Uit: VARA TV Magazine, nr. 23-2008, door Robert Gooijer

Ze smelten de kappen!

Het is druk op de Noordpool dit jaar. Naast wetenschappers en belangenverenigingen, bezoeken ook BN'ers en journalisten de 'ijsplaneet'. VARA TV Magazine reisde af.

Tussentitel: De vraag is niet: verandert het klimaat op de Noordpool? Maar eerder: is
                  dat erg?

'De opwarming van de aarde' is de bron van zulke verhitte discussies dat die wellicht evenveel bijdragen aan de temperatuurstijging als de broeikasgassen die de mensheid produceert. Iedereen beweert er lustig op los: wetenschappers en querulanten, politici en 'opinieleiders', ze schreeuwen om het hardst dat het allemaal heel erg is of juist meevalt, dat we allemaal naar de verdoemenis gaan of dat het een complot is van milieuridders en consultants.
    De consequenties die in zulke discussies worden genoemd, liegen er niet om: van het apocalyptische einde der Planeet Aarde tot de meer praktische maar niet minder ernstige teloorgang van het heilige recht op autorijden. 'Het klimaat' is een heet hangijzer dat veel geschreeuw en gebakken lucht oplevert aan beide zijden van het debat. Een hoop herrie.   ...
Het Wereld Natuur Fonds en National Geographic, dat deze week een aantal documentaires over het Noordpoolgebied uitzendt in het kader van de WNF-campagne 'Draag bij aan een witte Noordpool', horen niet bij de schreeuwerds in het klimaatdebat. Het WNF is uiteraard een grote club die op een berg geld zit en zo een zekere invloed kan (en wil) doen gelden in het debat, en aan zowel onze reis meebetaalde als aan die van de BN'ers die voor KRO 's Surviving Nature de pool onveilig maken, maar is vooral de spreekbuis van onafhankelijke wetenschappers van universiteiten en onderzoeksinstituten van de VN. De klimatologen die de cijfers leveren waarop WNF zijn campagnes baseert, zijn dus ook voorzichtiger in hun claims en voorspellingen dan populisten als Al Gore, die in zijn film An Inconvenient Truth de Groenlandse ijskap nog deze eeuw doet smelten en Nederland tot aan Arnhem onder water zet.   ...
    Terwijl in het publieke debat over klimaatveranderingen diverse partijen nog staan te bekvechten, zijn wetenschappers het er en masse over eens dat het klimaat op de Noordpool in elk geval snel verandert, dat dat mede wordt veroorzaakt door de mens en dat het tempo de meest pessimistische schattingen overtreft. De werkelijke vraag is niet: verandert het klimaat op de Noordpool? Maar eerder: is dat erg? En wat zegt het vervolgens over de klimaatveranderingen op de rest van de planeet - en zijn die erg?    ...
.
Naast On thin ice (Nat.Geo, 20:00 uur), te zien: Battle of the Arctie giants, zaterdag 7 en zondag 8 juni National Geographic, 18:00 uur Surviving nature: ijsberen & Inuit, vanaf zaterdag 19 juni, Nederland 3, 20:30 uur www.wnf.nl/noordpool

Uit: CNN.com, 27-06-2008, door Alan Duke

North Pole could be ice-free this summer, scientists say

Ice retreated to a record level last fall when the Northwest Passage opened briefly | Weather patterns will determine whether the ice cover melts completely this summer | Scientists say the Arctic meltdown is not part of a historic cycle

The North Pole may be briefly ice-free by September as global warming melts away Arctic sea ice, according to scientists from the National Snow and Ice Data Center in Boulder, Colorado.
    "We kind of have an informal betting pool going around in our center and that betting pool is 'does the North Pole melt out this summer?' and it may well," said the center's senior research scientist, Mark Serreze.
    It's a 50-50 bet that the thin Arctic sea ice, which was frozen in autumn, will completely melt away at the geographic North Pole, Serreze said.   ...
    The brief lack of ice at the top of the globe will not bring any immediate consequences, he said.
    "From the viewpoint of the science, the North Pole is just another point in the globe, but it does have this symbolic meaning," Serreze said. "There's supposed to be ice at the North Pole. The fact that we may not have any by the end of this summer could be quite a symbolic change."
    Serreze said it's "just another indicator of the disappearing Arctic sea ice cover" but that it is happening so soon is "just astounding to me."
    "Five years ago, to think that we'd even be talking about the possibility of the North Pole melting out in the summer, I would have never thought it," he said.
    The melting, however, has been long seen as inevitable, he said.
    "If you talked to me or other scientists just a few years ago, we were saying that we might lose all or most of the summer sea ice cover by anywhere from 2050 to 2100," Serreze said. "Then, recently, we kind of revised those estimates, maybe as early as 2030. Now, there's people out there saying it might be even before that. So, things are happening pretty quick up there."
    Serreze said those who suggest that the Arctic meltdown is just part of a historic cycle are wrong.
    "It's not cyclical at this point. I think we understand the physics behind this pretty well," he said. "We've known for at least 30 years, from our earliest climate models, that it's the Arctic where we'd see the first signs of global warming.
    "It's a situation where we hate to say we told you so, but we told you so," he said.   ...

Uit: VARA TV Magazine, nr. 38-2008, door Ellen Brans

IJsberichten

Aan de westkust van Alaska dreigt het eskimo-eiland Sarichef verzwolgen te worden door de zee. Nova bezocht het eiland.

