn
Gigantisch kapitaal passeert Nederland
Ruim twaalfduizend miljard euro spoelt er om louter fiscale reden door
Nederland. Dat schrijft staatssecretaris Frans Weekers van Financiën in antwoord
op Kamervragen. Dat is ruim twintig keer zo veel als het complete nationale
inkomen.
Al dat geld passeert Nederland zo goed als belastingvrij:
volgens Weekers houdt de schatkist er één miljard aan over. Ofwel: van elke
12.300 euro rolt er één naar de schatkist.
Het geld wordt doorgesluisd via 'entiteiten' die in Nederland
zijn opgericht door buitenlandse multinationals 'als doorvoerkanaal van
financiële stromen tussen buitenlandse concernmaatschappijen', schrijft Weekers.
...
... GroenLinks-Kamerlid Bruno Braakhuis, niet. Braakhuis
stelde zijn vragen naar aanleiding van een artikel in de Volkskrant,
waarin werd beschreven hoe biermultinational SABMiller zijn winsten uit
Afrikaanse landen wegsluist naar Nederland. ...
Red.: Weer een les uit de geschiedenis:
Uit:
De Volkskrant, 02-04-2011, door Peter de Waard Nog
erger dan de builenpest
Niemand leert ooit van zijn fouten, is de conclusie van Grof geld,
een overzicht van finaciële schandalen in Nederland.
Nederlanders hebben vaak de illusie dat de grote fraudeurs in de wereld
ergens anders zitten en dat zij zelf de eerlijkheid zelve zijn.
Witteboordencriminelen en maffioso horen bij Sicilië, Marbella, Brasschaat, de
Kanaaleilanden en vooral Wall Street, de bakermat van de meest verderfelijke
vorm van kapitalisme. Hier kon Madoff de halve wereld oplichten en hebben zich
de hedgefondsen verzameld die via hun speculatie en manipulatie hele regeringen
aan het wankelen brengen.
Het is daarom nuttig dat voormalig NRC-redacteur Roel
Janssen in Grof geld de schurkenstreken van Nederlandse fraudeurs op een
rijtje heeft gezet. In de wereldgeschiedenis heeft Nederland meer dan zijn deel
gehad van oplichting, fraude en bedrog. ...
In Grof geld heeft Janssen zeventien financiële
schandalen in Nederland verzameld: van het jaar 29 tot 2009. Hij had er
probleemloos nog tientallen, zo niet honderden, bij kunnen bedenken. De
ondergang van ABN Amro wordt niet behandeld, evenmin als die van DSB. Er staat
niets in over de woekerpolisaffaire, noch over Palminvest. RSV en Ogem komen
niet aan bod, en evenmin wordt andacht besteed aan de ondergang van de talrijke
hightechbedrijven eind jaren tachtig op de Amsterdamse effectenbeurs. Maar
enfin: Roel Janssen heeft geen uitputtende encyclopedie van fraude in Nederland
willen schrijven. ...
De laatste grote deconfiture van een gewone bank vóór DSB was
die van Jan Fehmers bank Texeira de Mattos in 1966. Net als bij DSB bood Texeira
de Mattos hogere vergoedingen op spaargeld en bood zij leningen goedkoper aan
dan andere banken. En net als DSB was de oorzaak van de ondergang een
mismatch: er waren te veel langlopende uitzettingen van geld gedekt door
kort geld. Toen plotseling enkele grote bedrijven hun geld weghaalden, raakte de
bank in acute liquiditeitsproblemen.
Naar aanleiding van de zaak Texeira de Mattos werd het
bankentoezicht aangescherpt. Ook toen moest de cultuur bij toezichthouders
veranderen. Het kon de ondergang van DSB bijna 45 jaar later niet voorkomen.
Red.: En evenmin de oneindig veel grotere kredietcrisis.
Waarover nu bijna unisono wordt geroepen dat deze opgelost kan worden door meer
toezicht. de geschiedenis leert dat dat een leugen is - het toezicht verslapt
per definitie al na enkele en op zijn hoogst tien jaar naar zijn oude niveau van
effectief-niet-bestaand:
| |
Wat zijn boek aardig maakt, is de conclusie dat de mensheid nooit
iets leert van schandalen. |
En de reden daarvan en van de leugen is de volgende: men weet dit wel, maar wil
absoluut de echte oplossing niet; nationalisatie van geld, dat wilzeggen: de
nationalisatie van financiële instellingen. Omdat het vrije geld de beste manier
is om de gewone burgers op te lichten.
