Technologie en vooruitgang
|
18 jul.2008 |
In Wetenschap, ontstaan moderne
en
Wetenschap, methode
hebben
we gezien dat de moderne wetenschap twee nieuwe essentiële aspecten heeft: het
werken met de materiële werkelijkheid, en het voortdurend herhalen van de tests
aan de werkelijkheid. En het resultaat was nieuwe en verbeterde kennis omtrent
de werkelijkheid, en door de terugkoppeling met de wereld van de ideeën, ook
verbeterde en nieuwe theorieën omtrent de werkelijkheid.
Maar nieuwe kennis omtrent de werkelijkheid, zowel praktisch als theoretisch,
biedt ook weer nieuwe mogelijkheden om de werkelijkheid te onderzoeken. Een
deels verzonnen voorbeeld: Leeuwenhoek slijpt simpele enkelvoudige lensjes en
ziet pantoffeldiertjes, Snellius ontdekt de wetten van de lichtbreking, en de
volgende onderzoeker bouwt met meerdere beter geslepen lenzen een microscoop, en
ontdekt de celkernen van pantoffeldiertjes.
Met de spiraal van het steeds opnieuw onderzoeken van de werkelijkheid komt dus
tegelijkertijd een spiraal van het steeds beter kunnen onderzoeken van de
werkelijkheid, en daarmee gepaard een spiraal van het steeds beter kunnen
manipuleren van de werkelijkheid.
Het manipuleren van de werkelijkheid is tegenwoordig min of meer een apart vak
geworden en heet "technologie". Tot voor niet al te lang geleden waren er
universiteiten waar de wetenschap werd onderwezen (althans: aan de
natuurwetenschappelijke faculteiten - bij de rest bleef de ideologie heersen),
en er waren Technische Hogescholen, waar de technologie werd onderwezen
.
Het toenemende gebruik van technologie in de maatschappij, en de steeds grotere
capaciteiten ervan, noemt men "vooruitgang" - of als het over
specifieke dingen gaat: "innovatie"
. Dit lijkt ook te zeggen dat er geen
andere vooruitgang is dan technologische vooruitgang. Dat klopt ook grotendeels.
Niet-technologische vooruitgang is geestelijke of maatschappelijke. De mate van
algemene geestelijke vooruitgang moge blijken uit het feit dat 95 procent of
meer van de wereld nog steeds religieus is. De mate van maatschappelijke
vooruitgang kan men afmeten dat men net weer terug is bij de aloude vorm van
democratisch besturen die mensapen kennen, na talloze decennia van allerlei
soorten van dictatuur.
Deze stand van zaken aangaande algemene geestelijke en maatschappelijke
vooruitgang heeft voor de alfa-intellectuele gemeenschap aanleiding gegeven om
het hele begrip "vooruitgang"
maar af te schaffen, zie bijvoorbeeld hier
. Logisch, vanuit hun positie. Onjuist, als je naar de maatschappij kijkt. Want
ook in dit soort zaken geeft de werkelijkheid de doorslag, zoals we al in
Wetenschap, methode
zagen.
De methode gebruikt daar kan ook hier worden ingezet, in de vorm van uitspraken
over vooruitgang. De lijstjes met voorspellingen over de toekomst zijn een
bekende manier op de intellectuele mens te vermaken, zie de versie op deze
website hier
, en de
realiteit met betrekking tot vooruitgang blijkt door dat lijstje wat te
filteren:
| |
Ik zal alle ideeën voor nieuwe werken en oorlogsmachines negeren, want de
uitvindingen op dit gebied hebben hun grenzen bereikt. Ik zie geen hoop voor
verdere verbeteringen.
Sextus Julius Frontus, militair hoofdingenieur onder de Romeinse keizer Trajanus
(98-110). |
 |
|
|
De afschaffing van pijn bij chirurgie is een hersenschim. Het is belachelijk om
daarnaar te streven. Mes en pijn zijn twee woorden die altijd bij elkaar moeten
horen in het bewustzijn van de patiënt.
De Franse arts Alfred Velpeau in 1839 |
 |
|
| |
De Amerikanen hebben de telefoon nodig, maar wij niet. Wij hebben meer dan
genoeg postbodes.
Sir William Preece, chef-ingenieur van de British Post Office in 1876 |
 |
|
| |
De telefoon is een prachtige uitvinding. Op een dag zal elke stad er eentje
hebben.
Burgemeester van Amerikaanse stad in 1876 |
 |
|
| |
Het Amerikaanse bureau voor patenten kan gesloten worden. Er valt niets meer uit
te vinden. Telefonie, fotografie en verlichting hebben een staat van
bijna-perfectie bereikt.
Advies van het hoofd van het US Patent Office aan president McKinley, eind 19de
eeuw |
 |
|
| |
De automobiel heeft de grens van zijn ontwikkeling praktisch bereikt.
De Scientific American in 1909 |
 |
|
| |
Het is zinloos om te zoeken naar een commerciële toekomst voor de vliegmachine.
Als er een machine bestaat die twee mensen kan dragen, zal er misschien ook
eentje voor twaalf mensen gebouwd kunnen worden, beweren sommigen. Zij hebben
niets van de theorie begrepen.
Het Britse boek Flying Machines: Construction & Operation uit 1910 |
 |
|
| |
Van hersenwerk zal de 'nieuwe vrouw' kaal worden, terwijl zij haar op haar
gezicht zal krijgen vanwege toenemende mannelijkheid en minachting voor
schoonheid. In de toekomst zullen vrouwen kaal zijn en patriarchale baarden
dragen.