Het dorpje Shishmaref - de enige nederzetting op het eilandje Sarichef - telt zo'n 600 inwoners. Het plaatsje is niet groter dan het vliegveld. En dat is niet meer dan een strip waar zowel propellervliegtuigjes gebruik van maken, als ook de plaatselijke scholieren die er basketballen. De rest van het eiland is zand, vijf kilometer lang en 400 meter breed, vergelijkbaar met een waddeneiland als Vlieland. Het probleem is zo op het eerste oog niet zichtbaar. Geen overtuigend in elkaar stortende gletsjer, zoals die in de film van 'klimaatgoeroe' Al Gore is te zien. Geen verdwaalde ijsberen of dobberende ijsschotsen. In de zomermaanden is er zelfs helemaal geen ijs of sneeuw op het eiland, dat zo'n dertig kilometer onder de poolcirkel ligt. Terwijl het er in de winter 40 graden kan vriezen, schijnt nu het zonnetje en is het een graad of vijf. Eskimo's lopen er ontspannen in t-shirt en op slippers. Maar al spreken de beelden niet voor zich, voor de mensen die er wonen is het een duidelijke zaak.
Perry Weyiouanna, geboren en getogen in Shishmaref, staat bij de kust en wijst naar de golven in de zee: 'Daar ergens was het huis waar ik ben opgegroeid, het huis van mijn grootouders. Het is jaren geleden door de zee meegesleurd. En het is niet het enige huis dat weg is. Er stonden er meer, maar alles hier is verdwenen.'
    Het eiland verliest elk jaar ruim drie meter kust. Op de plek waar Perry staat, werd tijdens de eerste hevige oktoberstorm in 1997 in één klap een stuk van 38 meter weggeslagen. Een aantal huizen verdween in de zee, achttien anderen werden uit voorzorg naar een veiliger plek op het eiland verplaatst. De aanwezigheid van oude elektriciteitsdraden en stukken hout is alles wat er op wijst dat hier ooit iets anders was dan strand. En de huizen die destijds op een goeie plaats leken te staan, zoals het huis van het onderwijzersechtpaar Braach, staan inmiddels door de gestegen zeespiegel ook op het randje. 'Ik heb altijd een doos klaarstaan met de belangrijkste spullen, die ik mee wil nemen, mocht het mis gaan: zegt Ronda Braach. 'Zodra ik de golven weer voor het huis tekeer hoor gaan, hou ik mijn adem in.'
    Al zo'n 4000 jaar wonen Inupiaq-eskimo's in Shishmaref. Ze leven van visvangst en van de jacht op zeehonden, walrussen en wilde rendieren. Maar door de opwarming van de aarde vriest de zee rondom het eiland later dicht dan vroeger, en ontdooit het ook weer eerder dan voorheen. Hierdoor zijn jacht- en watergebieden minder toegankelijk geworden, en is het dus moeilijker geworden de traditionele leefwijze in stand te houden. Daarnaast neemt de erosie toe. Nu de permafrost aan het ontdooien is, is het eiland kwetsbaarder. En doordat het minder lang vriest, geniet Shishmaref nog maar kort bescherming van het harde ijs. De golven hebben vrij spel en slaan moeiteloos hele stukken van het eiland weg. Wetenschappers denken dat het eiland binnen vijftien jaar onbewoonbaar is.
    Al Gore noemde de problemen rond het eiland al toen hij in 2006 bij Oprah in de show zat om over de gevolgen van de smeltende Noordpool te praten. 'Dit zijn Amerikanen die op dit moment uit hun huis worden verdreven', riep hij de kijkers vol passie toe. Daarna werd het behoorlijk stil rond Shishmaref. Zo nu en dan komt er nog wel een buitenlandse journalist of cameraploeg naar het eiland. De Nederlandse filmmaker Jan Louter en cameraman Melle van Essen verbleven een aantal maanden tussen de eskimo's en maakten de documentaire The last days of Shishmaref, die op 27 september tijdens het Nederlands Film Festival in première gaat. Maar eerst wordt de film op de school van Shishmaref vertoond aan de bewoners van het eiland. ... Een groepje scholieren sluit zich aan en een van de meisjes zegt dat ze in eerste instantie heel droevig werd van de titel van de film, maar dat ze uiteindelijk inziet dat het waarschijnlijk helpt om de aandacht te trekken. 'Gelukkig kan het de buitenlanders nog iets schelen, de Amerikanen zijn niet geïnteresseerd. Het is maar Alaska.'
    In 2001 is Tbe Shishmaref Erosion and Relocation Coalition opgericht om te kijken wat de mogelijkheden zijn voor de onvermijdelijke verhuizing. De staat Alaska wil het liefst dat de bewoners verspreid worden over dorpjes in de buurt, zoals Nome of Kotzebue. Dat is eenvoudig te organiseren en het is niet al te duur. Maar de mensen van Shishmaref willen als gemeenschap bij elkaar blijven, omdat ze alleen op die manier hun traditionele leefwijze van 'subsistence' kunnen voorzetten, zelfvoorziening van voedsel door visvangst en de jacht.
    Vooralsnog is 'Tin Creek' de beste optie, een verlaten toendragebied op het vaste land van Alaska, ongeveer 70 kilometer verderop. Maar hier moeten alle voorzieningen nog worden aangelegd en dat zou tussen de 120 en 180 miljoen dollar gaan kosten. Geld dat er niet is.
En Washington' geeft niet thuis, nu de eerste klimaatslachtoffers financiële steun nodig hebben.  ...

Red.:   Inmiddels is het eind 2009, en de berichten worden steeds duidelijker en urgenter:

Uit: Dagblad De Pers, 18-02-2009.

De gletsjers in het Andesgebergte in Zuid-Amerika kunnen binnen twintig jaar zijn verdwenen als er geen afdoende maatregelen tegen de klimaatverandering worden genomen. Dat stelt de Wereldbank in een dinsdag gepubliceerd rapport.
    Volgens het rapport is de omvang van de gletsjers in Peru in de afgelopen 35 jaar met 22 procent afgenomen. Veel minder zoet water is nu beschikbaar voor de bevolking aan de kust, het gebied waar de meeste Peruanen wonen.   ...
 

Uit: CNN.com, 08-08-2009, door Shelby Lin Erdman

Glaciers a canary in the coal mine of global warming

A 50-year government study found world's glaciers melting at rapid, alarming rate | Study is latest in series that found glaciers melting faster than anyone predicted | Study shows accelerating climate change and warming earth, say authors

Photo: The Gulcana glacier in Alaska is one of three glaciers considered a benchmark
            by the U.S. Geological Survey

U.S. scientists monitoring shrinking glaciers in Washington State and Alaska reported this week that a major meltdown is under way.
    A 50-year government study found that the world's glaciers are melting at a rapid and alarming rate. The ongoing study is the latest in a series of reports that found glaciers worldwide are melting faster than anyone had predicted they would just a few years ago. It offers a clear indication of an accelerating climate change and warming earth, according to the authors.
    Since 1959, the U.S. Geological Survey, which published the study on its Web site, has been tracking the movements of the South Cascade glacier in Washington State and the Wolverine and Gulcana glaciers in Alaska. The three glaciers are considered "benchmarks" for the conditions of thousands of other glaciers because they're in different climate zones and at various elevations.
    "These changes are taking place in Washington State and Alaska in three different climate regimes," said Edward Josberger, the lead researcher on the study with the USGS Washington Water Science Center in Tacoma, Washington. "So we feel it's definitely something going on, probably on a global scale, and of course, if you look at other such measurements around the world and put it all together, yes, glaciers are retreating and retreating rapidly."
    In a telephone interview with CNN, Josberger called the unprecedented glacial melt the "canary in the coal mine."
    The half-century record contains measurements of the amount of snow that has fallen on the glaciers each winter and on how much ice has melted off each summer. The data give scientists a sense of whether the glacier is getting more "healthy" or losing mass, Josberger said. They also indicate what's happening to mountain glaciers in other parts of the world, the scientist said.
    "We feel it's definitely the signature of global change and climate warming," Josberger said. ...
    Glacier melt will likely continue and, as it does, sea levels around the world are expected to continue rising. And that could affect people in low-lying coastal communities, forcing them from their homes and further inland, experts say.