Hans Hoogervorst doet een duit in het zakje:
Uit:
De Volkskrant, 15-04-2011, van verslaggever Frank van Alphen
Interview | Hans Hoogervorst, scheidend voorzitter AFM
'Van mening verschillen is niet erg'
Hans Hoogervorst vertrekt bij de AFM. Hij ontpopte zich als een
toezichthouder die de confrontatie niet schuwt.
Tussentitel: Men beseft niet dat baken zo niet verder kunnen
'Een maand geleden was ik in India op een congres met bankiers uit de
hele wereld. Het was een groot geweeklaag over de strengere kapitaalseisen',
zegt Hans Hoogervorst (54) op zijn laatste dag als voorzitter van de Autoriteit
Financiële Markten. 'Ondanks de crisis is het nog steeds niet doorgedrongen dat
banken zo niet verder kunnen. Als ik dat zo zie, verwacht ik van de banken zelf
geen grote hervormingsgezindheid.'
Volgens de VVD'er, die onder meer minister van
Volksgezondheid was, moet de druk komen van de overheid en zijn toezichthouders.
'Banken moeten bijvoorbeeld gewoon failliet kunnen gaan. Zolang dat niet kan,
komen ze in de verleiding te grote risico's te nemen. Citibank is bijvoorbeeld
de facto twee keer failliet gegaan en elke keer gered door de Amerikaanse
overheid. Dat is de zwakte van het systeem. Waarom zou je als bank die
gerieflijke positie afstaan?' ...
Red.: Wat Hoogervorst niet beseft, of althans vergeet te
vermelden, is dat men dat diep van binnen en bij de meesten helemaal niet zo
diep, natuurlijk wel beseft. Maar dat men het niet wil beseffen. Want je
kan niet alleen de banken tot fatsoenlijk gedrag dwingen. De banken worden
bestuurd door mensen en die mensen zitten op grote zakken geld. Dat valt alleen
in de hand te houden door dusdanig strenge regels dat dat de facto
neerkomt op nationalisatie. En nationalisatie kan niet zonder diepgaander
beperking van het kapitalistische systeem. Dus wil men niet beseffen dat er iets
aan de banken gedaan moet worden.
Voormalig ING-baas Cees Maas houdt een pleidooi voor
nationalisatie - zonder het te willen en te weten, natuurlijk:
Uit:
De Volkskrant, 23-04-2011, door Robert Giebels
'Banken onzichtbaar voor de klant'
Er gaapt een kloof tussen de politiek en de financiële sector. Dat is
vooral de banken aan te rekenen, zegt bankier Cees Maas. 'Banken hebben zich
vervreemd van de samenleving.'
Cees Maas ziet de kloof heel duidelijk: 'Bankiers hebben zich afgewend van de
politiek en de politiek van hen.' ...
Red.: Onzin, natuurlijk. 'De banken' is natuurlijk "de
bankiers" en de bankiers zijn doodgewoon gaan graaien op een psychopathische
manier. En dat kan je zien als zich afwenden van de maatschappij. Het zich
afwenden van de politiek is veel minder het geval, wat in een groot deel van de
politiek, bijvoorbeeld het rechtse deel, zitten talloze dikke vrienden.
| |
Neem de bonus die Jan Hommen kreeg en weer inleverde. Hommen is de
baas van ING, de bank waar Cees Maas vijftien jaar in de top meedraaide,
de laatste elf jaar als de financiële baas. De bonus voor Hommen valt
binnen de regels van de Code Banken, zei ING steeds. Maar Maas wees er
in het tv-programma Buitenhof fijntjes op dat die Code een
voorbehoud bevat. De maatschappelijke context moet bij de toekenning van
een bonus betrokken worden. |
De psychopathische geest kent maar één enkele motivatie: zichzelf.
| |
Zo groot is kennelijk die afstand tussen banken en de maatschappij
en de politiek. We spreken een totaal verschillende taal. En bankiers
pikken dit niet op. We gaan niet bij Pauw & Witteman zitten om
onze kant van het verhaal te vertellen. We duiken allemaal. Logisch,
want je komt daar met allemaal schrammen op je gezicht vandaan.'
|
Waarom kom je daar met schrammen vandaan? De journalist geeft het antwoord
voor:
| |
Bankiers denken: ik ga het onverdedigbare niet verdedigen.
