Bronnen bij Ideologie: cognitieve dissonantie
|
24 nov.2010 |
Cognitieve dissonantie is de term die de onaangename spanning
aanduidt die het geconfronteerd worden, op wat voor manier dan ook, met feiten
of opvattingen die strijdig zijn met een eigen overtuiging of mening. Met als
extra dat naarmate het verschil groter is, en dat naarmate het optreden ervan
plotselinger of sneller is, het effect sterker is.
De meest voorkomende oorzaak van de ernstigere vormen van
cognitieve dissonantie is natuurlijk ideologie - ideologie bestaat uit
vaststaande regels, die in een veranderende omgeving al heel snel tot
verschillen met die omgeving leiden.
Het eerste voorbeeld van cognitieve dissonantie is
veroorzaakt door de ideologie van het multiculturalisme. Die ideologie leidt
mede tot de het idee dat er geen aparte culturele identiteiten bestaan, in
Nederland bekend geworden als het "Er bestaat geen dé Nederlandse identiteit"
van prinses Maxima. Het voorbeeld stamt uit de Volkskrant. In de rubriek
Buitendienst beschrijven buitenlandcorrespondenten
dagelijkse gebeurtenissen in hun persoonlijke omgeving. Het is een continue bron
van illustraties hoe zeer de identiteit van hun respectievelijke buitenlanden
afwijkt van de Nederlandse. Terwijl dezelfde mensen, als Volkskrant-medewerkers
ongetwijfeld trouwe multiculturalisten, indien er expliciet naar gevraagd
bijvoorbeeld naar aanleiding van de Maxima-uitspraak, keihard zouden ontkennen
dat er zoiets als een Nederlandse identiteit bestaat. In onderstaande column
noteert de correspondent een lange reeks cognitieve dissonanties ten het gevolg
van zijn ideologie:
Uit:
De Volkskrant, 24-11-2010, door Ariejan Korteweg
Spiegelbeeld
‘Maar je zult toch minstens moeten toegeven dat ze hypergestresst zijn, en
doorgaans een ongelukkige indruk maken. Waarom worden er anders zoveel
medicijnen gebruikt in Frankrijk?’
Mijn tafelgenote keek me na deze genadeslag meewarig aan.
Vreemd sowieso dat ik er anders over kon denken. Maar ik gaf me nog niet
gewonnen. Welnee, hoorde ik mezelf zeggen: ze nemen juist de tijd voor een
praatje, zijn behulpzaam, echt helemaal niet arrogant en eigenlijk ook best
opgewekt, al zie je dat niet altijd aan de buitenkant. Wij Nederlanders
daarentegen, vond ik, zijn pas opgefokt. De buitenkant lijkt vrolijk, maar
daaronder smeult het.
Ze was perplex om deze tegenwerping. ‘Zodra de eerste
zonnestralen doorkomen, ligt in Amsterdam iedereen in het park. Noem je dat
opgefokt? Mijn buren aan weerszijden zijn jonge gezinnen. De mannen zijn allebei
korter gaan werken zodra er kinderen kwamen. Bij jullie kan dat gewoon.’
‘Nederland is eerder te ontspannen’, schakelde ze door naar
de overtreffende trap. ‘Economisch hoeven jullie je geen zorgen te maken. Het
probleem is dat je daardoor vergeet dat je ook nog moet concurreren.’
De scčne speelde zich af in Rennes, in Bretagne, waar we
beroepshalve een avondlang heerlijk mochten tafelen. Zij is een Franse
journaliste die, haar man achterna, al zes en een half jaar in Amsterdam woont.
Ik ben haar Parijse spiegelbeeld.
Die spiegelbeeldigheid bleek ver te gaan. Als ik de warme
lunch prees, en de voordelen opsomde van de lange middagpauze die in Frankrijk
gebruikelijk is, begon zij over hoe handig het is als om zes uur het warme eten
op tafel staat. ‘Je komt lekker vroeg uit je werk, eet wat en dan heb je nog de
hele avond voor je.’ ...
Ik vluchtte naar een minder controversieel onderwerp: het
verkeer. Meteen na de grens schrik ik van de automobilisten die aan m’n bumper
gaan hangen alsof ze naar binnen willen rijden, begon ik. Dat ben ik in
Frankrijk helemaal ontwend.
Ze keek me nu aan alsof ik elk moment gevaarlijk kon worden.
‘Onbegrijpelijk dat je dat kunt zeggen. Zo hoffelijk en correct als de
Nederlanders rijden, dat bestaat in Frankrijk gewoonweg niet.’
Van de weeromstuit kreeg ik zin om weer eens in Amsterdam te
gaan kijken. Stel je toch voor dat ze gelijk heeft.
Red.: Het is grappig dat hij het opschrijft, want geen
treffender illustratie van een zeer onjuist en duidelijk zeer gekoesterd
vooroordeel.
Naar Psychologische krachten
, Psychologie
lijst
, Psychologie overzicht
, of
site home
.
|