Red.:   Een geval met wat detail:
 

Van: Volkskrant weblog, 08-08-2009, door Hans Erren

Net terug van een vakantie op IJsland. IJsland was voor het Icesave-schandaal beroemd vanwege twee zaken: ijs en vuur.

IJs

De gletsjer Gigjökull reikte in 1944 nog tot het dal, inmiddels is hij 500 m teruggetrokken en is er aan de voet van de gletsjer een smeltwatermeer ontstaan:

...

Red.:   Op de kaartjes moet men goed kijken, maar van dichtbij is het meer groot genoeg. En je mag rustig aannemen dat de gletsjer ook dunner is geworden.
    Nog een bericht uit de Andes, nu met duidelijkere plaatjes:

Uit: De Volkskrant, 04-12-2009, van correspondent Cees Zoon

Officieel doodverklaard als gletsjer

De Chacaltaya is een icoon van de ondergang van de gletsjers in de Andes. Maar ook van de dreigende gevolgen: drinkwater weg, landbouwgrond weg, energievoorziening weg.

Fotobijschrift: In november lag er geen sneeuw op de Chacaltaya (onder) terwijl er,
                      gezien de tropische neerslag, meer had moeten vallen dan er in juni valt.
                      Boven: de berg in juni 2007.

Verspreid tussen de zwerfkeien aan de voet van de berg zit een tiental sjamanen van de Quechua-indianen op de knieën. Ze zijn gewend om eer te bewijzen aan de Pachamama, Moeder Aarde, maar vandaag zijn ze verzonken in een dodenritueel voor een vriend die onverwacht snel is heengegaan: de uitgebluste gletsjer van de berg Chacaltaya.
    Boven hen meldt een groot bord ‘5.300 meter boven zeeniveau’, en dan is het nog 100 meter klimmen naar de laatste schuilhut. De wolken drukken zich tegen de flanken aan, alsof ze niet verder kunnen opstijgen. Hier kun je de hemel bijna aanraken.
    Maar de Chacaltaya, een van Bolivia’s beroemdste bergen, is kaal geworden. ‘Zelfs hier in de hemel is geen ijs meer’, zegt gids Daniel. ‘Als dat geen waarschuwing is aan de mensheid.’   ...
In augustus dit jaar is de Chacaltaya officieel doodverklaard als gletsjer. De onderzoekers van de Universiteit van San Marcos in La Paz organiseerden een heuse dodenwake. ‘De ceremonie was het afsluiten van ons onderzoek naar de afbraak van de gletsjer dat bijna twintig jaar heeft geduurd’, vertelt Dr. Edson Ramírez in zijn werkkamer van het Hydrologisch Instituut in La Paz. ‘De wake bestond vooral uit het opruimen van onze meetapparatuur. Een trieste dag, want voor ons valt er niets meer te meten.’   ...
    ‘De Chacaltaya is een icoon van de ondergang van de gletsjers in de Andes, en in het algemeen van tropische gletsjers. Sinds begin jaren negentig hebben we de berg gemonitord en het tempo van verval berekend. In 1997 had de ijskap een dichtheid van 15 meter, maar vanaf dat moment verdween een meter per jaar. Wij berekenden dat de gletsjer in 2015 zou ophouden te bestaan, maar het is allemaal nog veel sneller gegaan. In augutus dit jaar viel het doek.’
    Drie foto’s van de Chacaltaya laat Ramírez zien: een uit 1994 (het grootste deel van de berg ligt onder het ijs), een uit 2005 (de helft van het ijs is weg) en een van dit jaar (slechts een paar vlekjes sneeuw zijn zichtbaar). ‘Deze drie foto’s zijn het bewijs van de klimaatverandering. We hebben klimaatstudies gedaan over de afgelopen 18 duizend jaar, vanaf het ontstaan van de gletsjers hier. In de laatste twee decennia is het tempo van het terugtrekken van de gletsjers verdrievoudigd, door het oplopen van de temperatuur en het gebrek aan neerslag. En minder regen is een tijdbom.
    ‘De tropische gletsjers zijn heel gevoelig. Hun perioden van voeding zijn in de zomer, dan hebben we de meeste neerslag. Maar tegelijk is dat de tijd dat de straling het hoogst is, waardoor ze onmiddellijk verliezen wat ze winnen. Dat is het verschil met de Alpengletsjers, die hun groei in de winter hebben’, zegt Ramírez. ‘Tegelijk met de gletsjers verdwijnen ook andere ecosystemen, zoals moerassen. Dat samen heeft enorme gevolgen voor de waterhuishouding. De ondergang van de Chacaltaya is een alarmbel: het is nu of nooit met het nemen van maatregelen.’   ...

Red.:   Een paar Engelse onderzoekers hebben temperatuurgegevens wat opgeleukt, en dat is naar buiten gekomen. Dus iedereen die liever de kop in het zand steekt, greep het buitenkansje met twee handen aan. Terwijl de gemeten temperaturen een relatief slechte graadmeter zijn voor de aardopwarming. Naast de smeltende gletsjers is er een nog betrouwbaardere: de verschuivende grenzen van het voorkomende van diersoorten, met name insecten. Maar het werkt ook bij trekvogels:

Uit: De Volkskrant, 16-12-2009, van verslaggever Peter de Graaf

In de afgelopen kwart eeuw is het aantal trekvogels in Nederlandse bossen sterk gedaald.

Het aantal insectenetende trekvogels in de Nederlandse bossen is de afgelopen 25 jaar drastisch afgenomen. Bij nachtegalen is de terugval 37 procent, bij grauwe vliegenvangers 58 procent, bij fluiters 73 procent en bij spotvogels zelfs 85 procent. ‘Het wordt steeds stiller in het bos’, zegt Christiaan Both, bioloog aan de Rijksuniversiteit Groningen.
    Volgens biologen en vogelonderzoekers is die ontwikkeling vooral te wijten aan de klimaatverandering.
    Daardoor begint de lente steeds vroeger. Bomen lopen twee weken eerder uit dan een kwart eeuw geleden. Rupsen hebben zich aangepast en scharrelen ook eerder rond.
    ‘Trekvogels die uit Afrika komen, weten dat echter niet. Ze vliegen niet eerder weg om in onze bossen te gaan broeden’, aldus Both. ‘Daardoor komen ze te laat. De voedselpiek duurt maar drie weken, daarna verpoppen de rupsen. Door de vroegere lente kunnen trekvogels minder jongen grootbrengen.’ ...

