WERELD & DENKEN
 
 

Boekrecensie: De Grote Uittocht (The Great Explosion)

De Grote Uittocht  (Wikipedia), door Eric Frank Russell, is een hilarische satire, met als thema's de evolutie van beschaving, de rol van gezagsverhoudingen in die evolutie, het verschil tussen macht op grond van willekeur versus gezag op grond van vakbekwaamheid, en het belang van de onafhankelijkheid van geest.

Het boek speelt in een tijd dat een uitvinding de grootschalige ruimtevaart over planetaire afstanden betaalbaar heeft gemaakt, en alle min of meer georganiseerde groepen van afwijkend levenden en denkenden hebben de aarde verlaten, een wereld van gedweeë ambtenaren, soldaten en dergelijke achterlatende.
    Als de Aarde weer vele generaties later zich enigszins van de emigratiegolven hersteld heeft, begint ze expedities om de kolonies in kaart te brengen, met het uiteindelijk doel er meer controle over te krijgen. Het boek beschrijft één van die expedities, en de planeten die ze aandoet zijn die van weggestuurde misdadigers, die van een religieuze sekte, die van nudisten, en die van de Gands, de volgers van Mahatma Gandhi  (Wikipedia).

Er is nauwelijks te kiezen uit welke van de episodes het grappigst is, maar het meest diepgravend en van belang hier is de laatste, die de rol van gezagsverhoudingen binnen de maatschappij aan een messcherpe analyse onderwerpt. Het volledige verhaal is te vinden hier  (in het Engels).

Merk op dat de tweede planeet, die van de religieuze sekte, niet wordt bezocht, omdat er geen teken van zichtbare bewoning is, ondanks het bestaan van een levendige natuur - de kapitein vreest het gevaar van besmetting.
   Gezien de sardonische aard van het werk van de auteur, is dit vermoedelijk een verborgen commentaar op religie, haar levensvatbaarheid op de echt langere termijn, en het gevaar voor besmetting dat het vormt.

De eerst bezochte planeet, die van de misdadigers, is, in tegenstelling tot de populistische vermoedens van de bemanning, nog steeds bewoond en heeft een redelijke hoeveelheid bevolking, verdeeld over "schansen". De onderlinge sociale verhoudingen kenmerken zich als "het diepste wantrouwen".
    Deze beschrijving is te zien als het commentaar van de auteur op "de triomf van het individualisme".


Naar Literatuur home  , Algemeen overzicht  , of site home  .