MENU's
RIJNLANDMODEL
 
  MENU - KEUZE  
RIJNLANDMODEL  

Overbevolking

Dat onze huidige wereld overbevolkt is, is nauwelijks omstreden bij iedereen die de moeite neemt naar de feiten te kijken. Maar daarvan zijn er betrekkelijk weinig. Rechtse mensen willen er niet aan denken, omdat ze, terecht, voorvoelen dat hun luxe in gevaar zou kunnen komen. Linkse mensen willen er niet aan denken vanuit allerlei vooroordelen en ideologie.

Aan de rechtse houding is niet zo veel te doen - egoïsme is nu eenmaal een moeilijk te bestrijden kwaal. Aan de linkse kant is er meer kant op succes, daar je vooroordelen kan proberen te verhelpen met feiten. Hier dus een poging.

De vooroordelen en ideologieën aan de linkse kant (intellectuelen, literatoren en dergelijke) komen in dit verband meestal voort uit een sterk algemeen gevoel tegen wetenschap en techniek, hetgeen zich in meer specifieke zaken  normaliter vertaald in bezwaren tegen kernenergie, ruimtevaart en dergelijke. Deze specifieke kritiekpunten houden geen water, zoals getoond in Nadelen wetenschap .

Er is echter wel degelijk een algemeen objectief bezwaar tegen wetenschap en technologie aan te wijzen, maar dat is er één dat in vooral diezelfde links-intellectuele kringen weer taboe is - dat ernstige bezwaar is de bevolkingsgroei en de bijbehorende overbevolking van de wereld uitleg of detail . Want het is door de invloed van de natuurwetenschappen dat er steeds grotere aantallen en concentraties van mensen ontstaan, en dat die veel te veel mensen blijven leven. Het huidige mensdom wordt gekenmerkt door opeenhopingen die nu al door ieder rationeel en gezond denkend mens als volstrekte waanzin zou bestempelen (zie de foto van Hong Kong hiernaast), en die alleen maar erger worden uitleg of detail .

In alle eerdere stadia van de geschiedenis en voor alle eerdere en andere diersoorten zouden dergelijke  massale opeenhopingen bezweken zijn. Door interne ziektes of aan andere zaken puur ten gevolge van de waanzinnige aantallen op veel te kleine oppervlaktes. Een slechts lichtelijk speculatief voorbeeld is dat van Paaseiland, waar de bewoners uiteindelijk van uitstierven omdat ze geen maat wisten te houden aan de groei van hun maatschappij. De tegenwerping dat de Paaseilanders hun ondergang te danken hadden aan hun geloof, of cultuur, dat hen vertelde dat ze stenen beelden, moai, moesten oprichten, terwijl wij verstandiger dingen doen, zijn op enigerlei hogere schaal van denken natuurlijk volkomen futiel. Wat we op de foto van Hong Kong zien zijn ook stenen beelden opgericht ter ere van een godheid, en wel de godheid genaamd Mammon. De tegenwerping dat Paaseiland maar een klein gebied is, hoeft hier hopelijk niet meer weerlegd te worden. 

De vergelijking met Paaseiland is bepaald niet nieuw of origineel - er zijn al vele vergelijkingen gemaakt met de gang van zaken in de rest van onze wereld en haar mogelijke uiteindelijke lot uitleg of detail . Maar in het wijdere maatschappelijke debat, in ieder geval hier in Nederland, is het verschijnsel van de globale overbevolking min of meer taboe, omdat de ergste verschijnselen ervan zich voordoen in minder ontwikkelde gebieden, die bewoond worden door gekleurde mensen, en dat zijn per definitie zielige en kwetsbare mensen waar niets slechts over gezegd mag worden - vinden de linkse alfa-intellectuele ideologen en hun volgelingen. En om soortgelijke redenen is de regering van China, die wel iets aan de overbevolking probeert te doen, dus per definitie heel erg fout.

Dat laatste geldt ook voor mensen die stellen dat ons eigen Nederland overbevolkt is - want de laatste grote toename die is ten gevolge van gekleurde immigranten, en van immigranten mag je eigenlijk niets zeggen, en van gekleurde immigranten al helemaal niet. Wie dus iets opmerkt over het overbevolkt zijn van Nederland pleegt discriminatie, en is een racist. En ten bewijze van hun gelijk wijzen ze op de kaart van Nederland "waar nog heel veel groen is te zien, dus ruimte zat", dus moeten degenen die wel over overbevolking spreken wel andere motieven hebben. En argumenten over "overbevolking" hoeven ze dus ook niet aan te horen. Argumenten zoals het groeiende verkeersinfarct - of het feit dat om de Nederlanders te onderhouden ruim zeven keer haar eigen oppervlakte elders op de wereld nodig is uitleg of detail .

Deze werkelijkheid van de overbevolking is op twee manieren nog verder te onderbouwen: de wat ingewikkeldere wiskundige, en de simpelere met plaatjes - beide zijn gecombineerd in onderstaande artikel, dat vanwege zijn helderheid in het oorspronkelijk Engels gehouden is. De gebruikte wiskunde is die van de zogenaamde "exponentiële groei" of "exponentiële functie": een functie waarvan de toename afhangt van hoe groot hij op dat moment is - die toename wordt daardoor steeds groter, en de grafiek steeds steiler. In het plaatje hiernaast staan een paar voorbeelden met simpele getallen ( y = 2x gaat zo als je stappen van 1 neemt: 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, ...; telkens wordt ook het verschil met de voorgaande twee keer zo groot). Maar het werkt net zo goed met bijvoorbeeld y = 1,05x , dat wil zeggen: als je voor x één jaar neemt: ieder jaar vijf procent erbij, het geval van rente en samengestelde interest. In alle gevallen krijg je een functie die op een gegeven moment heel sterk stijgt, oftewel: "explodeert".

De groei van de bevolking van de aarde voldoet ruwweg aan dit patroon, zoals blijkt uit onderstaande bron (van: http://www.flame.org/~cdoswell, 20 April 2006, update: 31 January 2008, door Chuck Doswell):

  The Coming Collapse of Global Civilization?