Red.:    Als eerste gehoord vanuit Engeland (door zijn noord-zuidligging): het opschuiven van de grenzen van het voorkomen van talloze soorten insecten. Minder zichtbaar maar significanter dan hetzelfde aangaande grotere dieren, want meer puur het gevolg van temperatuur:

Uit: De Volkskrant, 18-05-2010, tv-recensie door Jean-Pierre Geelen

Tussentitel: Leven met longworm en het einde van de sneeuwhaas

...    Voor wie dus gedwongen thuis zat, gaf de televisie een paar lesjes om moeder Aarde wat beter te leren kennen. Zoals gebruikelijk moesten we weer bij de Britten zijn. ...
    Na Coast volgde op BBC 2 Springwatch Special, dat gisteren zijn aftrap beleefde. Het was de aanloop naar de inmiddels welbekende en alom bejubelde dagelijkse verslagen van verwikkelingen in nestkastjes en dassenholen. ...
     Nu ging bioloog Chris Packham op zoek naar tekenen van een veranderend klimaat in Groot-Brittannië. Dat het de koudste winter was in 35 jaar, zei niets. ‘Dat is gewoon het weer, dat verandert elke dag. Klimaat gaat over eeuwen.’ Dat koolmezen hun eitjes sinds tien jaar soms al in maart leggen, was een aanwijzing. Ze passen zich aan aan vroeger uitkomende boomblaadjes en rupsen voor hun jongen.
    Er zijn losers van de opwarming: zoals de sneeuwhaas. ’s Zomers bruin, maar door het uitblijven of eerder verdwijnen van sneeuw zijn ze nu nog wit in een bruin landschap. Nu moeten ze vaker vluchten, en krijgen meer stress. Opwarming kan het einde worden van de sneeuwhaas. En sadly enough zijn meer dieren het haasje bij de opwarming.
    Maar Britse natuur-tv sombert niet. En dus belichten ze ook winnaars: oprukkende longwormen en malariamuggen. Maar ook vlinders, de jak, vleermuizen en – met stip op nummer 1: de bontgekleurde bijeneter. ...

Red.:   Het wordt steeds duidelijker:

Uit: De Volkskrant, 19-07-2010, van verslaggever Caspar Janssen

Tussentitel: Klimaat verplaatst zich met vier kilometer per jaar

De kwaliteit van de natuur komt in de komende tientallen jaren ernstig onder druk te staan door de verandering van het klimaat.
    Dat blijkt uit een verkennend onderzoek van Vereniging Natuurmonumenten naar de gevolgen van klimaatverandering tot 2050.
    Het aantal dagvlindersoorten zal met 75 procent afnemen, vijftig broedvogelsoorten zullen hard achteruitgaan in aantallen, veel planten- en dierensoorten zullen verdwijnen. Ook soorten waarvoor Nederland internationaal verantwoordelijkheid draagt, omdat ze vrijwel alleen in Nederland voorkomen, krijgen het moeilijk. Zoals de roerdomp, de grote karekiet, de noordse woelmuis, de dwergstern, de strandplevier en groenknolorchis.
    Door het verschuiven van de klimaatzones veranderen leefgebieden van planten- en diersoorten. Sommige soorten kunnen de snelheid van 4 kilometer per jaar waarmee het klimaat zich verplaatst niet bijbenen. Overigens komen er ook nieuwe, warmteminnende soorten terug voor de afvallers.
    De onderzoekers van Natuurmonumenten baseerden zich op literatuuronderzoek, maakten gebruik van KNMI-scenario’s en interviewden beheerders van natuurgebieden over de verschijnselen die ze nu al waarnemen in hun gebieden. ...

Red.:    Een van de kenmerken van een aankomende snelle en sterke verandering in de toestand van een evenwichtsysteem is een periode van afwisselende extremen, technisch "oscillaties" geheten - dit is zelfs wiskundig bewezen. Er zijn al vele van dit soort extremen geweest in de afgelopen jaren, zoals overstromingen op volstrekt nieuwe plekken, die moeilijk zijn te documenteren omdat het voortdurend incidenten lijken, en de tijdschaal voor wat betreft het weer in de orde van jaren ligt. Hieronder beginnen we met een eerste voorbeeld :

Uit: De Volkskrant, 17-07-2010, van verslaggever Gerard Reijn

Schade zomerstorm reikt tot ongekende hoogte

Verzekeraars hielden rekening met 50 tot 75 miljoen. Daar komt nog eens 20 miljoen van de glastuinbouw bij.

De schade als gevolg van de stormen van eerder deze week is mogelijk opgelopen tot bijna 100 miljoen euro. Volgens het Verbond van Verzekeraars komt het vrijwel nooit voor dat een storm in de zomer tot noemenswaardige schade leidt.
    Tot nu toe schatte het Verbond de schade op 50 tot 75 miljoen, maar donderdagavond kwam daar 20 miljoen aan glasschade in de tuinbouw bij. De stormen worden daarmee een forse schadepost voor de verzekeraars. Een normale najaars- of winterstorm levert gemiddeld een schade op van 2 miljoen.   ...
 

Red.:   En op een globaal niveau:

Uit: De Volkskrant, 31-07-2010, door Maartje Bakker

Minder algen in zee is funest voor de voedselketen

Er leeft steeds minder fytoplankton in de oceanen. Dat heeft grote gevolgen voor de voedselketen. En mogelijk het klimaat.

De hoeveelheid fytoplankton in zee is de afgelopen honderd jaar gestaag afgenomen: met gemiddeld 1 procent per jaar. Dit betekent dat deze eencellige algen sinds 1950 met 40 procent zijn uitgedund. De Canadese onderzoeker Daniel Boyce en zijn collega’s berichten er deze week over in het tijdschrift Nature (29 juli).
    Boyce noemt fytoplankton ‘de brandstof waarop mariene ecosystemen draaien’. ‘Een afname van fytoplankton raakt alles in de voedselketen, tot en met de mens’, aldus Boyce.
    ... Fytoplankton staat aan de basis van de voedselpiramide, met daarboven zoöplankton, zeepaardjes, vissen, zeezoogdieren en uiteindelijk de mens. Het produceert de helft van de zuurstof op aarde.
    Willem van de Poll is als marien bioloog verbonden aan het Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek (NIOZ). Ook hij onderzoekt het fytoplankton – niet op wereldschaal, maar in de Noord-Atlantische Oceaan. Van de Poll heeft wel een idee hoe het kan dat de hoeveelheid fytoplankton zo is afgenomen.