'Dat is ook zo. Maar als je het onverdedigbare niet kunt verdedigen, dan
moet je het gewoon niet doen. Daar ben ik dan vrij simpel in. |
Maar zoals gezegd: zo werkt het niet bij psychopathie: dan is er echt maar
één argument: jezlef.
| |
Maas wil maar zeggen: als alle bancaire topmensen ook een
maatschappelijke carrière zouden hebben gehad, dan hadden we nu
misschien niet met dat gapende ravijn tussen bankiers en politici
gezeten. Dan hadden we het nooit over de bonus van Hommen gehad. En
daardoor ook niet over de vaag geformuleerde Tweede-Kamermotie van
PVV'er Van Vliet. Die zegt dat iedere bankmedewerker zijn variabele
beloning van de afgelopen drie jaar moet inleveren. De financiële
sector, inclusief de vakbonden, ziet de motie als een dikke middelvinger
van de politiek. 'Daarmee behandelen politici bankiers bijna als
melaatsen', zegt Maas. |
Een behandeling als melaatse zou een kwestie van goedgezindheid zijn. Deze
psychopaten hebben het zichzelf aangedaan.
| |
er blijkt uit dat de politiek ook geen idee heeft hoe de bankwereld
in elkaar zit.' |
Maar de bankwereld zit heel simpel in elkaar en dat hoeft niet uitgelegd te
worden: je leent geld uit voor meer dan je het inneemt, om je kosten te dekken
en om het risico van een enkele niet-terugbetaling te spreiden. Om stinkend rijk
te worden verzin je dan de truc dat je dat risico gaat verzekeren, dat wil
zeggen: bij iemand anders onderbrengen. En die verzekeringen ga je in een
eindeloos kringetje aan elkaar doorverkopen. En om te voorkomen dat je het
risico loopt dat jet geld niet terug krijgt. Al die verzekeringen noem je ook
allemaal "geld" (de buitenwacht ziet het verschil niet want het zit allemaal in
computers), en met dat valse monopoly ged koop je echte dingen. Op een gegeven
moment platst de ballon. Iedereen is zijn geld kwijt, en jij hebt de echte
dingen. Dat heet "de kredietcrisis".
| |
Cees Maas is ook naamgever van de commissie die tientallen
aanbevelingen deed om het door de kredietcrisis geschonden vertrouwen in
de financiële sector te herstellen. Vrijwel al die aanbevelingen kwamen
terecht in de Code Banken van de banken zelf. Maar op 1 januari werden
de bindende beloningsregels van De Nederlandsche Bank van kracht. Want
zelfregulering en banken, dat gaat niet samen. Het was alweer een uiting
van het publieke wantrouwen in banken. |
Grapje van Cees. Natuurlijk gaan banken, dat wil zeggen: bankiers, en
zelfregulering niet samen. Was dat wel zo, dan zou iedere werknemer recht hebben
op het zelfreguleren van zijn eigen salaris. Cees Maas impliceert dat bankiers
in tegenstelling tot de rest van de burgers wel hun eigen salaris kunnen bepalen
zonder misbruik. Nogmaals: een grapje van Cees.
| |
Hoe komt dat?
'Deels door de mondialisering. Bankiers werden plotseling mensen die de
hele wereld doorreizen. Net zo gekleed als ik: net overhemd, witte
boord, keurige stropdas enzo. Maar een bank heeft een drievoudige
nutsfunctie en daarom zijn ze maatschappelijk relevant voor de politiek.
Een bank verzorgt het geldverkeer, je kunt er sparen en krediet krijgen.