1. Introduction

Various informal discussions and other chance experiences of late have stimulated me to write up and post this essay   ...
    ... it can't be denied that the world's population is growing in something very much like an exponential fashion:


De auteur laat deze grafiek vooraf gaan door een inleiding over exponentiële groei in wat formelere termen (zie een wat groter uittreksel van het artikel hier uitleg of detail , of het origineel uitleg of detail ) , en trekt uit de combinatie van theorie en werkelijkheid een alarmerende conclusie:
  What follows is a pretty dark vision. I hope there's something serious wrong with my reasoning, but my crystal ball seems to be predicting what amounts to the collapse of our Western, technologically-based civilization and, perhaps, the subsequent collapse of most of the rest of global civilization. I want to discuss the various threads that I see leading to this dire forecast. And I hope that someone can produce a convincing argument that I'm wrong.

Deze waarde van deze 'dire forecast' of "zwarte voorspelling" kan beter ingeschat worden door naar de algemene eigenschappen van het proces van exponentiële groei te kijken, zoals gedaan hier . Onder de daar genoemde voorbeelden zijn die van de groei van bacteriën in een kweekschaaltje, of van eendekroos in een voedzaam slootje: eerst gaat het heel langzaam, dan steeds sneller, tot er ineens zoveel is dat zelfs die individueel volkomen onzichtbare bacteriën zo talrijk zijn geworden dat je een grote vieze vlek ervan ziet, en het slootje overwoekerd is met eendekroos. Het enige dat de groei stopt, is dat of het voedsel opraakt, of dat het schaaltje of slootje helemaal vol is. De groei stopt door het min of meer abrupte opraken van de voedingsstoffen. En zonder al te veel verbeelding kan je hier voor voorbeelden uit de natuur meteen aan toevoegen dat dat ook altijd gepaard gaat met de dood van een heleboel andere organismen.

Hm, zult u nu misschien zeggen: mensen zijn slimmer dan eendekroos of bacteriën. Werp dan nog een blik op de grafiek boven, en overtuig u van het tegendeel: als mensen echt slim waren, hadden ze dit proces allang geconstateerd, en er vervolgens lessen uit getrokken. Het adjectief "slim" slaat dus niet op "de mensheid" of  "de mensen", maar hoogstens op een doodenkel individu: meneer Malthus (de eerste die dit bedacht uitleg of detail ), of meneer Doswell, en nog een paar. De rest die er niet maar luistert, hebben qua bewustzijn het niveau van bacteriën, of eendekroos: ze kweken gewoon door.

En daarmee zijn we weer terug bij de inleiding: de grote groep eendekroos die niet wil luisteren valt ruwweg te verdelen in twee: de rechtsen die het niet willen weten, want een stop op groei gaat ten koste van de luxe uitleg of detail , en de linksen die het niet willen weten, want "mensen zijn zielig" - als er ergens een paar doodgaan moet er onmiddellijk een reddingsactie ondernomen worden - dus blijven ze allemaal leven, dus krijgen ze weer allemaal zielige kinderen die ook gered moeten worden, enzovoort, dus overwoekeren ze de aarde. Net als eendekroos.

Omdat dit proces van bevolkingsgroei en de bewustwording ervan direct gebonden is aan tijdsverloop, zijn verdere ontwikkelingen hieronder in chronologische volgorde aan vastgeplakt. Met als eerste een voorbeeld dat laat zien dat men ook in de massamedia est wel gewaarschuwd wordt - een voorbeeld gekomen na het schrijven van voorgaande tekst, maar beslist niet nieuw of uniek:


De Volkskrant
, 12-11-2008, ANP.

Wereldbevolking groeit naar 9,2 miljard

De wereldbevolking groeit van de huidige 6,7 miljard naar 9,2 miljard mensen in 2050. Dat staat in het jaarlijkse rapport van het bevolkingsfonds van de Verenigde Naties, dat woensdag werd gepubliceerd.
    Vooral in ontwikkelingslanden neemt het aantal inwoners snel toe. Zo stijgt de bevolking van de Afrikaanse landen in de eerste helft van deze eeuw naar verwachting van 987 miljoen naar bijna twee miljard.
    In rijkere landen is de trend omgekeerd. In sommige landen, zoals Duitsland, krimpt de bevolking zelfs.


Red.:    Dat laatste is natuurlijk volstrekt onvoldoende - zeker als de bevolkingsgroei elders gewoon doorgaat. De oplossing is in principe simpel, en bekend, en wordt onder gegeven, tezamen met nog een paar argumenten:


Uit: Leids universiteitsblad Mare, 27-11-2008, door Bart Braun

De ramp is echt, en komt er nu aan

Antropoloog, ex-politicus en natuurbeschermer Richard Leakey bezocht dinsdag Leiden met een sombere boodschap. We moeten toe naar één kind per gezin, en onze biodiversiteit opslaan in biobanken. ‘Niet realistisch, zegt u? Doorgaan op de huidige weg is dat in elk geval niet!’

...  Een precies overzicht van de menselijke oorsprong ontbreekt nog steeds, en of Leakey’s habilissen wel echt onze voorouders zijn, wordt tegenwoordig betwijfeld. Zijn bijdrage aan de paleoantropologie staat echter als een huis.

Hij begint zijn lezing: ‘Het aspect van evolutie dat mij het meeste aanspreekt is uitsterven. Zonder uitsterven geen soortvorming. En zonder veranderende omgeving, geen van beide. Vijf keer eerder veranderde de omgeving op onze planeet radicaal, en ging dat gepaard met massa-extincties waarbij meer dan de helft van alle soorten op aarde uitstierf. We gaan nu de zesde grote uitstervingsgolf tegemoet, en het grootste gevaar is klimaatverandering.
    ‘Ik weet dat sommige mensen klimaatverandering afdoen als het gewauwel van wetenschappers. Het is echt, en het komt er nu aan. We stevenen op een ramp af, en maken ruzie over wiens schuld het is.’ 
  ...
    ‘We kunnen niet langer doorgaan met de exploitatie van onze planeet. Er zijn simpelweg teveel mensen. Beloon ouders die maar één kind nemen, of mensen die kinderloos blijven. Niet realistisch, zegt u? Doorgaan op de huidige weg is in elk geval niet realistisch. Of het omgekeerde dat ook is, weten we niet. We hebben het nooit gedaan. Mensen die in Afrika naar de kerk gingen, kregen daar vaak iets voor terug in ruil voor het aanhoren van “gaat heen en vermenigvuldigt u”. Die beloningen hebben geholpen om het duivelse anti-ontwikkelingsplan van de Roomse kerk te verspreiden. Waarom zou het andere team dat spel niet kunnen spelen?
    ‘Het lijkt mij redelijk om honderd jaar vooruit te kijken in ons beleid. Politici zullen zeggen van niet. Zij aarzelen om mild-impopulaire maatregelen te nemen, uit angst niet herkozen te worden. Maar wij, het volk, kunnen gebeurtenissen beïnvloeden. Wij kunnen uitleggen wat er gebeurt als we op onze handen blijven zitten. Yes we can – save the planet.’