Hoe kan dat dan?
Van de Poll: ‘De temperatuur van het zeewater is in de loop van de eeuw toegenomen, vooral in de bovenste laag. Daardoor drijft er een laag met warm water op een diepere, koude onderlaag. Bij een groot temperatuurverschil mengen die lagen zich nauwelijks. Het gevolg is dat er weinig voedingsstoffen van onder in de oceanen naar die bovenste laag komen. Alleen bovenin is er genoeg licht, maar als er geen stikstof en fosfor is, kunnen algen niet groeien. Door het warmere zeewater is er dus uiteindelijk minder algengroei.’   ...

Red.:    Er is in 2008-2010 een dikke stroom berichten over alle initiatieven aangaande alternatieve energie. Hier een zeldzaam nuchterder verhaal:

Uit: De Volkskrant, 10-11-2010, van verslaggeefster Elsbeth Stoker

De vraag naar energie zal tot 2035 toenemen met ruim eenderde. Omdat de inzet van duurzame energiebronnen nog altijd achterblijft bij de stijgende energiebehoefte, blijven fossiele brandstoffen voorlopig de belangrijkste energiebronnen. Hierdoor zal de opwarming van de aarde worden versterkt.
    Daarvoor waarschuwt het Internationaal Energieagentschap (IEA) in een dinsdag verschenen rapport over de energiebehoefte voor de komende 25 jaar. ‘Het akkoord dat vorig jaar in Kopenhagen is gesloten is een belangrijke stap voorwaarts’, zegt Nobuo Tanaka van het IEA. ‘Maar het is bij lange na niet voldoende om een systeem van duurzame energie op te tuigen.’ In het akkoord hebben overheden afgesproken te voorkomen dat de aarde met meer dan 2 graden opwarmt.
    Het IEA constateert echter dat dat waarschijnlijk niet gehaald zal worden, en dat het aannemelijker is dat op de lange termijn de temperatuur stijgt met 3,5 graden.
    Het IEA gaat in zijn voorspelling uit van een scenario waarin de landen zich aan de gemaakte afspraken houden. In dit scenario stijgt het energiegebruik tot 2035 met 36 procent, oftewel met 1,2 procent per jaar. Dat is minder dan voorgaande jaren. Afgelopen 27 jaar steeg het energiegebruik met gemiddeld 2 procent per jaar.   ...

Red.:   Kortom: optimistische schattingen.
   De eerste "slachtoffers" vallen, of beter: zinken:

Uit: De Volkskrant, 26-11-2010, van verslaggever Lennaert Rooijakkers

Als een vloedgolf over hun eiland slaat en het zeewater door hun huizen spoelt, dringt het ook tot de koppigste bewoners van het koraaleilandje Takuu door: hun wereld staat onverbiddelijk op het punt te verdwijnen.
    Slechts vierhonderd mensen wonen op het idyllische eilandje in de Stille Oceaan, dat maar één meter boven de zeespiegel uitsteekt. Maar voor de Nieuw-Zeelandse documentairemaakster Briar March (29) staat het lot van de bewoners van Takuu symbool voor de hele wereld. ‘Vroeg of laat krijgen alle mensen met deze problemen te maken’, zegt zij.
    Om de nadagen van het moderne Atlantis vast te leggen, reisde zij naar het afgelegen atol, dat onder Papoea Nieuw-Guinea valt. Aan het begin van de film There Once Was an Island van March wijzen de oudste bewoners van Takuu de plekken aan waar zij vroeger op het strand speelden en waar nu slechts golven klotsen. Her en der steekt een half verdronken palmboom uit het water, als teken van de toekomst die Takuu te wachten staat. Als gevolg van de opwarming van de aarde stijgt de zeespiegel steeds verder. Het is slechts een kwestie van tijd voordat de zee het eilandje zal verzwelgen.
    Voor de bewoners zit er dan niets anders op dan te verhuizen naar Bougainville, een groot autonoom eiland van Papoea-Nieuw-Guinea, 250 kilometer ten zuiden van Takuu. Hun vrees is dat hun Polynesische cultuur, die sterk verschilt van die van de Melanesische cultuur op Bougainville, ten onder zal gaan.   ...

Red.:   De volgende waarschuwing komt weer uit eigen land:

Uit: De Volkskrant, 07-02-2011, van verslaggever Caspar Janssen

Het groeiseizoen in de natuur duurde in de eerste tien jaar van deze eeuw bijna een maand langer dan normaal. Dat maakte Arnold van Vliet van het nationale fenologienetwerk De Natuurkalender zondag bekend.
    Volgens de gegevens van het waarnemersnetwerk begon het vroege voorjaar gemiddeld 17 dagen eerder, terwijl de winter juist negen dagen later begon. Dat heeft te maken met de hoge temperaturen in de afgelopen tien jaar. De gemiddelde jaartemperatuur lag 1,3 graden hoger dan in de jaren 40 tot en met 60 van de vorige eeuw. Die periode is volgens De Natuurkalender representatief voor de vorige eeuw.
    Volgens Van Vliet is overduidelijk gebleken dat het ritme van de meeste planten en dieren nauw samenhangt met de temperatuur. Vroeg bloeiende planten reageerden het sterkst op temperatuurschommelingen, terwijl de vogels die in de winter naar Afrika trekken het minst reageerden. In 2008 begon het groeiseizoen het vroegst. Soorten als de els en de hazelaar bloeiden toen 31 dagen eerder dan normaal. Dit jaar ligt de natuur, door de vrij zachte januarimaand, drie weken voor op schema. Arnold van Vliet: 'De eerste meldingen van sneeuwklokjes en speenkruid zijn al binnen. Ook hazelaars en elzen staan al in bloei.'   ...

Red.:   Nog maar weer eens berichtje van het extreme-weer front:

Uit: De Volkskrant, 25-05-2011, van verslaggever John Wanders

De aanhoudende droogte pijnigt niet alleen de boeren, de dijkwachten hebben ook kopzorgen. Het Hoogheemraadschap Delfland heeft kantoorpersoneel ingezet voor de dijkinspectie. 'Kijk uit naar scheuren en geef ze door', is nu het adagium.
'Ik zit 23 jaar in het vak, maar heb nog nooit meegemaakt dat het zó gortdroog was', verzucht John Wijngaard van het Hoogheemraadschap Delfland. 'Het is een landelijk probleem. We komen 120 tot 125 millimeter neerslag te kort.'
    Sinds de dijkbreuk van 2003 in Wilnis weten we dat de oud-Hollandse veendijken kwetsbaar zijn voor droogte. Een veendijk, goedbeschouwd een dijk van klei op veengrond, heeft voldoende input van water nodig om op krachten te blijven. Een veendijk is als een spons. Goed opgenomen regenwater geeft de dijk massa. En die maakt dat de dijk zijn functie beter kan vervullen: het boezemwater dat tegen de dijk aanleunt tegenhouden.
    Twee maanden zonder beduidende regenval, zoals dit voorjaar ...

