Achtergrond | Seksualisering maatschappij steeds vaker onderwerp van kritiek
 
Beteugeling kan geen kwaad

De tegenbeweging raakt op stoom. Niet alleen minister Plasterk wil de cultuur van pijp je paard en neuk je nicht een halt toeroepen. Schrijver Marcel Möring: ‘Vrijheid of regels, we willen het wel, we willen het niet. Het is het dilemma waarmee we uit de jaren zestig zijn gekomen.’

Tussentitel: Lydia Rood: ‘Als ik nu een dochter had van twaalf, dan gingen MTV en
                  zulke zenders gewoon niet aan’

Soms wordt ook de onderzoeker op zijn staart getrapt. De psycholoog vertelt hoe hij Sexualization of Girls onder ogen kreeg, een recent rapport van de American Psychological Association. Het gaat over de geseksualiseerde populaire cultuur en wat dit met meisjes doet: niet veel goeds.
    Dr. Erik Jan de Wilde las enkele voorbeelden die de rapporteurs opvoerden – Christina Aguilera verkleed als schoolmeisje met opengeknoopte blouse, de pop Bratz, een wel zeer extravagante variant op de aloude Barbie.
    Bratz? De Wilde kreeg het gevoel alsof hij werd betrapt. Was Bratz niet de pop die hij cadeau had gedaan aan zijn 6-jarige dochter? Tot voor kort was ze in haar roze fase. Een roze fiets, een roze kamer en heel veel Barbie. Maar sinds Iza bij de grote kinderen wilde horen, lag Barbie in de hoek en werd een ander het object van haar liefde en verlangen. Bratz dus.
    De Wilde: ‘Ik geloof dat ik de pop had gekocht voor haar eerste tandje, het kan ook Sinterklaas zijn geweest. En ze heeft ermee gespeeld alsof het een Barbie was, maar toch, toen ik het rapport las moest ik me eens stevig achter de oren krabben.’
    Hij werkt bij het Nederlands Jeugdinstituut in Utrecht. Hij is 44. Al twintig jaar verdiept hij zich in suïcide onder jongeren. ‘In mijn specialisme heb ik geleerd hoe complex de ontwikkeling van depressie en suïcide is, maar ook hoe ongelooflijk beïnvloedbaar kinderen zijn, hoe sterk ze zich kunnen identificeren. Ik wist wel iets van media-invloeden, maar ik ben er dieper ingedoken naar aanleiding van die Bratzpop.’
    Twee weken geleden was hij spreker op een congres over zelf-destructief gedrag onder meisjes. ‘Er was iemand die vertelde over websites waarop meisjes elkaar tips geven hoe je jezelf het best kunt uithongeren. De hele dag hoorde je verhalen die onrustig maken.
    ‘Ik vertrok met het idee dat we leven in een groot complot. Nu ja, complot mag ik het misschien niet noemen. Maar er draait in onze manier van leven een machtig raderwerk mee waarvan we ons lang niet altijd bewust zijn, een door het geld gestuurd mechanisme dat denk ik, fnuikend is voor de geestelijke en lichamelijke gezondheid van groepen jongeren.’
    De onvermijdelijkheid van seks is imponerend. Het is er altijd en overal. De Panorama van deze week brengt ‘de toptien van lekkerste Latina’s’. De Chick is deze maand vernieuwd, namelijk ‘geiler en heter’. De redactie schrijft: ‘Je zult er echt heel erg gelukkig van worden.’