Red.:   Dit is een mogelijke en bekende oplossing, want het is de Chinese oplossing. Maar de kans dat dat in de rest van de wereld ingevoerd wordt voordat er een daadwerkelijke ramp heeft plaatsgevonden, komt redelijk dicht bij die van de bekende sneeuwvlok in de hel.
    Een klein half jaartje later kwam er nog een waarschuwing:


Uit: De Volkskrant, 15-04-2009, van correspondent Gert-Jan van Teeffelen

Natuurkenner Attenborough wil kleinere wereldbevolking

Bekende BBC-presentator pleit voor krimp van de Britse bevolking. ‘Dieren staan overal te zeer onder druk van de mens.’

‘Beangstigend’, zo noemt Sir David Attenborough de groei van de wereldbevolking. ‘Er zijn driemaal zo veel mensen op de wereld als toen ik een luttele 56 jaar geleden begon met het maken van televisieprogramma’s.’
    Volgens de beroemde BBC-presentator en natuurkenner is het effect op de natuur en ons leefmilieu verwoestend, en wordt de voedselvoorziening voor grote problemen gesteld. ‘We kunnen niet op deze voet doorgaan.’
    Daarom is Attenborough (82) beschermheer geworden van een stichting die een gevoelige boodschap propageert: de noodzaak van het beperken van de wereldbevolking. De Optimum Population Trust (OPT) pleit sinds 1991 voor inkrimping van de Britse bevolking met minstens 0,25 procent per jaar.
    Op zijn website heeft de OPT een vlot lopende teller die de groei van de wereldbevolking weergeeft. De organisatie, die ouders oproept niet meer dan twee kinderen op de wereld te zetten, vermoedt dat de aarde eind deze eeuw niet meer dan de helft van het huidige aantal bewoners kan onderhouden.
    Volgens de jongste prognoses van de Verenigde Naties zal het aantal mensen de komende vier decennia groeien van 6,8 miljard tot 9,1 miljard. Tegen die tijd zal de Britse bevolking, zo schat het nationale bureau voor de statistiek, met 16 miljoen personen zijn gegroeid tot 77 miljoen.   ...
    De eminente natuurkenner heeft ook al kritiek gekregen: pleiten voor geboortebeperking is onder meer in religieuze kring omstreden.


Red.:   Ook noemt Sir David een van de grote gevaren achter dit probleem: de diverse religies. Hij gaf daar zelfs wat details van:

  Eerder dit jaar zei Attenborough dat hij hate mail ontvangt van kijkers omdat hij god niet noemt in zijn documentaires. ‘Ze vertellen me te gaan branden in de hel.’

Dit zinnetje stond direct achter de rest van het artikel- in de webversie - het werd kennelijk te gevoelig bevonden door de redactie,en weggelaten uit de printversie. Want het laat zien dat de tegenstand van de religie niet zomaar iets van woorden is, maar ook van daden. En dat religie een echt groot probleem is uitleg of detail . En dat laatste mag natuurlijk in Nederland niet meer gezegd worden, sinds de komst van de islam.
    Er kan weer een nieuw meetpunt aan de grafiek toegevoegd worden:


Uit: CNN.com, 12-08-2009. uitleg of detail

World population projected to reach 7 billion in 2011

Global population to reach 7 billion in two years, research institute projects | Most growth is occurring in developing and poor nations, study finds | Uganda's population expected to almost triple by 2050 | India projected to overtake China as most populous country

The world's population is forecast to hit 7 billion in 2011, the vast majority of its growth coming in developing and, in many cases, the poorest nations, a report released Wednesday said.
    A staggering 97 percent of global growth over the next 40 years will happen in Asia, Africa, Latin America and the Caribbean, according to the Population Reference Bureau's 2009 World Population Data Sheet.
    "The great bulk of today's 1.2 billion youth -- nearly 90 percent -- are in developing countries," said Carl Haub, a co-author of the report. Eight in 10 of those youth live in Africa and Asia.
    "During the next few decades, these young people will most likely continue the current trend of moving from rural areas to cities in search of education and training opportunities, gainful employment, and adequate health care," Haub continued, calling it one of the major social questions of the next few decades.   ...
    High fertility rates and a young population base in the developing world will fuel most of the growth, especially in Africa, where women often give birth to six or seven children over a lifetime, the report says. The number is about two in the United States and 1.5 in Canada.
    A stark contrast can be drawn between Uganda and Canada, which currently have about 34 million and 31 million residents, respectively. By 2050, Canada's population is projected to be 42 million, while Uganda's is expected to soar to 96 million, more than tripling.   ...
    By 2050, India is projected to be the world's most populous nation at 1.7 billion, overtaking current leader China, which is forecast to hit 1.4 billion. ...


Red.:   En nog een punt dat kristalhelder is: het overbevolkingsprobleem is nu al het probleem van de Derde Wereld, de niet-Westerse wereld.
    En alle gepraat over de armoede in die wereld, is dus prietpraat: die armoede heeft een hoofdfactor, en dat is: te veel mensen - en aan dat hoofdprobleem wil men niets doen.
    Een probleem dat door migratie alleen maar erger wordt, omdat dat in de bronlanden de grond vrij maakt voor weer nieuwe nakomelingen,en de migranten elders in de wereld het land gaan overbevolken, zoals de moslims in Europa en de Latino's in Amerika (uit dezelfde bron):

  The United States is expected to reach 439 million for No. 3 on the list.

    Tenslotte: als je het nieuwe meetpunt in de grafiek zet, zie je dat deze nog steeds bijna vertikaal omhoog gaat.
    Natuurlijk doet men bestuurlijke kant niets aan deze zaak - dit ligt allemaal veel en veel te gevoelig. Hoe gevoelig doet onderstaande waarnemer uit de doeken - iemand die zich kennelijk goed heeft warmgelopen:


Uit: De Volkskrant, 31-10-2009, door Rik Smits, taalkundige en schrijver.