Red.:   Deze mate van droogte is nog nooit gemeten. natuurlijk doet men er redelijk nuchter onder. Zie hier de werkelijkheid, in de woorden van voormalig weerman John Bernard (Knevel & Van den Brink, 24-05-2011, na 12:40 min.).Overigens: de zuidelijke Verenigde Staten wordt op hetzelfde moment geteisterd door de ergste combinatie van tornado's ooit. Allemaal voorspeld als gevolg van de stijgende temperatuur en de daardoor toenemende vochtigheid van de lucht in die streken - de energie van tornado's wordt gevoed door het vocht in de lucht. Hier een bericht erover, wat natuurlijk in de geruststellende sfeer is gesteld:

Uit: De Volkskrant, 28-05-2011, door Peter van Ammelrooy

Tornado's richten dit jaar opmerkelijk veel schade aan in de Verenigde Staten. Een echte reden daarvoor is niet te geven, en volgens de cijfers is nog geen sprake van een trend. Zelfs 'Tornado Alley' blijkt meer een creatie van de media dan van meteorologische realiteit.

Met een smak belandde Joplin, een gemeente met ongeveer 50 duizend inwoners in Missouri, vorige week zondag in de geschiedenisboeken. Een tornado trok een spoor van verwoesting door het zuidelijk deel van de stad. De windhoos miste op een haar na het centrum. Toch vielen er 125 doden en meer dan duizend gewonden. Het hoge dodental maakt de tornado de op zeven na de ernstigste in de geschiedenis van de VS.   ...
    Tornado's komen overal ter wereld voor (Groenland: 'Zelfs aan de voet van de Himalaya bij Bangladesh. Daar heb je in april een klein tornadoseizoen.') is de geografische mix in de Verenigde Staten het gunstigst. De eenvoudigste verklaring voor het Amerikaanse tornado-overschot luidt dat warme en vochtige lucht vanuit de Golf van Mexico botst op koude lucht uit noorden (Canada) en de droge lucht van de Rocky Mountains. Er ontstaan dan specifiek drie verschillende luchtlagen boven elkaar. Samen met de verticale windschering levert dit een atmosfeer op waarin de supercellen kunnen ontstaan.
    Maar uiteindelijk bepalen heel lokale omstandigheden, zoals de toestand in een supercel, of de inwoners van wat Tornado Alley heet de schuilkelders moeten opzoeken. Dat 'tornadopad' is overigens geen pad: het beslaat bijna een kwart van het grondgebied van de VS.
    Het Amerikaanse tornadoseizoen begint in april en eindigt in oktober. Daarin doen zich door de bank genomen 1300 tornado's voor. Hoewel er nog vijf maanden gaan, wordt het hudige seizoen het hevigste in lange tijd genoemd. Er zijn al meer dan 300 doden te betreuren. In april werden liefst 875 tornado's gesignaleerd. Op 27 april een dagrecord gebroken: 226 stuks in een etmaal. Het vorige record stond sinds 1974 op 148 tornado's op een dag.
    Zoals bij andere meteorologische extremen, wordt de vraag opgeworpen of Moeder Natuur de mens mogelijk iets probeert te vertellen. Zou het veranderende klimaat leiden tot meer tornado's?
    Dat verband valt niet een-twee-drie te leggen, meent Groenland. ... wat tornado's betreft, is er in de historische gegevens nog geen trend vast te stellen, aldus Groenland. Dat er meer waarnemingen van tornado's zijn, hangt ook samen met de groei van de bevolking waardoor meer mensen tornado's signaleren, en met de verbeterde observatiemogelijkheden voor de wetenschap.
    De populariteit van digitale camera's is een andere reden voor de toename. Aan de hand van foto's valt beter vast te stellen of een gebied is getroffen door een tornado, een zware onweersbui of een relatief lichtere windhoos. Groenland: 'Zelfs als je die invloeden in de statistiek corrigeert, valt er nog geen trend te signaleren.'

Red.:   Wie gedurende twintig jaar de berichten volgt, en rekening houdt met de veranderingen in berichtgeving door meer globale communicatie, voelt aan zijn theewater dat het erger is geworden. Ook twintig jaar terug concentreerde zich men op de meest opvallende dus meest ernstige tornado's en de verwoestingen die ze aanrichtten. Die verwoestingen zijn overduidelijk groter aan het worden - de kracht van de tornado's' neemt toe. Iets dat al twintig jaar terug voorspeld is, aan de hand van de al genoemde factoren, die Groenland ook zelf noemt:

Vooral de globale overeenkomst die hij ook noemt, doet je afvragen wat de man bezielt om zo'n verhaal op te hangen, als hij overduidelijk beter zou moeten weten. Want zo hij het nu vertelt, leidt het automatisch tot de kop die de bange journalist boven het artikel plaatst: "Het is zeker dat er niets aan de hand is".
    De aanhoudende droogte begint toch ietsje meer op te vallen:

Uit: De Volkskrant, 01-06-2011, van verslaggever John Wanders

Steeds meer problemen door droogte

Door de droogte en de geringe aanvoer van zoet water via de grote rivieren moeten Rijkswaterstaat en de waterschappen alle zeilen bijzetten om de verzilting te pareren, de binnenvaart te begeleiden en de uitgedroogde veendijken te behoeden voor verschuiving.
    Met het sluiten van stuwen in Nederrijn en Lek wordt het rivierwater dat bij Lobith het land in komt beter verdeeld over Waal en IJssel. Om de verzilting tegen te gaan, zijn de Haringvlietsluizen gesloten. Het waterpeil in het IJsselmeer is verhoogd met als doel een zoetwatervoorraad te hebben.    ...
    De aanhoudende droogte dit voorjaar, vooralsnog ernstiger dan in het recordjaar 1976, toont aan hoe sterk het weer kan afwijken van het gemiddelde patroon, zegt klimaatwetenschapper Bart van den Hurk van het KNMI: 'Dit voorjaar is zo'n atypische situatie die niet past in onze scenario's. Het is een uitdrukking van de grilligheid van het weer.'
    Er valt al maanden uitzonderlijk weinig regen vanwege een hardnekkig hogedrukgebied boven Europa. Dat houdt storingen op een afstand. Normaal valt in maart, april en mei 170 millimeter neerslag. Dit jaar is dat 50 mm. Het KNMI verwacht dat ook juni te droog zal zijn.    ...
 