Hans Friedenthal, hoogleraar in Berlijn, in 1914 |
 |
|
| |
Televisie zal geen enkele markt langer dan zes maanden kunnen vasthouden. Mensen
zullen het snel zat worden om naar elke nacht naar een houten doos te staren.
De Amerikaanse filmmagmaat Daryl F. Zanuck in 1939 |
 |
|
| |
Beste Mevrouw, het is een bittere waarheid dat ons land te klein is om al de
inwoners een goede toekomst te verzekeren.
Damesblad Margriet in 1950 |
 |
|
| |
De meeste computers zullen nog steeds een grote kamer bezetten, vanwege de
ruimte voor software, de banden en de ponskaarten, voor het personeel dat de
computer moet bedienen en de enorme stapels papier voor het printen van de
resultaten.
De Britse hoogleraar Desmond King-Hele in zijn boek The End of the 20th
Century uit 1970 |
 |
|
| |
Er zijn weinig technische innovaties te verwachten die de jeugd kunnen boeien.
Huiskamertoepassingen van visuele media zullen het doen en laten van de jeugd
niet in sterke mate beïnvloeden.
Verkenning WRR in 1977 |
 |
|
| |
Er is geen enkele reden waarom iemand thuis een computer zou willen hebben.
Directeur Kenneth Olson van Digital Equipment Corporation in 1977 |
| |
|
| |
Nog een aantal met onbekende bron |
 |
|
| |
De grammofoonspeler heeft geen enkele commerciële betekenis. |
 |
|
| |
De mens zal de komende vijftig jaar niet in staat zijn om te vliegen. |
 |
|
| |
Vliegtuigen zijn niet praktisch en hebben weinig of geen nut, ze zijn gewoonweg
onmogelijk. |
 |
|
| |
Vliegtuigen zijn leuk speelgoed, maar hebben geen enkele militaire waarde. |
 |
|
| |
Ik zie in mijn verbeelding onderzeeërs tot niets méér in staat dan het
verstikken van hun bemanning en maar wat ronddobberen op zee. |
 |
|
| |
Het paard is een blijvertje - auto's zijn slechts een rage. |
 |
|
| |
Wat voor nut heeft een elektrisch speeltje voor dit bedrijf? |
 |
|
| |
Wie wil er in Godsnaam acteurs horen praten? |
 |
|
| |
Computers zullen in de toekomst misschien ten hoogste anderhalve ton wegen. |
 |
|
| |
De mens zal de maan nooit bereiken, ongeacht alle toekomstige wetenschappelijke
vooruitgang. |
Uit het langere lijstje weggelaten zijn hier ook de onrealistische uitspraken
die het technologische paradijs voorspellen - zoals Mark Twain al opmerkte:
voorspellen is moeilijk, vooral van de toekomst ...
Maar wat er hier overblijft laat ondubbelzinnig de
trend zien over vele tientallen jaren: de mogelijkheden van de mensheid nemen
door de techniek gestaag toe.
En dit blijft beslist niet beperkt tot de techniek sec. De
kunstwetenschap boekt al tientallen jaren vooruitgang door eerst chemische
analyses, en later röntgenopnames. De literatuur wetenschap heeft een extra
stoot gekregen door het gebruik van computers in de tekstanalyse. En de
psychologie maakt spectaculaire vorderingen door de inzet van MRi
afbeeldingtechnieken die direct en terwijl het onderzoek gebeurd in de hersenen
kunnen kijken.
Er zijn ook vakken die heel weinig van deze mogelijkheden van vooruitgang
profiteren. Als eerste heen we daar natuurlijk weer de filosofie, bekend om zijn
koppigheid en hardnekkigheid aangaande het primaat van het theoretische denken.
En als tweede en belangrijkste, de sociologie. Daar is de drijfveer die van de
ideologie. Het overgrote deel der sociologen zijn mens met een idee over
wereld in elkaar zou moeten zitten, bijvoorbeeld: alle culturele diversiteit is
goed, en dus willen ze weten van zaken die dit tegenspreken. En dit geldt
natuurlijk in versterkte mate voor die deeldisciplines die dichter bij de
politiek staan, dat wil zeggen: de echte maatschappij.
Ook de alfa- en gamma-vakken profiteren dus van de technologische vooruitgang. Wie dat
dus geen vooruitgang wil noemen, maakt in
feite een einde aan iedere discussie over dit soort onderwerpen. Hij ontkent het
belang van de materiële wereld - hij is een aanhanger van Plato die gelooft dat
de ultieme wereld in de ideeën schuilt, of een mysticus, dan meestal van de
religieuze soort.
Of, veel aardser: een echt alfa-mens, die gevoelens van
afkeer en/of jaloezie koestert ten opzichte van de wereld van de bèta's, en de
resultaten die zij weten te bereiken
.
Er zijn ook objectievere bezwaren tegen wetenschap en vooruitgang te formuleren,
maar op één na komen die bezwaren toch uiteindelijk neer op de wijdere vorm van
maatschappelijke organisatie waarin de wetschap en de wetenschapper is ingebed -
of om het af te korten: het gebrek aan algemene beschaving van de hele
maatschappij
.
Het ene bezwaar dat daar dan van overblijft, is geheel in stijl, iets dat in de
huidige wereld juist weer bij onbespreekbaar is bij gebrek aan diezelfde
beschaving: de overbevolking!

Naar Alfa denken, anti-bèta, diversen
,
Alfa denken, anti-bèta
, Filosofen, Gray
,
Wetenschap lijst
,
Wetenschap overzicht
, of site home
.
|