Het feit dat er wel degelijk een noodzaak bestaat om te werken aan het niveau van de journalistiek blijkt onomstotelijk uit onderstaande bron, die weliswaar stamt uit Amerika, maar de beschreven trends zijn overduidelijk ook in Nederland aanwezig, en zonder ingrijpen zullen wij op hetzelfde punt belanden, net als bij veel andere Amerikaanse maatschappelijke trends:


VARA TV Magazine, nr. 6-2006, door Twan Huys

See It Now

Tussentitel: 'Clooney kreeg de tv-journalistiek met de paplepel ingegeven'

Iedere tv-journalist is schatplichtig aan Edward R. Murrow. Bij de film die George Clooney over hem maakte, legt Twan Huys uit waarom.

HET IS NIET TOEVALLIG dat het werk van de Amerikaanse journalist Edward R.
Murrow juist nu weer onder de aandacht komt. Het afgelopen jaar was opnieuw een crisisjaar voor de Amerikaanse journalistiek. The New York Times ontsloeg noodgedwongen sterverslaggeefster Judy Miller omdat ze een wel zeer intieme omgang had gedemonstreerd met leden van de Bush-regering, en topjournalist Bob Woodward van de The Washington Post waste de leugens weg van het Witte Huis. Eerder publiceerde hij het kritiekloze boek Plan of Attack, over de Irak-oorlog van president Bush. Bij Larry King vertelde hij onlangs parmantig dat Plamegate, het schandaal rond de gelekte identiteit van een undercover CIA-agente, een storm in een glas water was. Achteraf bleek dat Woodward veel meer informatie had gekregen van het Witte Huis en die vooral niet had gepubliceerd. In opdracht van zijn hoofdredacteur excuseerde hij zich bij de lezers. Too little, too late.
    Verder verdween CBS-nieuwsanchor Dan Rather roemloos van de buis na een canard over het militaire verleden van president Bush. Ook nam de natie afscheid van ABC-nieuws-presentator Peter Jennings (longkanker), NBC-anchor Tom Brokaw (pensioen) en Nightline-presentator Ted Koppel (zeer matige kijkcijfers).
    De almachtige nieuwsanchor, the Voice of God, een baken van betrouwbaarheid is niet meer. Een tijdperk dat ooit werd ingeleid door een kettingrokende reporter, Edward R. Murrow.
    De timing van de film Good night, and Good luck over leven en werk van journalist Murrow, kon dus niet beter. Geproduceerd, geregisseerd en deels geacteerd door George Clooney. Clooney's vader was presentator van een lokaal nieuwsstation in Kentucky. De jonge George kreeg van pa de tv-journalistiek met de paplepel ingegeven. Clooney, lid van de Hollywood Royalty Club, is de afgelopen jaren doelwit van paparazzi. Als geen ander zag hij tv-nieuws ten onder gaan aan infotainment. Het perscorps in het Witte Huis liet na 9/11 steeds meer de oren hangen naar de propagandadienst van Bush.Juist daarom greep Clooney terug op het leven van een oude journalistieke held uit de jaren 40 en 50, de man die zichzelf placht op te voeren als 'this reporter', Edward R. Murrow.

MURROW HAD FURORE gemaakt tijdens de Tweede Wereldoorlog in Londen. Voor het Amerikaanse radiostation CBS deed hij verslag van de nazi-bombardementen waarbij hij voor zijn radioreportages gebruik maakte van geluiden op straat. Explosies, huilende kinderen en brandweersirenes. Een noviteit in die dagen. Amerikaanse radioluisteraars zaten aan de speaker gekluisterd en kregen oorlogsnieuws uit Europa via Murrows imposante stem en zijn prachtige verteltrant. Hun held vloog mee tijdens de levensgevaarlijke bombardementen op Berlijn en stond bij de bevrijding als een van de eersten . aan de poorten van concentratiekamp Buchenwald. In Engeland was hij close met Winston Churchill en in Amerika dineerde hij in het Witte Huis met president Roosevelt op de dag dat de Japanners Pearl Harbour aanvielen. Het allang geplande privé diner ging gewoon door. Those were the days.
    Iedere televisiejournalist is schatplichtig aan Murrow. Hij was de pionier van vrijwel alle tv-genres; de documentaire, het celebrity-interview, het confronterende gesprek, onderzoeks-journalistiek en verslaggeving over bijvoorbeeld extreme armoede op het platteland.
    De oerbron voor iedere actualiteitenrubriek zoals Nova, Netwerk, Twee Vandaag, is See It Now, het wekelijkse halfuur achtergronden op primetime met voor de CBS-camera Amerika's beroemdste televisiejournalist Edward R. Murrow.
    De meest legendarische uitzendingen van de rubriek See It Now behandelden de hysterische heksenjacht van communistenvreter Joe McCarthy. Murrow wijdde maar liefst vier aflevering-en aan de senator. De eerste aflevering is een frontale aanval, voor die tijd zeer controversieel. Kettingrokend en met een schouder naar de camera sluit Murrow de uitzending af met een vlammend betoog tegen McCarthy. Langzaam zoomt de camera in.

