Platform gesmoord in Haagse stroop

Het Innovatieplatform is geldverspilling en moet worden afgeschaft, meenden SP en VVD afgelopen week. Aanleiding is een boek van de oud-secretaris van het platform. Hij legde verslag af van hoe Nederland een kans miste om een kenniseconomie te worden.

Het begon met een telefoontje. In 2003 kreeg Frans Nauta premier Balkenende aan de lijn. Nauta is op dat moment voorzitter van de Stichting Nederland Kennisland. Een denktank die hij in 1999 oprichtte om Nederland op de snelweg van de kenniseconomie te plaatsen.
    Hij werd daarbij geïnspireerd door de Finnen die met het instellen van een wetenschaps- en technologieraad hun land wisten om te vormen van een achterstandsgebied naar één van de meest innovatieve economieën van Europa.
    Balkende wil een Innovatieplatform (IP) oprichten om het succes van de Finnen te kopiëren. Nauta heeft de knowhow en de wil in huis en wordt daarom gevraagd om secretaris te worden van de nieuwe organisatie.
    Vijf jaar later laat hij het boek Het Innovatieplatform verschijnen. Ongegeneerd legt hij verslag af van hoe Haagse mores en een gebrek aan daadkracht de drang tot vernieuwing smoorden in vergadersessies en bureaucratie. Voor het eerste platform was een uiterst prestigieus gezelschap samengesteld. Ministers, een directeur van Shell, een directeur van de Wereldbank, een CEO van Philips, Alexander Rinnooy-Kan enzovoorts. Leiden doet mee in de persoon van de toenmalige rector Douwe Breimer.
    Het doel is duidelijk: zoals door middel van onderwijs en slimme financiering Yahoo en Google zijn kunnen ontstaan in Amerika en Nokia in Finland, zo moet ook de Nederlandse kenniseconomie gaan draaien. Het NRC Handelsblad omschreef het initiatief als een comité van nationale redding.
    Maar het IP is nog niet officieel aangekondigd of Nauta wordt al gebeld door een ambtenaar over zijn conceptversie: ‘Ik bel om te zeggen dat dit niet de manier is om ermee om te gaan. En dat vind ik niet alleen, maar ook de collega’s van EZ en OCenW.’ De kersverse secretaris vraagt zich verwonderd af waarom een conceptversie al op zulke tegenstand stuit en overweegt zich terug te trekken. Na wat heen en weer gebel lijken de plooien weer glad en kan er van start gegaan worden.
    Maar Nauta botst voortdurend op de Haagse gewoontes. Als hij wil brainstormen, krijgt hij een reeks mini-colleges van mensen die vooral zichzelf graag horen spreken. Voorstellen als ‘Geef beta-studenten een lagere studieschuld’ komen niet verder dan het proefballonstadion. Minister Maria van der Hoeven maakt ruzie met collega Brinkhorst en staatssecretaris Nijs. Als deze laatste opdaagt bij een vergadering gaat Van der Hoeven even kissebissen met Balkenende die op zijn beurt Nijs op de hoogte stelt dat ze niet overal bij aanwezig hoeft te zijn. Dat Nijs voortijdig uit het kabinet zal opstappen, is dan ook niet verwonderlijk na dit soort getreiter.
    In het anderhalve jaar dat Nauta secretaris is zal hij slechts één keer de premier, het hoofd van het IP, onder vier ogen zien. En dat voor vijf minuten lang. Er is bij aanvang geen budget, geen kantoor, alleen maar een verzameling mensen met elk hun eigen belangen. Het platform wordt al snel een denktank zonder motor.
    Aan het eind van ieder hoofdstuk presenteert Nauta altijd een handvol lessen over hoe hij het eigenlijk had moeten doen. Hij had moeten zorgen dat hij niet haastig onderhandelde, hij had het verschil moeten leren tussen besluit en uitvoering en dergelijke tips meer. Tijdens de eerste hoofdstukken, ben je geneigd om daaraan toe te voegen dat ‘niet natrappen’ ook een waardevolle les is.
    Want aanvankelijk druipt de rancune zo van de pagina’s dat de lezer vreest dat de feiten gekleurd worden door wrok. Naarmate het boek vordert, stapelen de voorbeelden van bestuurlijke kinnesinne en politieke traagheid zich echter zo op, dat Nauta’s frustratie aanvoelbaar wordt. Wie nu jaren later op zoek gaat naar de verwezenlijkingen van het IP, vindt helaas geen tegenargumenten voor zijn standpunt. En dat is gezien de ambities en noodzaak die ten grondslag lagen aan het platform, een zeer goede reden tot frustratie.

Frans Nauta, Het Innovatieplatform, Academic Service, €17,95


Naar Innovatie , Innovatie lijst , Wetenschap lijst , Wetenschap overzicht , of site home .