Red.:   In andere termen uitgedrukt: er is zo'n 14 dagen continue regen nodig om het tekort in te halen.

Alsof het te weinig in de tijdvak wordt gecompenseerd door het teveel in het andere. Pure onzin natuurlijk.
    En een paar maanden later, "Verrassing!":

De Volkskrant, 16-07-2011, ANP.

20,5 uur regenval

Regendag evenaart het record van 1954

Het heeft donderdag in De Bilt 20,5 uur achtereen geregend. Het duurrecord van 17 juli 1954 is hiermee geëvenaard, aldus het KNMI. Vorige zomer deed zich een vergelijkbare dag voor: op 26 augustus 2010 regende het 18,3 uur achtereen. De meeste regen viel donderdag in de omgeving van Den Haag en Leiden. Op een aantal plaatsen kwam hier binnen 24 uur circa 70 mm omlaag; in het Zuid-Hollandse Valkenburg viel 77 mm.
 

Red.:    En niemand die een verband legt ...
    Hoera, hoera, hoera, na de kernramp in het Japanse Fukushima ten gevolge van de tsunami van 2011, gaat Duitsland zijn kerncentrales sluiten. Onder een bericht hierover:

Uit: De Volkskrant, 31-05-2011, van verslaggeefster Carlijne Vos

Uitstoot CO₂ bereikt nieuw record

Tussentitel: Na een dipje in 2009 is de uitstoot terug op het oude niveau

De CO₂-uitstoot wereldwijd heeft vorig jaar alle records overtroffen. De hoop dat de aarde de komende decennia niet meer opwarmt dan maximaal 2 graden Celsius is hiermee bijna tot een 'utopie' verworden.
    Deze noodkreet slaakte topeconoom Fatih Birol van het Internationaal Energieagentschap (IEA) maandag naar aanleiding van nieuwe cijfers. Vorig jaar is de uitstoot van het broeikasgas koolstofdioxide (CO₂) gestegen tot een record van 30,6 gigaton, 5 procent meer dan het laatste record in 2008.
    De IEA noemt het alarmerend dat de wereldwijde recessie maar een beperkt effect blijkt te hebben gehad op de uitstoot. Na een klein dipje in 2009 is de uitstoot weer terug op het oude niveau: almaar toenemend met opkomende economieën als China en India voorop. Tachtig procent van de in 2020 geprognosticeerde CO₂-uitstoot wordt nu al gerealiseerd door de snelle groei in die landen. 'Daarmee is de ruimte om besparingen elders te vinden uiterst beperkt', aldus Birol.    ...

Red.:   En Nederland spant daar extra voor in:
 

Wat kan je anders verwachten in het land waar schrijverschap ontzettend veel hoger wordt gewaardeerd dan welke wetenschappelijke carrière dan ook. En de bèta-versies zijn al helemaal niks.
    Oké, die extreme droogte heeft echt niets te betekenen voor het klimaat. Het volgende bericht gaat dan ook nergens over:

De Volkskrant, 07-06-2011, AP

Klimaatverandering

Meer vluchtelingen door natuurgeweld

Meer dan 42 miljoen mensen zijn vorig jaar door natuurrampen uit hun huizen verdreven, ruim twee keer zoveel als in 2009. Dat heeft het Internal Displacement Monitoring Centre (IDMC) maandag bekendgemaakt. De organisatie brengt de stijging in verband met klimaatverandering en stelt dat de internationale gemeenschap meer moet doen om die tegen te gaan. In 2009 werden wereldwijd zeventien miljoen mensen door natuurgeweld verjaagd.

Red.:    Echt helemaal nergens ...
     Ook in wetenschappelijke kring blijft men ver af van de clou van de bevindingen:

Uit: De Volkskrant, 23-07-2011, door Maarten Keulemans

Waar blijft dat warme klimaat?

Het klimaat zou opwarmen, maar de opwarming lijkt al zo'n tien jaar te zijn stilgevallen. Eindelijk denken onderzoekers nu te snappen hoe dat komt.

Tussentitel: 10 % kans dat je in een opwarmende trend tien jaar lang stilstand ziet

Kijk deze dagen eens naar buiten en het onderbuikgevoel komt al snel: nee, met die opwarming van het klimaat schiet het niet erg op. In plaats van Zuid-Franse zomers hebben we herfstweer in juli, en afgelopen winter was de koudste in veertien jaar.
    Natuurlijk is het keukenraam ongeschikt als venster op het klimaat van de wereld, maar er zijn meer mensen die ermee zitten. 'Feit is dat we het gebrek aan opwarming niet kunnen verklaren', mopperde atmosfeerwetenschapper Kevin Trendberth in een van de beruchte e-mails tussen klimaatgeleerden die vorig jaar naar buiten lekten. Of lees hoe een groep onderzoekers van het Amerikaanse overheidsagentschap voor zee en lucht NOAA het vorig jaar verwoordde in het vakblad Science: 'De ontwikkeling van de wereldoppervlaktetemperatuur is sinds eind jaren negentig nagenoeg vlak, ondanks de toename van broeikasgassen.'    ...
   Eerst de feiten. In de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw nam de opwarming een vlucht: een halve graad omhoog. Maar na het piekjaar 1998, een jaar waarin de warmte op aarde nog eens extra werd opgestuwd door een opwarmende El Niño, werd het relatief rustig.
    Het bleef warm, en van de jaren 2000-2010 staan er maar liefst zeven in de toptien van warmste jaren ooit, maar nóg warmer, dat wilde het maar niet worden. De opgaande trend die het VN-klimaatpanel, het IPCC, had voorspeld, werd een statistische flatline. Alsof de opwarming van het klimaat op pauze was gezet. Terwijl de hoeveelheid CO2 in de dampkring toch bleef stijgen, van zo'n 370 ppm (parts per million, deeltjes per miljoen luchtdeeltjes) in 2000, tot haast 390 ppm vandaag.
    Dat moet betekenen dat het simpele, rechtlijnige verband tussen CO2 en warmte niet klopt, zeiden de klimaatsceptici. Dat is een punt, want intussen lopen de warmtegrafieken al dik tweetiende graad 'achter' op de voorspellingen.
    Nee: het betekent dat er gewoon een toevallig knikje zit in de grafieken zit, stelden de broeikasaanhangers. Ook zij hebben een punt. Onderzoekers die het naplozen, toonden aan dat er 10 procent kans is dat je in een opwarmende trend opeens tien jaar lang stilstand ziet.