Gods zaad over Gods akker

Het echte probleem achter de wereldwijde voedsel- en klimaatcrisis is niet de koe, maar de almaar voortwoekerende overbevolking, betoogt Rik Smits.


Wie dacht dat smoezenkoning Dirk Scheringa het schuldafschuiven tot kunst had verheven, ziet voorbij aan de bigotte waanzin die de voedsel- en de klimaatdiscussie beheerst. Ten tijde van het eerste rapport van de Club van Rome, een kleine veertig jaar geleden, kende men de drijvende kracht achter alle leefmilieuproblemen heel goed: er waren veel te veel mensen - toen drie miljard die nog meer te veel nieuwe mensen maakten. Op den duur moest dat op een eindige aarde wel fout gaan.
    Het Volkskrant-commentaar noemt het rapport op29 oktober nog altijd actueel, maar tegenwoordig wordt er vooral nogal schamper gedaan over die oude wake-up call en de hele golf van publicaties eromheen. Ten onrechte, want de waarheid van toen staat nog steeds als een huis, alle Louise Fresco's ten spijt die beloven dat met de moderne techniek de aarde wel twaalf miljard mensen kan voeden. Nog afgezien van de vraag hoe prettig het nog toeven is in zo'n heksenketel vol mensenvlees, zal ook dat immers niet genoeg zijn. Het is alleen een waarheid die bij niemand welkom is.
    Ook niet bij de minister van Milieu, Jacqueline Cramer. Liever roept zij C02 uit tot grensoverschrijdende boosdoener (Forum, 26 oktober). Liever sluit zij zich aan bij de laatste milieumode, die kort samengevat voorschrijft dat de klimaat- en voedselcrisis daarnaast vooral veroorzaakt wordt door rundvlees.
    't Is de schuld van de koe.
    Je moet er maar opkomen. Een diersoort wier enige misdrijf is, dat ze haar bestaansgeschiedenis lang lijdzaam d! belangen van de mens heeft gediend, zo te demoniseren. Maar toch is dat helemaal bon ton.
    Koeien kosten onevenredig veel landbouwgrond, en ze boeren en schijten maar broeikasgassen. Dus weg met die beesten, vindt Cramer. Als we met ons allen maar kip gaan eten en 'duurzame diplomatie' bedrijven - wat dat ook mag betekenen - lossen we zowel de voedselcrisis als de klimaatcrisis 'voor een prikkie' op.
Dat is niet alleen op zijn best onverantwoord lichtzinnig, maar ook onrechtvaardig jegens de koe. Die krijgt stank voor dank, een stank die het dier dan ook nog verweten wordt.
    Ondertussen groeit de wereldbevolking in angstwekkend tempo door. Geen mens gelooft dat de aanzwellende miljarden in bijvoorbeeld China en India omwille van Jacqueline Cramer zomaar zullen afzien van het biefstukje dat eindelijk aan de einder gloort. Net zoals al die mensen overal ter wereld auto's willen, Ikea-meubeltjes, airco en alle andere energievretende speeltjes waar wij rijke westerlingen ook geen genoeg van krijgen. Wie zal het ze kwalijk nemen?
    Desondanks doet men er alles aan om de productie van mensenvlees verder op te jagen. Het begint er al mee dat we in Nederland mateloze hoeveelheden geld en deskundigheid besteden aan het met veel technisch geweld bevredigen van zelfs de onmogelijkste kinderwens.
    Maar ook wil menig bestuurder de vergrijzing in Europa met allerhande fokpremies het hoofd bieden En onlangs bestond minister Rouvoet het zelfs om in China de enige verstandige maatregel die nog uit het Mao-tijdperk dateert, de een-kindpolitiek, te verketteren. De heilige vrijheid om zelf je kindertal te bepalen, kwam in gevaar, waarschuwde hij. Merkwaardigerwijs gunnen Rouvoet en de zijnen niemand diezelfde vrijheid als het gaat om de keuze om een kind door morning-afterpil, overtijdbehandeling of abortus niet te krijgen.
    De paus wil gods zaad nog altijd helemaal ongebreideld over elke vruchtbare akker laten lopen. Geen Rouvoet die hem serieus tegenspreekt, maar ook geen Cramer.
    Ook alle hulpverleners, ontwikkelingssamenwerkers en goededoelers doen dat niet. Als iets geen grenzen kent, is het wel hun vrome gekwezel over geredde levens en verlaging van kindersterfte. Over de ellendige levens die veel van die geredde zielen tegemoet gaan, zwijgt men liever als het graf.
    Zonder gelijktijdige indamming van de bevolkingsgroei kweekt betere gezondheidszorg zelf de extra bevolkingsdruk die elke winst aan kwaliteit van leven tenietdoet. ...


Red.:   Zo, dat staat.
    Rik Smits draagt ook nog wat oplossingen aan:

  Zonder gelijktijdige indamming van de bevolkingsgroei kweekt betere gezondheidszorg zelf de extra bevolkingsdruk die elke winst aan kwaliteit van leven tenietdoet.
    Dat zou Cramer aan de orde moeten stellen. Ze zou moeten eisen dat bestrijding van kindersterfte altijd gepaard gaat met gedegen voorlichting over geboortebeperking en met effectief ondersteunend beleid. En, belangrijker nog, ze zou moeten werken aan datgene wat de geboortecijfers het beste en snelste doet dalen: welvaart en zekerheid. .
    Dat betekent bijvoorbeeld eindelijk eens echt de markten openstellen voor de derde wereld, en keihard werken aan een gegarandeerde basispensioenvoorziening voor iedereen. Aan een simpel maar geloofwaardige, wereldwijde AOW.

Voorlichting over geboortebeperking gaat pas werken over vele en mogelijk tientallen jaren - en in landen waar kindertal een kwestie van prestige is (bijna heel Afrika), is zelfs dat al moeilijk. Tegen die tijd is het al bijna of helemaal te laat. Idem voor het kweken van welvaart en zekerheid aldaar.
    Wat betreft Afrika lijkt de enige oplossing het onmiddellijk stopzetten van alle hulp en handel, met als  voorwaarde voor voortzetting een onmiddellijk invoeren van een één- of twee-kindpolitiek, afhankelijk van de huidige bevolkingsdruk. Idem voor de omgang met India. Het kost handel en dus geld, maar er is op de korte termijn geen werkzaam alternatief.
   En oh ja: dat is natuurlijk alleen mogelijk op de eigen bevolking hetzelfde idee wordt toegepast. Tezamen met de terugkeer van alle immigranten uit derdewereldlanden, die daar moeten gaan helpen die landen op te wouwen met behulp van datgene dat ze hier geleerd hebben.
    Ondertussen blijven de bewoners van Das Narrenschiff , oftewel het gekkenhuis, zich roeren:


Uit: DePers.nl, 13-07-2010, door Marcel Hulspas

Landbouw | 9 miljard mensen: iedereen ’n biefstuk

Boeren worden onze ondergang

De huidige landbouwmethoden vreten veel te veel grondstoffen. Een groene revolutie is hoogst noodzakelijk, constateert TNO.