Daar horen een beetje duffe, suffe en eenvoudige bankiers bij. Die
moeten zorgen dat de betaalautomaat er staat. Ze moeten zeggen: 'Dank u
wel mevrouw dat u 1.000 euro komt inleggen.' Ze moeten vragen aan de
bakker of hij krediet nodig heeft. En daar dan niet met een dikke auto
aan komen zetten. |
Wat dus alleen kan met op de oude manier: met staatsbanken. Kijk maar:
| |
En de bankbestuurders, de top?
'Die ook. Op een gegeven moment had ING een balanstotaal van 1.400
miljard euro - toen bijna drie keer het nationaal inkomen van Nederland.
En daar was ik verantwoordelijk voor. Dat is dus 1.400 miljard aan
spaargeld en 1.400 miljard aan leningen. |
Want die 1.400 miljard aan spaargeld heeft de ING doodgewoon gekregen van de
staatsbank: de rijkspostspaarbank en de girobank. Die staatsbanken moesten
verdwijnen omdat de politieke meerderheid, rechts en links, de laatste dertig
jaar hartstikke neoliberaal is geweest, en de neoliberalen via de Europese Unie
een bijna ongrijpbare macht hebben gekregen. In feite is dit hetzelfde proces
als waarop de Russische oligarchen binnen enkele jaren tijd hun honderden
miljarden hebben verworven: dat zijn gewoon staatsbedrijven die hen in handen
zijn gespeeld.
| |
Ik wil maar zeggen: met zulke bedragen komt iedereen, ook ik als
bestuurder, al snel buiten de werkelijkheid te staan. |
Inderdaad. En er is dus echt maar één remedie, Cees.
| |
Dus politici hebben gelijk? De banken deugen niet?
'Dat zeg ik niet. |
Maar je impliceert het wel. En dat is een onverstandige positie om te kiezen.
Door het niet expliciet te zegen versterk je de kans op het verder uit de hand
lopen van het proces, en als er een opstand komt tegen de bankiers, luistert
niemand naar je ontkenningen. En het zijn vaak de minder schuldigen die op het
schavot belanden, want het echte tuig is wel zo voorzichtig om zijn mond te
houden. Cees Maas heft zichzelf in de rol gespeeld van nuttige idioot:
| |
Cees Maas (63) zegt 'we' als het over banken gaat. Hij is na zijn
vertrek bij ING commissaris geworden bij diverse buitenlandse banken.
Maar hij is ook oud-ambtenaar (thesaurier generaal) en oud-politicus
(lid Provinciale Staten Zuid-Holland). De voorzitter van Golfsociëteit
De Lage Vuursche is lid van de Partij van de Arbeid. 'Sinds mei 1968, de
studentenopstand in Parijs. Ik was erbij. Als 21-jarige.' |
Die vangen vaak de eerste klappen op. En je kan erover discussiëren of dat al
dan niet terecht is.
De Europese crisis van 2011, veroorzaakt door de bankiers die
volkomen ten onrechte geld hebben geleend aan corrupte staten als Griekenland,
en wat mindere mate Italië en Spanje, leidt nu tot de nationalisatie van één van
de grootste Belgische banken, Dexia:
Uit:
De Volkskrant, 07-10-2011.
Ander commentaar
...
Het Financieele Dagblad
'De vraag is of Europese politici nu beter voorbereid zijn dan eind 2008. De
onderhandelingen rond DEXIA geven het antwoord: nee. De politiek reageert veel
te traag. Sowieso geldt dat voor de directe aanleiding voor Dexia's besognes:
Griekenland. De traagheid is nog tergender rond de plannen die in de nasleep van
de crisis van 2008 op tafel zijn gekomen. Het moeilijkste punt is
nationalisatie, en ook daar gaat het te traag. Terwijl nationalisatie van banken
snel nodig kan zijn. De eurocrisis is nog niet voorbij.'
Red.: Natuurlijk is de situatie dat er alleen ingegrepen moet
worden als de bankiers gefaald hebben wat de gewone burgers miljarden gaat
kosten, terwijl in andere tijden de bankeus er met miljarden van door gaan,
volstrekte waanzin. Als de financiële werd niet kan functioneren zonder
nationalisatie in tijde van nood, mag ze natuurlijk absoluut nooit
verzelfstandig functioneren.