Taboesfeer
‘Kom Kutje Kleien!’, het project van de Rotterdamse kunstenares Yvonne Beelen die zo graag de vagina ‘uit de taboesfeer’ wil halen, is nog volop in de strijd om de Mail & Female Award (‘Helemaal jezelf durven zijn is hot!’). Yvonne op haar website: ‘Is Kom Kutje Kleien iets voor uw feest, jubileum of partijtje, voorstelling of vernissage?’
    De Yes, blad voor ‘meiden’, meldt dat ‘Mandy haar schaamlippen liet verkleinen’. Het gebeurde ‘na jaren van schaamte en pijn’. Mandy: ‘Vol ongeloof keek mijn vriend naar mijn vagina. Dit had hij nog nooit gezien.’ En de Viva doet deze week aan ‘piemelpraat’: ’17 vrouwen over het formaat, de prestaties en.....’
    Eergisteren kwam het Algemeen Pedagogisch Studiecentrum (APS) met de oproep ermee op te houden, met dat vermoeiende spel van eindeloze seksualisering. ‘Leerlingen in een bunnykostuum op een schoolfeest? Jazeker. Jongens wachtend in de rij totdat ze een sexy geklede medeleerlinge kunnen schuren? Natuurlijk, net als in de clips op TMF.’ Het APS verwijt de scholen lamzakkigheid: ‘Ze staan erbij en kijken ernaar.’
    Het kabinet heeft er genoeg van, van geil, geiler, geilst als de maat aller dingen. De jeugdcultuur, schreef minister Plasterk begin deze maand in zijn Emancipatienota, is doordesemd van ‘openlijke seksuele toespelingen, toenaderingen en handelingen’.
    De ministeriële verzuchting over ‘de toenemende vercommercialisering en seksualisering van het vrouwelijk lichaam’ hangt niet in het luchtledige. Het zijn niet alleen moslims en orthodoxe christenen die hun land niet begrijpen. Een offensief lijkt zich af te tekenen tegen de (beeld)cultuur van Seks is Alles, Alles is Seks.
    Jonge vrouwelijke journalisten en wetenschappers vormen de kern van de actiegroep Beperkt Houdbaar. Ze hebben een manifest opgesteld waarin ze de tijdgeest van pijp je paard en neuk je nicht aanvallen. ‘Normaal moet weer normaal worden, het extreme is niet de norm.’
    Het manifest beslaat twee pagina’s, opvallend helder geschreven. In zekere zin is het een moedig stuk. Ze zeggen dat het welletjes is geweest: ‘Seksuele vrijheid staat niet gelijk aan totale grenzeloosheid en platheid. Wij vinden de verkrampte progressievelingen achterhaald.’
    Het is niet de eerste keer dat de kwestie aan de orde is. Bijna tien jaar geleden noteerde criminoloog dr. Hans Boutellier in Trouw dat ‘seks is uitgegroeid tot de core business van de liberale samenleving’. Boutellier: ‘Ook mijn 11-jarige zoon weet nu wat mevrouw Lewinski met die sigaar deed, terwijl de president van de Verenigde Staten toekeek.’ Dat was in 1998.
    Elsevier had al twee jaar eerder de kinderziel in bescherming genomen tegen seksuele exploitatie. ‘Te veel mensen hebben hun geweten uitgeschakeld en laten zich leiden door particuliere driften.’ We haalden de schouders op: ach ja, Elsevier.
    Misschien tekent zich een nieuw patroon af, een andere reactie. De (progressieve) Volkskrant schreef twee weken geleden een hoofdcommentaar over de Emancipatienota van het kabinet. ‘Pornografie is inmiddels volledig ingeburgerd’, zo stelde de commentaarschrijver ons eerst nog gerust. ‘De libertaire seksuele moraal is niet in gevaar.’ Behendig laverend wendde ten slotte ook de Volkskrant behoedzaam de steven: ‘Een kritische houding ten opzichte van een cultuur waarin onderhand niets meer kan worden verkocht zonder seksuele toespelingen kan helemaal niet zo’n kwaad.’

Respect
De tegenbeweging komt op stoom. Beperkt Houdbaar: ‘Het beeld van de gewillige stoeipoes die zich op haar achterwerk laat slaan, komt ons de neus uit. Sinds wanneer is onderdanigheid een bewonderenswaardige eigenschap? Naar wiens respect en goedkeuring is zo’n jonge vrouw op zoek?’
    De filosofe Stine Jensen schreef twee weken geleden in NRC-Handelsblad ‘Een kleine filosofie van de schaamte’. Joost Zwagerman, ook voor NRC-Handelsblad, was op bezoek geweest in het Witte de With Museum in Rotterdam waar Bodypoliticx draait; een tentoonstelling over kunst en pornografie.
    Het bezoek, aldus Zwagerman, ‘stemt eerst vrolijk, dan nostalgisch, en uiteindelijk onverwacht onbehaaglijk’. Porno, schreef Zwagerman, heeft zich ‘als een gas over alles en iedereen verspreid, doordat alle porno zich wist los te maken van schaamte en schuldgevoel’.
    Zwagerman: ‘Alleen schaamte kan de verleiding van de porno redden – dát had niemand twintig jaar geleden kunnen voorspellen en bedenken.’
    Lydia Rood al helemaal niet, kind van de revolutie van de jaren zestig. ‘Bij ons thuis was de seksuele moraal: alles moet kunnen, op alle momenten, met iedereen.’ Het kende toen al zijn slagschaduw: ‘Ik dacht: een vriendje voor jezelf kan niet, je mag niet jaloers zijn, je moest alles goedvinden. En dat allemaal onder het mom van vrijheid.’
    De schrijfster is in alle genres thuis. De afgelopen dagen maakte ze een tournee langs de boekhandel als auteur van Kaloeha Dzong, het geschenk bij gelegenheid van de kinderboekenweek. Lydia Rood schreef ook erotische columns en seksboeken. Louter Lust is de bekendste titel.
    Vrouwen zijn niet erg opgeschoten sinds de seksuele revolutie, meent ze. ‘Meisjes zijn vrij en zelfstandig zolang ze bereid zijn het spel mee te spelen.’
    Ze krijgt, op afstand, bijval van de auteur Marcel Möring: ‘Laten we eerlijk zijn, de seksuele revolutie was bijna uitsluitend gericht op de bevrijding van de man – die kerels van de jaren zestig hebben er op los geneukt en de vrouwen dachten dat het hoorde, omdat het politiek correct was zo te denken.’