De grootste bedreiging voor de wereld? Het klinkt weinig angstaanjagend, maar het is de landbouw.
    Die verbruikt een groot deel van de mondiale energieproductie, slurpt 70 procent op van het zoete water dat we produceren, neemt enorme oppervlakten in beslag (en steeds meer, vooral natuurgebieden) en de huidige landbouw is bovendien sterk afhankelijk van kunstmest (een aardolieproduct), en van fosfor, een grondstof die gewonnen wordt in Mauritanië en Chili, waar de bodem al redelijk in zicht komt.
    Dit staat te lezen in het recent verschenen rapport Assessing the Environmental Impacts of Consumption and Production van het United Nations Environment Programme (UNEP).
    Verantwoordelijk voor deze alarmerende boodschap is Arnold Tukker, programmamanager Duurzame Innovatie bij de Nederlandse Organisatie voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO) en hoogleraar Duurzaam Innoveren aan de universiteit van Trondheim.
    Tukker: ‘De urgentie is groot. We weten nu al dat we naar negen miljard mensen toegaan. Als mensen rijker worden komt het milieu nog meer onder druk te staan, onder andere wegens verandering van voedingsgewoonten. Mensen gaan bijvoorbeeld meer vlees eten.   ...
    De conclusie van Tukker: ‘Op deze manier houden we het niet vol.’


Red.:   Wie de schuld van dit alles dragen, volgens Tukker, staat al in de kop:
 

  Het is evident dat we toe moeten naar een landbouwsysteem dat minder water verbruikt en minder afhankelijk is van kunstmest en fosfor.’

Want natuurlijk komt in het hoofd van stuurman Tukker van het gebroken scheepje niet op dat er wel eens iets mis zou kunnen zijn met dat andere gegeven: die negen miljard - dat is nu eenmaal een gegeven ...
    Overigens is Marcel Hulspas, die de kop gemaakt heeft, het kennelijk met Tukker eens. Niet verwonderlijk, want Hulspas is multiculturalist - hij vindt het bestrijden van exotische diersoorten die inheemse diersoorten uitroeien al een schande uitleg of detail . En stap één naar een beperking van de wereldbevolking is beperking van de migratie. En van migranten en dus ook migratie mag je niets negatiefs zeggen ...
    Naast de ramp in de toekomst, heeft de overbevolking natuurlijk nu ook al gevolgen op kleinere schaal:


Uit: De Volkskrant, 06-08-2010, van verslaggever Cor Speksnijder

'Dit is niet de laatste watersnood'

De watersnood in het noordwesten van Pakistan is een ramp die vooral door menselijk ingrijpen is veroorzaakt. De dodelijke modderstromen die hele dorpen hebben weggevaagd, zijn vooral een gevolg van ontbossing en bodemerosie. Dat zegt dr. ir. Albert van Dijk van het advies- en ingenieursbureau DHV.
    Van Dijk heeft jarenlang gewerkt in het getroffen gebied. ...
    ‘Het is triest, maar we zagen dit soort rampen al aankomen’, zegt Van Dijk. In het arme noordelijke berggebied van de provincie Khyber Pakhtunkhwa is weinig emplooi voor de bevolking en om een inkomen te krijgen worden kostbare cederbomen omgehakt. Verder heeft de bevolking hout nodig om eten te koken en huizen te verwarmen. Dit heeft geleid tot massale ontbossing. De bodem op de steile hellingen wordt niet meer vastgehouden door de boomwortels, zodat de grond wegspoelt en regenwater ongehinderd over de kale hellingen kan stromen, waardoor de rivieren buiten hun oevers treden.
    Omdat de bergen vrijwel onbewoonbaar zijn, vestigt de bevolking zich in de dalen. Door de sterk toenemende bevolkingsdruk – Pakistan heeft een van de hoogste geboortecijfers ter wereld – wonen de mensen steeds dichter op elkaar. Woningen worden langs en door ruimtegebrek niet zelden in de rivierbeddingen – op palen – gebouwd. ‘Als er een vloedgolf komt, wordt alles meegesleurd.’   ...


Red.:   David Attenborough gaat door:


Uit: De Volkskrant, 06-10-2010, door Sara Berkeljon

Televisie | Voorbeschouwing

De ‘inconvenient truth’ van Sir Attenborough

Programma? How many people can live on planet earth, vanavond om 23.40 bij de VARA op Nederland 2.
Wat is het? Een documentaire uit 2009, geregisseerd door natuurcineast David Attenborough (84), maker van, bijvoorbeeld, de series Life on Earth, The Living Planet en Trials of Life. Ook sprak hij het commentaar in bij honderden afleveringen van de BBC-reeks Wildlife on One en bij Planet Earth. Hij mag zich Sir noemen.
En waar gaat de film over? De titel zegt eigenlijk alles. Attenborough maakt zich grote zorgen over de overbevolking. Tijdens zijn leven, vertelt hij, zag hij de wereldbevolking verviervoudigen. In de vijftig jaar dat hij actief is als natuurfilmer, bleek het steeds lastiger om ‘echte natuur’ te vinden. Dagelijks groeit het aantal mensen met 200 duizend. Genoeg reden voor Attenborough om te proberen een antwoord te vinden op de vraag: hoeveel mensen kunnen we op aarde eigenlijk kwijt?
Nou? Dat horen we natuurlijk pas aan het eind van de film. Eerst zien we een aantal deskundigen. ...
Maar goed, de cijfers. Volgens professor William Rees, sociaal ecoloog, hangt het er helemaal vanaf: als wij allemaal zouden leven als de gemiddelde Indiër, kan de aarde wel 15 miljard mensen onderhouden. Maar als we leven als de gemiddelde Brit zijn dat er maximaal 2,5 miljard, en als we leven zoals de gemiddelde Amerikaan zijn het er 1,5 miljard. Op dit moment telt de wereldbevolking bijna 7 miljard mensen. De professor voegt er aan toe dat de aarde nu eigenlijk te klein is om het huidige consumptieniveau in stand te houden. ‘Daarvoor heb je eigenlijk anderhalve aarde nodig.’
Geen vrolijk verhaal. Bepaald niet. ... Er zijn drie oplossingen, volgens de regisseur. We moeten minder grondstoffen gebruiken, gebruik maken van schonere technologie en, heel simpel: minder kinderen krijgen.