Red.:   Volstrekt onbelangrijk. Het gegeven is namelijk dat er mondiaal op het klimaat wordt ingegrepen door het loslaten van in geologische tijden opgeslagen kooldioxide in geologische hoeveelheden. Je kan niet voorspellen hoe een evenwichtssysteem daarop reageert . Maar één ding kan je wel voorspellen, tot op een zeer hoge mate van zekerheid: daar komen schoksgewijze veranderingen op geologische schaal aan te pas. In humane termen: klimaatrampen.
    En hoe in het voortraject dat evenwichtsproces in detail reageert, is moeilijk te voorspellen, gezien de hoeveelheid betrokken factoren:

En dan tenslotte de vraag naar de bekende weg:

Antwoord: kijk in de atlas der geologische klimaten.
    En het beskist ook niet zo dat men zich op "Dat kon ik niet weten" kan beroepen. Want uit dezelfde krant, een keer een bladzijde omslaan verder:


Uit: De Volkskrant, 23-07-2011, door Ben van Raaij

Broeikasgas leidde tot massale uitsterving

Vrijkomend methaan uit de oceaanbodem veroorzaakte 200 miljoen jaar geleden een massa-extinctie van planten en dieren.

Het leven op aarde is verschillende keren in het verleden op grote schaal uitgestorven. Een van die extinctiegolven trad op aan het eind van het tijdperk van het Trias, zo'n 200 miljoen jaar geleden. In korte tijd verdween toen 50 tot 80 procent van de soorten, vooral in zee. Ook op het land veranderden ecosystemen ingrijpend.
    De massale extinctie wordt geweten aan sterk toegenomen vulkanische activiteit door het opbreken van het toenmalige supercontinent Pangea. Het is echter waarschijnlijker dat een extreme afgifte van methaan, gevolgd door snelle klimaatverandering, de oorzaak was.
    Dat stellen de Nederlandse paleo-ecoloog Micha Ruhl (Universiteit van Kopenhagen) en zijn oud-collega's van Universiteit Utrecht deze week in Science. Isotopenanalyse van uit fossiele bladeren afkomstige koolstofmoleculen in sedimentlagen wijst uit dat aan het eind van het Trias een grote hoeveelheid koolstof in de atmosfeer is gekomen. Dit blijkt ook uit het toenemend aantal huidmondjes in fossiele bladeren uit die tijd: hoe meer mondjes, hoe meer koolstof.
    De onderzoekers berekenen dat er tijdens de eerste tien- tot twintigduizend jaar van de extinctiegolf circa 12.000 gigaton koolstof in de atmosfeer moet zijn beland. Zo'n enorme hoeveelheid kan niet afkomstig zijn geweest van vulkaanuitbarstingen. Die duurden ook veel langer, zo'n 600 duizend jaar. 'De enige andere bron van koolstof die in aanmerking komt', zegt Ruhl, 'is methaan uit de zeebodem, dat door bacteriën bij bepaalde temperatuur en druk wordt vastgelegd.'
    Wat heeft die oprisping van methaan in gang gezet? Ruhl ziet het scenario als volgt: sterke vulkanische activiteit bracht koolstof in de atmosfeer, wat leidde tot enige opwarming. Toen de temperatuur van het zeewater boven een bepaalde grenswaarde kwam, werd het methaan instabiel en begon het vrij te komen. 'Doordat methaan zo'n sterk broeikasgas is, zette dat een kettingreactie in gang die het klimaat warmer en vochtiger maakte. Dat zien we ook terug in fossiele stuifmeelkorrels en sporen.'


Red.:   En dat is dan nog maar één van de vele mogelijke scenario's. Dat direct op de huidige gang van zaken is te projecteren

Met de voor de hand liggende conclusie:

    En de trend van de grote wisselingen zet door:

Uit: De Volkskrant, 01-09-2011, van verslaggever Martijn van Calmthout

De natste zomer

Tussentitel: Ook de hevigheid van de regen was opmerkelijk

Wat de meeste Nederlanders al aan hun water voelden, staat nu ook officieel vast: de zomer van 2011 is de natste. Niet sinds in 1906 het KNMI de neerslaggegevens registreert is er in juni, juli en augustus zoveel regen gevallen. Vooral in combinatie met een recorddroogte in het voorjaar is dat opmerkelijk, aldus het KNMI in het seizoensoverzicht dat woensdag verscheen.
    In de zomermaanden viel gemiddeld 350 millimeter neerslag, tegen normaal 225 millimeter (periode 1981-2010). Het vorige recordjaar 2004 staat nu met 333 millimeter op de tweede plaats in de boeken. De combinatie van veel regen en stormachtige wind in juli en augustus deed het weer soms aan de herfst denken, aldus het KNMI. Na het prachtige voorjaar kwam dat mogelijk extra hard aan.
    Ook de hevigheid van de regen is volgens de meteorologen opmerkelijk. Hevige buien met zwaar onweer, hagel en windstoten kamen eind juni en in juli en augustus meer dan normaal voor. Er werden acht dagen met minstens op een plaats meer dan 50 millimeter regen opgetekend. Dat zijn er normaal zes.   ...

Red.:   En door:

Uit: De Volkskrant, 30-12-2011, van verslaggever Michael Persson

Het afgelopen jaar was volgens het KNMI een van de warmste van de afgelopen honderd jaar. Met een gemiddelde temperatuur van 10,9 graden (in De Bilt) belandt 2011 op een gedeelde derde plek.
    Daarmee heeft Nederland de 'opwarm-trend' weer te pakken, na het koude jaar 2010. Toen bleef de gemiddelde temperatuur steken op 9,1 graden. Normaal ligt de gemiddelde temperatuur op 9,8 graden.
    De kou van 2010 was een uitzondering in de recente meteorologische geschiedenis. De toptien van warmste jaren sinds 1901 - het jaar van de eerste metingen door het KNMI - is grotendeels gevuld met jaren uit deze eeuw: 2000, 2002, 2005, 2006, 2007, 2008, en nu dus 2011.
    Volgens het KNMI warmt Nederland ongeveer twee keer zo snel op als de rest van de wereld. Dat komt waarschijnlijk door de toename van zuidwestenwinden in de winter. Die voeren zachte zeelucht aan, wat weer wordt veroorzaakt door hogere luchtdruk in Zuid-Europa.    ...
    Overigens is 2011 in België het warmste jaar aller tijden geworden, met een gemiddelde temperatuur van 11,6 graden.

Naar Alfa denken, anti-bèta, klimaat , Alfa denken, anti-bèta , Klimaat & Milieu lijst , Wetenschap overzicht , of site home .