De Occupy-beweging geeft aanleiding voor angsten in de harten
van de graaiers:
Uit: De Volkskrant, 27-10-2011, van verslaggever Peter de Waard
Reportage | Minister Verhagen op Beurstrommeldag in Amsterdamse Effectenbeurs
'Bedonder de boel niet, maar kijk vooruit'
Hij wilde de gesel van de occupiers vermijden en stapte daarom door de
achteringang van het Beursgebouw naar binnen. Maar eigenlijk toonde minister
Maxime Verhagen van Economische Zaken opvallend veel begrip voor de bezetters
voor het gebouw ('ik begrijp de herrie en commotie') en bleek hij de gesel juist
voor de handelaren in het gebouw te hebben gereserveerd. Hij riep hen op tot
zelfmatiging en zelfreflectie. 'De financiële sector is de afgelopen tien jaar
onverantwoordelijk bezig geweest door hoge bonussen uit te keren en risico's te
nemen waar de overheid, en dus de belastingbetaler, uiteindelijk de prijs voor
moest betalen.' ...
Red.: Want als die Occupy-beweging ooit eens mocht doorslaan,
gaat ook het hoofd van vele poltici eraf - figuurlijk of letterlijk.
| |
Verhagen werd bijgevallen door DSM-topman Feike Sijbesma, die zei
dat de financiële sector weer moet gaan functioneren zoals vroeger. 'De
sector heeft zich losgekoppeld van de reële economie. Het is de
smeerolie, maar het is de reële economie vele malen gaan overtreffen en
sturen.' Zelfs Cees Vermaas, directeur van de Amsterdamse dochter van
NYSE Euronext, erkende dat 'de beurs zich misschien in de afgelopen
jaren te veel heeft gericht op de handelaren en te weinig op klanten' en
'daarom niet vanzelf meer een facilitair centrum is voor bedrijven die
kapitaal zoeken'. |
Een stand van zaken die alleen opgelost kan worden door nationalisatie. Het
graaien heeft precies dezelfde uitwerking als een drug: het verschaft genoegen.
En eenmaal het genoegen gesmaakt te hebben, smaakt het naar meer. Een drug, dus.
En iedereen weet dat het niet mogelijk is een iemand die ernstig verslaafd is
geweest, de vrijheid te laten om een beetje van de ouder verleider te gebruiken
- het slachtoffer valt vrijwel altijd volledig terug in zijn oude gewoonte.
Men heeft nog wat advies
| |
Sijbesma constateerde dat de doelstellingen van de occupy-beweging
misschien vaag waren, maar uit het feit dat er overal ter wereld
weerklank is gekomen, toch ook conclusies moeten worden getrokken. 'Er
wordt wederom getrommeld. Het kan niet zo zijn dat 150 miljoen rijkste
mensen in de wereld een kwart van al onze natuurlijke hulpbronnen
gebruiken en 1 miljard van de 7 miljard de helft', aldus Sijbesma, die
opriep tot duurzaamheid door innovatie. Het was dezelfde boodschap als
op vele spandoeken voor het beursgebouw. |
Dat kapitaal: het resultaat van het verslaafde graaien, moet natuurlijk ook
genationaliseerd worden en de opbrengst gestopt in het Rijnlandse
investeringsfonds
.
In de wereld van economen en omstreken begint het een heel
klein beetje meer te borrelen:
Uit:
De Volkskrant, 26-11-2011, door Herman Wijffels en anderen
Maak financiële sector weer veilig en simpel
Banken en andere financiële instellingen moeten zich weer meer gaan oriënteren
op de behoeften in de reële economie.
Tussentitel: Economie moet de mens dienen zonder zijn leefmilieu uit te
putten
Meer dan drie jaar beheerst de financiële crisis nu al de kranten. Ander
nieuws, zoals de geboorte van de zeven miljardste wereldbewoner, stijgende
voedselprijzen of dat we steeds zekerder op weg zijn naar een ingrijpende
klimaatverandering, dringt nauwelijks door, laat staan dat over het verband
tussen die verschijnselen wordt bericht.
Toch zijn de financiële, sociale en ecologische crises niet
los van elkaar op te lossen. Met een alom gewantrouwde financiële sector die
geen oog heeft voor de lange termijn en voor sociale en milieurisico's valt een
duurzame economie en samenleving niet te realiseren.