Red.:   Er wordt de laatste tijd gespeculeerd over de technologische mogelijkheden ommeer voedsel te produceren en daarmee een verdere bevolkingsgroei te kunnen ondersteunen. Maar dat voorlopig wijzen alle tekenen nog steeds de andere kant op:


Uit: De Volkskrant, 27-10-2010, van verslaggever Ben van Raaij

Dankzij natuurbescherming is uitsterven van nog meer soorten voorkomen

Veel minder diersoorten

Eenvijfde van alle gewervelde diersoorten wordt met uitsterven bedreigd, en dit aantal neemt snel toe. Nog 20 procent meer soorten zoogdieren, vogels, amfibieën en vissen zouden echter gevaar lopen als de afgelopen decennia geen beschermende maatregelen waren genomen.
    Dit concluderen 174 wetenschappers uit 38 landen in een studie die is verschenen in de online editie van het tijdschrift Science. Het rapport is gebaseerd op gegevens over meer dan 25.000 gewervelde soorten op de Rode Lijst van de IUCN. Deze mondiale unie van natuurbeschermers, wetenschappers en overheden rubriceert bedreigde planten- en diersoorten naar gevaar voor uitsterven en presenteert vandaag de editie 2010.
    Gemiddeld komen elk jaar 52 soorten gewervelden op de lijst een stap dichter bij uitsterven door verlies aan leefgebied, overbevissing of invloed van binnendringende soorten. Inmiddels wordt 25 procent van de zoogdieren, 13 procent van de vogels, 22 procent van de reptielen, 41 procent van de amfibieën en 15 procent van de vissen bedreigd (zie grafiek).   ...
De hoogste concentratie aan bedreigde soorten is te vinden in Zuid-Oost Azië, een ‘hotspot’ van biodiversiteit. maar ook een regio met een sterke bevolkingsgroei en grootschalige ontbossing, onder andere voor de handel in tropisch hardhout en de aanleg van palmolieplantages.


Red.:   De kans dat deze factor een rol gaat spelen, is echter klein:

  Tussenstuk:
Kans op doorbraak in Nagoya klein geacht

   ... De onderhandelingen over nieuwe doelen voor natuurbehoud voor 2020 worden bedreigd door een impasse over de verdeling en betaling van genetische hulpbronnen. Een groep arme landen onder leiding van Brazilië koppelt beide kwesties. Vandaag begint het politieke deel van de conferentie, die tot zaterdag duurt. Gehoopt wordt op een compromis waarbij beide thema’s worden losgekoppeld.

    Er is weer een klimaatconferentie achter de rug, in Cancún ditmaal. Er werden weer talloze krantenpagina's aan geweid. Er viel slechts slechts één zinnige opmerking te noteren:
 

De Volkskrant, 13-12-2010, ingezonden brief Hans van Noord (Utrecht)

Cancún

Zolang de klimaattop de enige oplossing om het tegengaan van de opwarming van de aarde niet op de agenda durft te zetten, namelijk een drastische afname van de wereldbevolking, blijven alle maatregelen niet meer dan slechts een druppel op een gloeiende planeet.


Red.:   Tja ...
    Maar stel nu eens dat het op één of ander niet gewelddadige manier lukt om de bevolking omlaag te krijgen. Dat moet dan al snel middels beperking van het aantal geboortes gaan. Met als automatische en onvermijdelijk gevolg dat er minder kinderen en jongere mensen komen. Terwijl even automatisch en onvermijdelijk de reeds langer geleden geborenen, de ouderen, niet dood gaan, want dat hadden we aangenomen. Hetgeen nog steeds even automatisch en onvermijdelijk leidt tot meer ouderen ten opzichte van de gehele bevolking. Datgene dus wat men vergrijzing en bevolkingskrimp noemt. En wat gaan we dus doen als de bevolking vergrijst en krimpt? Juist! Dan halen we verse voorraden van de fokkolonies in de rest van de wereld. Papenland, Allochtonië, en Afrika enzo:


Uit: De Volkskrant, 04-06-2011, van verslaggevers Alex Burghoorn en Charlotte Huisman

Limburg wil Polen juist niet kwijt

In tegenstelling tot de grote steden zijn Oost-Europese nieuwkomers in Limburg meer dan welkom. Ze zijn er ‘keihard’ nodig om de krimpregio leefbaar te houden.

Tussentitel: Vergrijzing zal de slag om arbeiders doen toenemen | Patrick van der Broeck - Gedeputeerde provincie Limburg

Gemeenten in Limburg zetten alles op alles om Poolse arbeiders aan zich te binden. Ze beschouwen het werven van nieuwkomers als cruciaal om hun krimpregio leefbaar te houden. Het steekt hen dat het kabinet juist kiest voor een harder beleid tegenover Oost-Europese arbeidsmigranten. ...


Red.:   Zodat ze aldaar weer rustig verder door kunnen fokken.
    Nogmaals: tja ...
    Nog iemand die de humor van overbevolking wel kan inzien:


Uit: De Volkskrant, 19-05-2011, door Sara Berkeljon

Weekbladen

Vastgoed

...    En ook Nieuwe Revu houdt zich bezig met het einde van de wereld, naar aanleiding van de aankomende geboorte van de 7 miljardste wereldburger. Verschillende 'experts' geven hun visie. Onder hen Adjiedj Bakas. De vraag is hoe serieus je iemand moet nemen die zichzelf trendwatcher en 'futuroloog' noemt, maar lachen is het in ieder geval wel. Stelling 2: 'Stop met ontwikkelingshulp. De armoede in Afrika is een zegen voor de planeet.' Bakas is het er helemaal mee eens. 'Ze neuken maar wat rond, want ze hoeven geen verantwoordelijkheid te nemen omdat ze toch wel ontwikkelingshulp krijgen.' ...
 