Driehoekje
Lydia Rood ziet eerder meer dan minder sociale dwang voor jonge meisjes. In haar tijd moest je verleidelijk zijn door make-up te dragen. ‘Nu moeten ze hun vagina laten reconstrueren. Het schaamhaar moet een driehoekje zijn.
    ‘Ik onthaarde nooit. Tegenwoordig onthaar ik mij een hoedje. Je moest eens weten hoeveel geld dat kost. Je gaat meedoen, snap je. Ook al ben je een oud wijf van 50. Die dwang is er.
    ‘Je kunt bijna niet meer achterblijven. Is dat niet een raar verschijnsel? Ik ben blij dat ik geen 14 ben. Met mijn onzekerheid over m’n uiterlijk, weet ik niet waar het geëindigd zou zijn.’
    Ze heeft een dochter van 22. Die is ‘af’. ‘Als ik nu een klein meisje had van 12, gingen MTV en soortgelijke tv-stations gewoon niet aan. Ja, voor een half uurtje. En één keer in de maand. Vroeger deed ik het ook niet. Ik weet niet meer wat ik als reden opgaf. Ik geloof dat ik zei: omdat ik het zeg.’
    Marcel Möring bereidt in zijn woonplaats Rotterdam vier salonavonden voor over de grote thema’s van onze tijd. Het worden besloten bijeenkomsten, voor een elite; het populisme dat momenteel zo en vogue is in de havenstad verdient tegenwicht. Een van de avonden gaat over ‘pornografisering’.
    Het is niet dat Möring zedenmeester wil zijn: ‘De tijden zijn in zekere zin oprechter dan ooit. Maar ik weet niet goed hoe ik me moet gedragen als ik in een bagelshop in de navel van de serveerster kijk. Tegelijk vind ik het niet onnatuurlijk dat ik een navel zie.’
    Hij denkt dat vooral veertigers met kinderen in de kwetsbare leeftijd problemen hebben. ‘Vrijheid of regels, we willen het wel, we willen het niet. Het is het dilemma waarmee we uit de jaren zestig zijn gekomen.’
    Zelf is Möring 50. ‘Ik vind veel dingen niet prettig. Ik vind het geweld op tv en in de film niet prettig. Ik vind het niet prettig fotomodellen te zien van wie ik denk dat ze honger hebben. Ik vind de hele lichaamscultus niet prettig. Alsof broeder Ezel veranderd is in Bambi het hertenjong. Het gaat alleen nog om de vraag hoe je eruit ziet, om het beeld. Om later een mooie dode te zijn. Ik vind het niet fijn, maar zo hebben we het kennelijk gewild.
    ‘Ik heb een dochter van elf. Ik wil dat ze normaal eet. Ik hoor haar vragen: vind je niet dat ik dik ben? Ik ken vrouwen die graatmager zijn. Ze nemen zoetjes in de koffie. Ik ken geen vrouw die suiker gebruikt in de koffie. Ik ga met heel veel vrouwen om. Ik ken er geen een die suiker gebruikt.’