De financiële sector speelt een cruciale rol. Hier wordt
besloten over de aanwending van de schaarse middelen. De sector functioneert
daarmee als de hersenen van het economisch lichaam: waar stromen de beschikbare
energie en voedingsstoffen naartoe? Waar is meer nodig? Waar kan men met minder
toe?
De financiële sector is de laatste decennia steeds
disfunctioneler geworden. De omvang van de sector zelf nam toe, het profijt
daarvan voor de samenleving nam af. Kostbare talenten, kapitaal en tijd zijn
verloren gegaan. Een ongekende schuldenberg kregen we ervoor terug.
De komende jaren zal de financiële capaciteit uiterst
efficiënt moeten worden ingezet om de economie te vernieuwen en te verduurzamen.
De samenleving moet erop kunnen vertrouwen dat de financiële sector de kansen
ziet en helpt die te benutten. De sector moet weer ten dienste staan van de
reële economie. De enige toekomstbestendige economie is een sociale en duurzame
economie.
Wij, een tiental wetenschappers, hebben ons op uitnodiging
van het Utrecht Sustainability Institute van de Universiteit Utrecht en Triodos
Bank verenigd onder de noemer 'Sustainable Finance Lab'. Wij willen
proefondervindelijk, in samenspraak met sector, overheid en politiek ideeën
ontwikkelen voor een financiële sector die bijdraagt aan een economie die de
mens dient zonder daarbij zijn leefmilieu uit te putten. De afgelopen twee
maanden zijn op onze uitnodiging rond de 250 financiële professionals,
wetenschappers en criticasters van de sector vijf avonden met elkaar in
discussie gegaan over de fundamentele veranderingen die daarvoor nodig zijn.
De hoge opkomst en vaak gepassioneerde discussiebijdragen
tekenen de wens tot verandering, zowel bij het publiek als bij een belangrijk
deel van de sector. De achterliggende oorzaken van de financiële crisis moeten
worden weggenomen. De trend van almaar groter, complexer en riskanter moet
gekeerd. Het moet weer beheersbaar worden: veiliger, simpeler en soberder. Wij
doen daartoe de volgende aanbevelingen:
■ Om een nieuw beroep op publieke garanties
te voorkomen dient de structuur van de bankensector aangepast te worden langs de
lijnen zoals uitgezet in de VS ('Volcker Rule') en het Verenigd Koninkrijk ('Vickers
report'). Dat betekent dat banken niet langer voor eigen rekening mogen handelen
op financiële markten. Transacties zoals rente- en valutaswaps zijn toegestaan
als die verbonden zijn aan reële activiteiten van klanten.
Daarnaast moet zijn gewaarborgd dat bij financiële problemen
de essentiële publieke functies (betalingsverkeer, deposito's, lokale
kredietverlening) zijn beschermd en de transactiegerichte zakenbankactiviteiten
uit de bank kunnen worden getild. Het eigen vermogen als risicobuffer van banken
moet fors worden verhoogd.
Ook moet de risicoweging van bezittingen, zoals het op nul
stellen van het risico van leningen aan OESO-landen als Griekenland en Portugal,
worden herzien. Banken moeten ook minder vrijheidsgraden krijgen om zelf de
risico's in te schatten.
■ Om het vertrouwen tussen sector en
samenleving te herstellen is van belang dat de sector nu een overtuigend en
relevant gebaar maakt. Het afschaffen van bonussen en variabele beloningen zou
zo'n gebaar zijn. Een beloningsstructuur gerelateerd aan resultaat- en
volumedoelstellingen past misschien in een klassiek productiebedrijf, maar niet
in een dienstverlenende sector als de financiële. Het niveau van de vaste
salarissen in de sector is ruim voldoende voor een concurrerende
arbeidsmarktpositie.
Ook het ontwikkelen van een standaard basisproductenpakket
van hypotheken, spaarrekeningen en betaalrekeningen helpt bij
vertrouwensherstel. De naïviteit en gemakzucht van klanten mag niet langer
worden uitgebuit. Daarom bevelen wij aan dat toezichthouders, zoals in de
genees- en levensmiddelenindustrie, financiële producten vooraf op hun
toegevoegde waarde voor klant en samenleving beoordelen. ...
