Uit: Dagblad De Pers, 24-06-2008, door Marcel Hulspas

Non-fictie | Neil Shubins theorie

Er schuilt een vis in iedereen

Paleontologie en ontwikkelingsbiologie, gaat dat samen? Ja, en zeker als je Neil Shubin heet. Dan maak je een reis door 3,5 miljard jaar geschiedenis van het menselijk lichaam en weet je dat nog mooi samen te vatten ook.

Weet u waarom jongetjes een liesbreuk kunnen krijgen en meisjes niet? Omdat de teelballen de buikwand beschadigen. Tijdens de groei van het ongeboren jongetje dalen de teelballen af, door het buikvlies, dat aan deze verhuizing een zwakke plek overhoudt. De vraag is: waaróm moeten die ballen die reis maken? Dat komt door de haai in ons, aldus bioloog Neil Shubin, in zijn boek De vis in ons.

Afdalende klieren
We stammen af van kraakbeenvissen (zoals de haai) en bij hen liggen de geslachtsklieren vlakbij het hart. In de loop van miljoenen jaren (we werden landbewoners, toen boombewoners, nog later holbewoners) zijn die klieren steeds lager komen te zitten en bij de man hangen ze nu zo'n beetje buiten. En deze hele ontwikkeling wordt in ieder ongeboren leven dunnetjes overgedaan. De testikels ontstaan bij het hart, om uiteindelijk af te dalen in de balzak. We zijn een verbouwde haai.
    Ontwikkelingsbiologie, de wetenschap die zich bezighoudt met de groei van een nieuw leven, is een razend ingewikkeld vakgebied. De groei van een embryo wordt gereguleerd door duizenden genen, die op het juiste moment en op de juiste plaats, 'aan' of 'uit' gaan - vaak op commando van 'regulerende genen'. Het is een uiterst ingewikkeld proces waarvan we nog maar weinig weten - maar wat zeker is, is de diepe genetische verwantschap tussen alles wat leeft. Zo zijn onze Hox-genen, die verantwoordelijk zijn voor onze lichaamsbouw (hoofd boven- en kont onderaan; rug aan de achter-, buik aan de voorkant), bijna exact hetzelfde als de Hox-genen die de vorm van een vis, of van een insect bepalen. De genen die onze ogen maken, kunnen net zo gemakkelijk vissenogen maken of van die enorme, samengestelde vliegenogen. De zenuwcellen die in onze oren geluid 'voelen', zijn dezelfde als de zenuwcellen die in de huid van een vis stroming registreren.

Hergebruik is alles
Shubin is paleontoloog en ontwikkelingsbioloog ... De evolutie is zuinig, dat is zijn centrale boodschap. Niets komt uit het niets tevoorschijn; hergebruik is alles. Met als gevolg dat er diep in ons een vis schuilt - en als je dieper kijkt, zie je zelfs een bacterie. Wie de geschiedenis van het leven kent, ziet dezelfde stadia in het groeiende leven, en kan alleen maar verbaasd staan over zoveel inventiviteit. Dat is wat de ontwikkelingsbiologie ons leen: Moeder Natuur is eindeloos creatief.

Neil Shubin, De vis in ons. Een reis door3.5 miljard jaar geschiedenis van het menselijk lichaam, uitgeverij Nieuw Amsterdam.


Naar Evolutie, lijst , Wetenschap, overzicht  , of site home .