Red.:   Adjiedj Bakas is per definitie niet blank, want een blanke zou nooit zoiets durven zeggen - hij zou onmiddellijk gelyncht worden ... Door Sara Berkeljon en haar vrienden.
    Nog een club struisvogels:


Uit: De Volkskrant, 25-01-2012 van verslaggever Jonathan Witteman

Wereld heeft 600 miljoen banen nodig

Er zijn 200 miljoen werklozen,  terwijl er de komende tien jaar 400 miljoen werknemers bijkomen.

Tussentitel: Jeugdwerkloosheid ‘recept voor verdere sociale onrust’

De wereldeconomie moet de komende tien jaar 600 miljoen banen scheppen om plaats te bieden aan het groeiende arsenaal werklozen en aan toekomstige starters op de arbeidsmarkt. Dat schrijft de International Labour Organization (ILO) in haar jaarlijkse inventarisatie van de mondiale werkgelegenheid.   ...


Red.:   Onzin, natuurlijk. Zowel die getallen als de conclusie. Het werkelijke aantal werklozen ligt natuurlijk veel hoger - in Azië en de Arabische wereld zit er al veel meer, en dan heb je ook nog landen als India, en heel Latijns-Amerika (denk aan de favela's). Volgens iedere gangbare definitie honderden miljoenen werklozen per genoemde streek.
    Maar waar het hier natuurlijk om gaat is het volgende: er is niet te weinig werk. Er zijn mensen te veel.
    Nog een geval van iemand die het O-woord hardnekkig weigert te noemen:


Uit: De Volkskrant, 24-02-2012, van verslaggever Tonie Mudde

Interview | Harry Lintsen, hoogleraar techniekgeschiedenis

'Dat het vroeger groener was, is vals sentiment'

Nederlanders leefden ook voor de industriële revo-lutie niet duurzaam, zegt Harry Lintsen (62), die gaat onderzoeken of Nederland er vroeger beter voor stond.

Deze week werd aan de TU Eindhoven de aftrap gegeven van een vijfjarig onderzoeksproject naar de geschiedenis van duurzaamheid in Nederland van 1850 tot nu. Emeritus hoogleraar techniekgeschiedenis Harry Lintsen is projectleider. Hij presenteerde deze week de eerste bevindingen uit de voorstudie. Eerder schreef hij onder andere Made in Holland, een techniekgeschiedenis van Nederland van 1800 tot 2000.

Maar onze overgrootouders leefden toch wél in harmonie met de natuur?
'Dat zeggen mensen vaak, maar het is vals sentiment. In ons onderzoek beginnen we in 1850, nog voor de start van de industriële revolutie. Ook toen was de balans tussen consumptie, productie en natuur - want dat is de kern van duurzaamheid - al uit evenwicht.   ...


Red.:   Misschien. Maar er droegen wel iets van tien miljoen mensen minder bij aan dat niet-evenwicht ...
    In verband met "noodzakelijke" bezuinigingen wordt er op dit momennt, einde maart 2012, ook gesproen over korten op ontwikkelingssamenwerking. Dan stap je op een addersnest. Een van het gebroed heeft Bill Gates ingeseind, waarna er een zeer illustratieve discussie volgde. Eerst het bericht waarmee de Volkskrant zich verzekerde aan de goede kant te staan, door het het kopartikel op de voorpagina  te maken:


Uit: De Volkskrant, 24-03-2012, van verslaggever Peter de Waard

Bill Gates wil Geert Wilders wel even rondleiden in Afrika

'Ik zou de heer Wilders graag meenemen naar Afrika en hem laten zien hoe daar met duizend dollar een kinderleven wordt gered. Ik denk dat hij zijn standpunt over het korten op ontwikkelingssamenwerking meteen zou veranderen. Het sterven van een kind is een tragische gebeurtenis.' ...


Red.:   En de taak om het punt erin te ramman werd op zich genomen door de rabiate multicultureliste en columniste en allochtone immigrante (Suriname) Sheila Sitalsing:


Volkskrant.nl, 26-03-2012, column door Sheila Sitalsing

'Geert Wilders = 5,8 miljoen dode Afrikaantjes'

Bill Gates, 's werelds belangrijkste filantroop, die jaarlijks bijna net zoveel naar arme landen stuurt als wij met zijn 16,7 miljoenen samen, belde vrijdagavond met de NOS en de Volkskrant. Met een overzichtelijke boodschap: 'Elke duizend dollar minder aan ontwikkelingshulp is een dood kind meer.' Kijk, daar kun je een spandoek van maken, schrijft columnist Sheila Sitalsing.   ...



Red.:   Het gezond verstand heeft in de Volkskrant een vrijwel exclusie plek op de Opiniepagina's en met name de brievenrubriek:


De Volkskrant, 27-03-2012, ingezonden brief van Wim Everwijn, Capelle aan de IJssel

Bill Gates

Dat Bill Gates met zijn Foundation nobel werk verricht behoeft geen betoog, maar iets meer nuance lijkt mij wel op zijn plaats. De fout die telkenmale gemaakt wordt is dat hulpverleners voornamelijk aan de verkeerde kant van het hulpspectrum actief zijn. Om effectief hulp te bieden, zeker voor de lange termijn, is het absoluut noodzakelijk om, hoe ellendig dit wellicht ook mag klinken, niet de nadruk te leggen op de kindersterfte maar op de kinderaanwas.
    Onbekendheid met anticonceptie, traditie of allerlei religieuze redenen zijn oorzaak van de enorme geboorteaantallen in Afrika. Zonder de kindersterfte was dit continent, qua inwoneraantal allang volledig uit zijn voegen gebarsten. Als men, zoals onder meer Bill Gates, beoogt de sterfte van acht miljoen kinderen te reduceren naar westerse proporties dan kunnen we daar op niet al te lange termijn de grootste hongersnood aller tijden tegemoetzien. Gevoelsmatig hebben de hulpverleners het dus bij het rechte eind, maar verstandig is het zeker niet.


Red.:    Maar dat is in de richting van de doelgroep gericht tegen dovemansoren:


De Volkskrant, 29-03-2012, ingezonden brief van Rudy Schreijnders, Amsterdam

Ethiek

Wim Everwijn (O&D, 27 maart) vindt het onverstandig kindersterfte in Afrika terug te dringen, omdat zonder die kindersterfte dit continent allang volledig uit zijn voegen zou zijn gebarsten.
    Vanuit welk ethisch principe kan hij dat rechtvaardigen? Ik baseer mijn ethische principes op het humanisme en de mensenrechten. Fundamenteel idee achter de mensenrechten is dat alle mensen menselijke waardigheid toekomt louter en alleen omdat men mens is. Die menselijke waardigheid onthoudt Wim Everwijn aan kinderen in Afrika.
 