'DE GRENS TUSSEN onderzoeken vervolging is heel dun. We mogen kritiek niet verwarren met deloyaal gedrag. We moeten onthouden dat een aanklacht nog lang geen bewijs is en dat een veroordeling afhangt van een juiste rechtsgang. We laten ons niet bang maken, we stammen niet af van angstige voorvaderen, niet van mannen die niet durfden schrijven, spreken of vergaderen over kwesties die op dat moment wellicht impopulair waren. Voor diegenen die het oneens zijn met McCarthy is dit niet de tijd om te zwijgen. We zien ons zelf als de verdedigers van de vrijheid, waar ook ter wereld, maar we kunnen vrijheid in het buitenland niet propageren als we er in eigen land niet voor opkomen. Good night, and Good luck.'
    Deze uitzending van See It Now was vernietigend voor McCarthy. Overigens werd Murrow na afloop ter verantwoording geroepen door de CBS-baas, die van niets had geweten. Er volgden nog drie uitzendingen waarin McCarthy ruimte kreeg voor een weerwoord en Murrow vervolgens weer inging op beschuldigingen van McCarthy dat hij communistische sympathieën zou hebben en in de jaren 30 naar de Sovjet-Unie was gereisd. De laatste uitzending in de reeks werd door Murrow afgesloten met de legendarische woorden: 'Het Amerikaanse volk zal moeten kiezen wie zijn land beter gediend heeft, senator McCarthy of ik.'

DE UITZENDINGEN VAN See It Now vormen, soms letterlijk, de basis van Clooney's Good night, and Good luck. Vaak wordt er gebruik gemaakt van authentiek I materiaal van de CBS-uitzendingen uit de jaren 50. Er bestaat een halve eeuw later geen twijfel meer over het historisch gelijk van Edward R. Murrow. Zijn antagonist McCarthy is de geschiedenis-boeken ingegaan als een hysterische, dronken gek. George Clooney trekt met zijn film een duidelijke lijn naar de relatie die de huidige regering in Washington heeft met de media. Hij liet veelvuldig in interviews horen dat de pers als was in de handen is van de woordvoerders van het Witte Huis, en dat ook nu het vrije woord in de ban wordt gedaan. Tegenstanders van de Irak-oorlog zijn door Republikeinen uitgemaakt voor landverraders. Waar is de Edward R. Murrow van het nieuwe millennium, de held die heldhaftig en vastberaden ten strijde trekt tegen onrecht, corruptie en leugens van de overheid?

'IK RAAK NIET ERG opgewonden van de huidige generatie televisiepresentatoren,' zegt CBS-veteraan Don Hewitt, 83 jaar, ooggetuige van D-day in Normandië. 'Ik was aanwezig bij het huwelijk van Grace Kelly en prins Rainier in Monaco en regisseerde de eerste presidents-debatten tussen Kennedy en Nixon. Ik heb nog geen dag in mijn leven gewerkt. Het is een grote hobby.' Hewitt is een van de laatste der Mohikanen. De meeste medewerkers van See It Now zijn overleden - zo ook Murrow, aan longkanker. Don Hewitt was de regisseur van het programma; voor Nova was ik bij hem op bezoek.
    Hewitt: 'Ik kende Murrow uit mijn Londense jaren als oorlogsverslaggever. He was a man amongst men, een echte vent. Moedig, principieel en voor niets en niemand bang. Ik zat naast hem op de studiovloer tijdens de roemruchte uitzendingen over senator McCarthy.' Hewitt is de bedenker van het CBS-televisieprogramma 60 Minutes op zondagavond. Een van de meest bekroonde journalistieke tv-programma's in Amerika en, niet onbelangrijk, een cash cow voor CBS. 60 Minutes bracht de afgelopen 37 jaar het astronomische bedrag van tweeënhalf miljard dollar aan reclame-inkomsten binnen. De formule is een combinatie van See It Now en het programma Person to Person, waarin Edward R. Murrow beroemdheden als pianist Liberace, Louis Armstrong, senator John F. Kennedy en diens vrouw Jackie interviewde. 'Ik realiseerde me; zegt Hewitt, 'dat je in Marilyn Monroe's badkamer kon gluren als je in hetzelfde programma ook in het laboratorium van Robert Oppenheimer, de uitvinder van de atoombom, mocht kijken. De sandwichformule dus.'

'SINDS CLOONEY'S FILM vragen mensen mij: "Is televisie nu niet dramatisch verslechterd ten opzichte van toen?" Natuurlijk, maar dat geldt niet alleen voor tv. De kwaliteit van kranten, tijdschriften en radio is enorm achteruitgegaan. Vroeger werkte je voor een uitgever die persoonlijke betrokken was bij zijn station of krant, nu draait alles om de aandeelhouders en Wall Street. Meestal pakt dat heel slecht uit voor de kwaliteitsjournalistiek.'
    Hoe zou Edward R. Murrow verslag hebben gedaan van de Irak-oorlog en het president-schap van George W. Bush?
    'Ik denk dat Murrow zich zou realiseren dat er geen enkele reden is voor een interview met Bush. Je krijgt toch nergens antwoord op. Van alle 43 presidenten die dit land heeft gehad, is Bush veruit de rampzaligste en slechtste president. Ik was niet tegen de invasie in Irak maar die oorlog is een voorbeeld van slecht management. Nu onze troepen er eenmaal zijn, zitten we vast in een burgeroorlog die we niet kunnen winnen. En mind you, je spreekt hier niet met een Democraat. Ik ben m'n hele leven lang Republikein geweest en heb op Eisenhower en Ronald Reagan gestemd. Deze oorlog is een ramp voor het land.' .


Terug naar Journalistieke fouten , Media, lijst , of naar site home .