Overgewicht
Psycholoog Erik Jan de Wilde zegt dat ‘in deze wereld vol reclame’ jongeren snel ongelukkig zijn met hun lichaam. Hij blijft dicht bij huis. Hij heeft een zoon van 9. Die neigt naar overgewicht.
    ‘Mijn zoon durft niet meer te snoepen. Als een kind ijsjes uitdeelt op school vinden we het later in gesmolten toestand terug in zijn tas.’
    In het begin van het gesprek zegt Lydia Rood dat de regering zich nergens mee moet bemoeien. Dat doet ze heel stellig. Later is het toch wel ‘fijn’ als de regering van zich laat horen. ‘Het wordt nu echt onbehaaglijk’ , zegt ze. Het eindigt ermee dat ze oproept tot overheidsingrijpen in de plastische chirurgie.
    ‘Ik heb mijzelf als meisje altijd lelijk gevonden. Ik heb nooit begrepen waarom mannen mij aantrekkelijk vonden. Alle meisjes vinden zichzelf lelijk, ook de knappe meisjes.
    ‘Schaamlipcorrecties, borsten opblazen, dat soort zaken is misdadig voor jonge vrouwen. Daaraan moet gewoon een eind komen. Dat moeten ze verbieden.’
    Möring is er niet tegen dat de regering zich met de kwestie van de seksualisering bemoeit. Maar het is een beetje laat, denkt hij. En het is de vraag of het nog helpt. ‘We hebben liefde, seks, erotiek en pornografie volledig uitbesteed aan de commercie.
    ‘We hebben alles verkocht. We hebben de spoorwegen verkocht, we hebben de nutsbedrijven verkocht, de gezondheidszorg. Serieus hoor, we hebben alles van waarde verkocht en nu hebben we geen greep meer op het openbare leven.
    ‘Het publieke domein, dat wilden wij niet meer, wij met z’n allen. We zijn ergens in de jaren tachtig gaan geloven in het sprookje van de wereld als BV. Toen zijn we alles gaan verkopen. Ik heb grote twijfel of er nog een weg terug is. Ik geloof het niet.
    ‘Als we werkelijk de zaken willen veranderen, hebben we het over een omwenteling van jewelste. Dan beslissen we namelijk dat het maatschappelijk kapitaal, het geestelijk kapitaal weer van ons is, en niet van de bedrijven.
    ‘Ik zou graag zien dat we beginnen aan een nieuwe vermaatschappelijking van het leven, inclusief de moraal. Ouderwets hè? Ik zie het eerlijk gezegd niet gebeuren. Kom er eens om bij Wouter Bos.’

Tussenstuk:
Aanhoudend en dwingend Jong, Sterk en Mooi

Kan het kwaad dat alles in het openbare leven naar erotiek en seks verwijst? Amerikaans onderzoek waarop minister Plasterk zich beroept, spreekt over eetstoornissen, een lage eigendunk en depressiviteit als de gevaren die voor jonge meisjes op de loer liggen. In Nederland is het onderzoek naar de effecten van de geseksualiseerde cultuur nog maar net begonnen.
    ‘Onomstotelijk bewijs bestaat niet in onze sector. Maar het is goed dat Plasterk erover begint.’ De psycholoog dr. Peter Nikken, verbonden aan het Nederlands Jeugdinstituut in Utrecht, verwacht geen grote verschillen met de Amerikaanse bevindingen. ‘Het is moeilijk je identiteit te bepalen in een omgeving die zonder ophouden en dwingend een beeld neerzet van Jong, Sterk en Mooi. Het staat in geen verhouding tot de alledaagse werkelijkheid. Maar het rolt over je heen, als een wals en het raakt kinderen op steeds jongere leeftijd.
    ‘Mag ik iets zeggen over die Belgische groep K3? Het ziet er gezellig uit. Maar in opzet en presentatie zijn het pin-ups. Het zijn mini-pin-ups voor kleuters. Reeds aan kleuters wordt de geconstrueerde boodschap meegegeven dat je aantrekkelijk moet zijn om te slagen in het leven.
    ‘De opbloeiende discussie concentreert zich op meisjes. Dat is begrijpelijk, maar niet goed. Het is heel belangrijk dat juist jongens anders gaan leren denken over seks, romantiek en uiterlijk. Anders vrees ik dat wat je wint onder je handen weer verloren gaat. Van een nieuwe seksuele revolutie moeten deze keer ook vrouwen profijt trekken.’


Naar Rijnlandmodel, promo  , Rijnlandmodel, overzicht , Rijnlandmodel lijst , of site home .