Red.:   Dus gaan we door met het fokken van kleine zielige negertjes, net zo lang tot ze, net als de spreekwoordelijke ratten in het kooitje, elkaar van ellende de nieren uit het lichaam vreten. Want dat is ethiek!
    Naast de hoeveelheid mensen is er natuurlijk nog een tweede factor van belang: hoeveel die mensen verbruiken. Nieuwe cijfers daarover:


Uit: De Volkskrant, 16-05-2012, van verslaggever Michael Persson

Nederland drukt te grote voet op aarde

Nederlanders consumeren zo veel, dat ze in de mondiale toptien van ecologisch slecht gedrag binnenzeilen op nummer negen. Kritiek is er ook: de meting is quasi-exact.

Nederlanders consumeren drieënhalf keer zoveel als de aarde aankan. Daarmee staat de Nederlandse 'voetafdruk' in de wereldwijde toptien van ecologisch slecht gedrag. Maar er is kritiek op dit instrument om de overconsumptie in kaart te brengen.
    Volgens het tweejaarlijkse Living Planet Report van het Wereldnatuurfonds (WNF) is de aarde er weer slechter aan toe dan bij de vorige editie. In totaal verbruikt de wereldbevolking 50 procent meer dan de wereld levert. 'We hebben nu anderhalve aarde nodig', zegt themadeskundige Natasja Oerlemans. De gegevens uit het rapport dateren overigens van 2008, dus de effecten van de crisis en energieontwikkelingen zoals de kernramp in Fukushima zijn nog niet meegenomen.   ...
    Volgens Oerlemans moet de voetafdruk vooral worden gezien als indicator. 'We teren in op de aarde, dat is de boodschap.'


Red.:    En de plannen zijn om dat dramatisch erger te maken. Dat noemt men ontwikkeling - en ontwikkelingshulp. In onderstaande grafiek staat een root aantal landen - hoeveel " aarde"ze gebruiken - de verticale lijn geeft "neutraal" aan. Het laat zien dat al ruim meer dan de helft van de landen erboven zit.

voetafdruk

Belangrijk hierbij: China zit er nu nog maar een beetje boven. Maar dat snel erger worden ...
   De Volkskrant heeft een nieuwe chef van de wetenschapsredactie - cultureel antropoloog Maarten Keulemans uitleg of detail . Nu weet iedereen dat het overbevolkingprobleem voornamelijk zit in de niet-westerse culturen. Maar volgens cultureel-antropologen zijn niet-westerse culturen gelijkwaardig aan de westerse, dus mag je er niets fouts over zeggen, en mag er ook niets fout mee zijn. Dus overbevolking is echt geen probleem:


Uit: De Volkskrant, 22-12-2012,door Martijn van Calmthout

Nog is de wereld niet overvol

Dit jaar waren we met z'n zeven miljarden. En de groei van de wereldbevolking gaat nog even door.


Planeet aarde heeft momenteel 7 miljard 81 miljoen 799 duizend bewoners. En als je met je ogen knippert, zijn het er alweer een paar honderd meer. Volgens de Verenigde Naties werd op 31 oktober 2011 de 7 miljardste wereldbewoner geboren. Volgens het Amerikaanse bureau voor de volkstelling op 12 maart 2012. Maar dat is een kwestie van iets andere statistieken en rekenmodellen, en veel maakt het niet uit. De mensheid groeit, is de centrale boodschap.
    Maar niet richting onvermijdelijke apocalyps, maakte het rapport duidelijk waarmee de Verenigde Naties de 7 miljardste wereldburger verwelkomde. In World Population Prospects wordt rond 2050 een wereldbevolking voorzien van rond de 9,3 miljard, die nog gestaag groeit. In 2100 staan er 10,1 miljard mensen op de teller.
    Mits er niets verandert in het voorplantingsgedrag van de mensheid. En dat is onwaarschijnlijk, weten demografen.
    Het zogeheten vruchtbaarheidsgetal is in berekeningen van de wereldbevolking cruciaal. Het gemiddelde aantal kinderen per paar bepaalt of een bevolking groeit of krimpt. Maar dat getal hangt wereldwijd rechtstreeks samen met de welvaart: rijkere paren nemen minder kinderen. Het voorspellen van de wereldbevolking is niet alleen een kwestie van reproductie, maar ook van economie.    ...


Red.:   Waarin twee zeer dubieuze aannames zitten: de niet-westerse culturen zullen een welvaartsniveau bereiken waarop ze zullen stoppen met fokken, en: het niveau waarop dat gebeurt is hetzelfde als bij westerse culturen. Zelfs binnen westerse culturen is dat niet geldig, wnat de latino's die naar Noord-Amerika zijn geemigreerd hebben het daar veel beter gekregen als in Latijns-Amerikaan, maar zijn toch vrijwel even hard blijven doorfokken.
    Maar desondanks gaat het goed komen:
  ... omdat economie altijd ongewis is, maakt de VN scenario's. De middenvariant, die in 2050 ruim 9 miljard mensen voorspelt, gaat uit van de huidige trends in de vruchtbaarheid: dalend waar die te hoog zijn en stijgend waar ze laag zijn. Daarmee komt er de komende eeuw geleidelijk een stabilisering van de wereldbevolking in zicht; de ruim 10 miljard van 2100 zou in dat geval een historisch maximum zijn.
    Anders wordt dat als de vruchtbaarheid overal daalt naar die van de rijke naties, waar ouders gemiddeld minder dan twee kinderen op de wereld zetten. In dat geval bereikt de wereldbevolking rond 2050 een maximum van 8 miljard mensen. Daarna zet de daling in. Rond het jaar 2100 zou de aarde dan rond de 6,2 miljard bewoners tellen. Evenveel als aan het begin van de eenentwintigste eeuw.

Vast.
 

Naar Nadelen wetenschap , Westerse wetenschap , Wetenschap lijst  , Wetenschap overzicht , Economie overzicht , of site home .
 

 

15 jul.2008; rev.21 okt.2008; 8 sep.2010