Idealen en modellen Als men gaat nadenken over hoe de maatschappij ingericht moet worden, is het handig om een systeem te hebben waarin je de ideeën kan ordenen. In zekere zin is zo’n systeem zelfs noodzakelijk, want zonder zo’n systeem verwordt het groeiende aantal losse ideeën en opvattingen al snel tot een inconsistent en onontwarbaar ratjetoe. Het ontwikkelen van een samenhangende visie op de maatschappij, of zelfs maar een deelaspect ervan, is moeilijk. Degenen die het klaar spelen zijn vanzelfsprekend blij en trots op hun prestatie, zeker als het systeem dusdanig succesvol is dat andere mensen er over praten en het ondersteunen. Het systeem krijgt kan dan al snel de naam en reputatie van een ideaal krijgen. Een ideaal verschilt van een gewoon denksysteem, een model, in dat een ideaal een onveranderlijk einddoel is, en een gewoon denksysteem niets meer dan een organisatieschema, een manier om specifieke aanbevelingen en maatregelen samenhangend en consistent te houden. Het woord ideaal heeft een sterk positieve uitstraling, zoals al blijkt uit het bovengebezigde taalgebruik. Er zit een sterke component van ”verbetering van het huidige” in, een zonnige toekomst voor ons allemaal. In die zin past een ideaal bij de rationele visie, omdat de rationele visie er ook naar streeft de gang van zaken in de wereld te verbeteren. Maar er is ook een kant aan het begrip “ideaal” waar je over kan discussiëren. Die kant is het aspect van het onveranderlijke dat er in zit. Op zich is onveranderlijkheid voor veel mensen en op veel momenten zeer aantrekkelijk, want het onveranderlijke biedt de mens iets om zich aan vast te klampen in een wereld die toch wel heel erg veranderlijk kan zijn. Maar bij toepassing op denksystemen over de wereld is het uit den boze, juist omdat de wereld zelf zeer veranderlijk is. Ieder onveranderlijk model van de wereld zal vroeger of later incorrect en uiteindelijk contraproductief worden. Voor de schepper van het maatschappelijke model is de vastigheid van het onveranderlijke vaak eerder een extra aantrekkelijkheid. Hij zal er des te sterker door vasthouden aan zijn schepping. Het maakt hem ook extra moeilijk om van zijn schepping afstand te doen, zelfs als dat maar ten dele is; vaak worden schepper en schepping een en dezelfde. Veel van de onproductieve strijd tussen wetenschappers is tot dit proces terug te voeren. En die strijd is des te heftiger naarmate de feiten binnen die wetenschap onduidelijker zijn. De felste strijd wordt dan ook gevoerd tussen theologen, sociologen, en dergelijke. <detail> Maar het schadelijkst zijn natuurlijk idealen zonder ratio, zoals religie. Daar beperkt de strijd zich niet tot de scheppers van deze ideologieën, maar strekt zich ook uit tot hun aanhangers. Het aantal van die aanhangers en de heftigheid van die strijd betekent dat de aantallen slachtoffers in de honderden miljoenen lopen, een aantal dat nog voortdurend stijgende is. Dit probleem van het begrip ideaal is aan velen bekend. Als gevolg is er een tegenreactie ontstaan, namelijk die denkrichting die alle vormen van ideaal en model verwerpt. Deze denkrichting is zo mogelijk nog gevaarlijker, omdat ze door het verwerpen van het streven naar het goede een voedingsbodem is voor allerlei krachten van het kwaad in de wereld. Dit is een voorbeeld van de intieme relatie die bestaat tussen twee tegenpolen: de een houdt de ander in stand, en in dit geval zijn beiden onjuist omdat ze uitgaan van tweewaardigheid: dat er alleen de twee extremen bestaan. Hier wordt geprobeerd deze valkuilen te ontwijken. Als eerste stap zijn er zijn geen idealen, maar de op de home pagina geformuleerde regels. Als tweede wordt een ieder de mogelijkheid geboden om bij te dragen aan de site, waarbij die bijdrage ook in strijd kan (lijken) te zijn met een van de regels, zolang de bijdrage een waarneming van de werkelijkheid betreft en de regels die daar uit volgen. Concurrentie kan in bepaalde situaties zeer gewenst zijn, terwijl zij in tegenspraak lijkt met de eerste regel. Maar beter dan enige theoretische uitleg laat de inhoud van de website zien wat er bedoeld wordt.