Bronnen bij Menswetenschappen: relativisme
|
18 feb.2007 |
De keuze van een sociale oorzaak voor zaken als verschillen in intelligentie
boven een genetische, is een speciaal geval van een principiële keuze van de
menswetenschappen. Een deel van die keuze is ingegeven door de invloed van genetische denken
uit de nazi-tijd, maar een groot deel is ook een principiële stellingname voor de relativiteit van alle menselijke waarden, en dus voor
de relativiteit van alle menswetenschappelijke begrippen, vertegenwoordigd door
invloedrijke stromen als cultuurrelativisme en postmodernisme:
Uit:
De Volkskrant, 09-02-2007, door Maarten Doorman (volledig artikel hier
)
Wat betekenen universitaire debatten bij cultureel verval?
Wetenschap van de ivoren toren
... Interessanter is De geesteswetenschappelijke carrousel
van Ed Jonker, dat zich hoofdzakelijk beperkt tot debatten aan de universiteit.
Die debatten vormen immers de achtergrond van veel ellende die nu door
hedendaagse cultuurcritici aan de orde wordt gesteld. Daar verbrokkelde de
afgelopen decennia het geloof in waarheid, in kunst en in morele waarden.
Jonker vraagt zich af wat de stand van zaken is, nu meer en meer
geesteswetenschappers de postmoderne analyses achter zich laten. Het
vrijblijvende relativisme dat alles herleidt tot sociale constructies en
ideologie, maakt volgens hem plaats voor een ethische wending.
Hadden de geesteswetenschappen zich niet te veel geďsoleerd,
en reduceerden cultureel relativisme en postmoderne ironie ze niet tot een
weinig relevant spel in tijden van oprukkend fundamentalisme en nieuwe vormen
van nationalisme? ...
IRP: Dat vraagteken kan natuurlijk weg:
Uit:
De Volkskrant, 06-03-2010, door Martijn van Calmthout
Weg met dat relativerende
Persoonlijk zou hij een straatje om zijn gegaan om de ‘vreselijke hork’ Isaac
Newton te ontlopen. Maar verder is de 17de-eeuwse geleerde voor historicus
Floris Cohen het rolmodel bij uitstek voor vooruitgang in de wetenschappen.
‘Vastnagelen, daar gaat het om.’
Op een aantal plaatsen in zijn nieuwe boek Isaac Newton en het ware weten
neemt de Utrechtse wetenschapshistoricus Floris Cohen de alfa’s onder zijn
lezers even vaderlijk apart. Mocht het u, beste lezer die de natuurwetenschappen
niet helemaal paraat heeft, hierna even boven de pet gaan, schrijft hij dan, sla
dan de komende, technische alinea’s gerust over. Daar en daar pakt u dan gewoon
de draad weer op.
Dat, zegt Cohen, zijn de passages waar zijn levenspartner,
een harde alfa, bij het meelezen afhaakte. Niet dat ergens formules in het boek
staan, maar ze zijn wel net wat abstracter.
‘Het gaat natuurlijk om de hoofdlijnen in mijn betoog, maar
je moet soms wel exact genoeg zijn om je punt echt goed te maken’, zegt Cohen.
‘Tegelijk kan ik me voorstellen dat het ook de bčta’s onder mijn lezers nu en
dan duizelt, vooral waar het gaat om de gedachtenwereld van vóór Newton.
...
Waarom Newton? ...
In de tweede plaats Newton omdat Cohen als historicus een
stevige professionele opvatting heeft over de essentie van de
natuurwetenschappen. ‘De laatste zin van het boek luidt niet voor niets: Isaac
Newton had groot gelijk. Dat is een fijne retorische slotzin. Maar belangrijker
is dat het nadrukkelijk ingaat tegen de neiging van veel
collega-wetenschapshistorici om liever helemaal niet in termen van gelijk en
waarheid te denken en te schrijven.
‘In de jaren tachtig van de vorige eeuw ontstond de gewoonte
om de waarheidsclaim van de natuurwetenschappen weg te relativeren. Alles was
maar een theorie, die ook zo weer anders kon worden. Ik heb me daar altijd tegen
verzet. En vooral tegen de onwaarachtigheid. Want diezelfde relativerende
historici wisten best dat we de fysieke werkelijkheid nu beter begrijpen dan in
de Middeleeuwen.’
Vooral die onoprechtheid maakt u echt boos, lijkt het.
‘Niet persoonlijk. Maar bij de grondleggers was het nog vooral een
methodologisch punt: laat de feiten spreken, niet de huidige opvattingen. Het
relativisme is erg doorgeslagen; mensen die het vraagstuk van vooruitgang liever
ontwijken met een soort antropologisch perspectief: van buitenaf kijken naar de
gebruiken en rituelen. Terwijl echte vooruitgang een wezenskenmerk is van
natuurwetenschap, zoals die in de 17de eeuw is ontstaan.’ ...
Naar Menswetenschappen
, Wetenschap lijst
, Wetenschap overzicht
, of site home
.
|