Het Sustainable Finance Lab: Harald Benink, Peter Blom, Arnoud Boot, Klaas van
Egmond, Ewald Engelen, Arjo Klamer, Mark Sanders, Hans Schenk, Esther-Mirjam
Sent, Irene van Staveren, Rens van Tilburg, Bert de Vries, Herman Wijffels
(voorzitter)
Red.: Ze hebben er wel lang over gedaan, maar dit is
ongeveer het programma alhier al in 20087 geschetst. Want natuurlijk kunnen dit
soort ideeën nauwelijks niet samen met het bestaan van een private financiële
markt. Al was het maar omdat in die huidige private financiële markt, gedreven
door de rijken, een flink deel van het geld zit dat met de reële economie is
verdiend. Dit soort plannen noodzaken dus vermoedelijk ook het afschaffen van
het huidige geld, of van de huidige tegoeden.
Er was al enige tijd verwarring over de kredietverlening aan
bedrijven, door de banken. Een gevoelige kwestie, want dat is zo'n beetje de
hoofdfunctie van banken - zonder investeringen in de economie geen economische
vooruitgang. Maar nu is er duidelijkheid:
Uit:
De Volkskrant, 31-12-2011, van verslaggeefster Yvonne Hofs
Bedrijven krijgen minder krediet
Banken geven veel minder leningen aan het bedrijfsleven dan vier jaar
geleden. Het aantal nieuwe kredieten is sinds 2008 met 37 procent afgenomen. Dat
blijkt uit de statistieken van De Nederlandsche Bank (DNB).
Tussentitel: Banken geven zelf aan strenger te zijn geworden
In de eerste tien maanden van dit jaar sloten Nederlandse banken voor 102,8
miljard aan nieuwe leencontracten af met bedrijven. In dezelfde periode in 2008
bedroeg de bancaire kredietverlening aan het bedrijfsleven 163,2 miljard euro.
...
Red.: Duidelijke cijfers. Hoe kan er dan toch die verwarring
zijn ontstaan:
| |
Desondanks blijven de banken en het kabinet volhouden dat de
kredietverlening aan het bedrijfsleven toe- in plaats van afneemt. Sinds
eind 2008 klagen ondernemers, en dan met name het midden- en
kleinbedrijf, dat de banken de kredietkraan hebben dichtgedraaid.
Bezorgde Kamerleden hebben het kabinet daarover meermalen om opheldering
gevraagd.
Maar de klachten van de ondernemers worden niet geschraagd
door de feiten, zeggen banken en ministers. De totale som van uitstaande
bedrijfskredieten is al die tijd namelijk blijven stijgen: van 315
miljard euro in november 2008 tot 346 miljard euro vorige maand.
'Ondanks de moeilijke omstandigheden hebben banken meer
krediet verstrekt aan het bedrijfsleven', schreef minister Verhagen van
Economische Zaken op 6 december nog maar een keer aan de Tweede Kamer.
|
De verklaring:
| |
De term kredietverlening is in dit verband verwarrend, omdat dit het
verstrekken van nieuw krediet suggereert. In werkelijkheid heeft
Verhagen het over de groei van de totale kredietsom, wat dus niet
hetzelfde is. De minister lijkt dat wel te beseffen, want vervolgens
schrijft hij: 'Ook de DNB-cijfers over de omvang van nieuw verstrekte
kredieten wijzen vooralsnog niet op een abrupte afname van de
kredietverlening.'
Geen abrupte afname. Dat sluit niet uit dat Verhagen wel een
gestage afname waarneemt. ... |
De verklaring zijnde: er wordt gelogen. Door het draaien met woorden.
Dit laat twee dingen zien: ten eerste dat men beseft hoe
belangrijk deze functie van de banken is, dat men zijn toevlucht neemt tot
regelrechte leugens om te verhullen dat ze die functie niet goed vervullen
En ten tweede dat banken dus genationaliseerd moeten worden,
omdat ze hun belangrijkste functie niet goed vervullen.
Naar Financiële wereld
, Economie,
lijst
, Economie,
overzicht
, of site
home
.
|