MENU's
RIJNLANDMODEL    
  
  MENU - KEUZE  
RIJNLANDMODEL  

Bronnen bij Psychologische krachten, cirkels: conformisme

28 aug.2011

De eerste experimenten aan het verschijnsel conformisme zijn gedaan door Solomon Asch, zie hier  . In Beslissingen  wordt een wat gewijzigde vorm ervan gebruikt: in het experiment vult men een kamer met enkele tientallen vrijwilligers, die een scherm te zien krijgen met daarop de volgende afbeelding:


Aan de zaal wordt gevraagd: welk van de staafjes in het linker diagram is even lang als het staafje in het rechter diagram? Het is niet al te opzichtig maar toch wel redelijk duidelijk dat dit het middelste is. Vervolgens wordt de zaal geïnstrueerd om foutief te antwoorden: het linkerstaafje. In de zaal wordt de proefpersoon binnen gelaten, die niets weet van de afspraak. De vraag wordt weer gesteld: welk van de staafjes in het rechter diagram is even lang als dat in het linker diagram? De zaal antwoordt openlijk foutief: de linker. Wat doet de proefpersoon: stemt hij op het juiste staafje: de middelste, of volgt hij de meerderheid in hun foute keuze? Oftewel: volgt hij zijn verstand, of zijn emoties? Het antwoord na het doen van een aantal van deze tests is: circa tachtig procent van de mensen volgt de meerderheid, en kiest voor het foute staafje. Conformisme.
    Er zijn inmiddels talloze andere omstandigheden ontdekt waarbij het verschijnsel werkt:


Uit: De Volkskrant, 20-05-2011.

Onafhankelijk adviseurs praten elkaar na

Hoe meer onafhankelijk adviezen overheden en andere beslissers inwinnen, des te verder drijft men weg van de beste oplossing. Een opmerkelijk Zwitsers sociologie-experiment heeft dat voor het eerst aangetoond.   ...  
    De Zwitsers speelden de situatie na door 144 studenten te laten raden naar weetjes, zoals de lengte van de Zwitserse grens. Zodra de proefpersonen elkaars (foute) - giswerk kenden, stemden ze hun antwoorden op elkaar af.


Red.:   De onderzoekers noemen nog wat conclusies:

   'Meerdere adviezen kunnen grondig misleiden, omdat nauw overeenkomende, schijnbaar onafhankelijk adviezen zekerheid uitstralen, ondanks de grote afwijkingen van de werkelijke oplossing,' schrijft onderzoeker Jan Lorenz van ETH Zurich met drie collega's in het vakblad PNAS. Volgens hen wordt hiermee verklaard waarom overheden, beursanalisten en internationale organisaties er soms zo vreselijk naast zitten.
    Het probleem is dat adviseurs altijd wet een idee hebben van wat andere adviesclubs hebben bevonden. Daardoor stemmen ze hun mening onbewust op elkaar af. De uitkomst lijkt daardoor steeds eensgezinder, maar zit steeds verder naast de waarheid.

Dat laatste is een gevolg van een ander reeks onderzoeken, naar de uitkomst van het giswerk van een grote groep mensen naar een waarneembaar feit uit de werkelijkheid -het standaardvoorbeeld zijnde het gewicht van een koe (of varken of zoiets). Naarmate je dat door meer mensen laat doen, klopt de gemiddelde uitkomst beter met de werkelijkheid, en is ok beter dan van "deskundigen" als boeren. Waarbij de clou dus zit in het aantal. Als de deelnemers elkaar uitkomsten kunnen zien, oordelen ze niet meer onafhankelijk maar conformistisch, en neemt effectief het aantal onafhankelijke deelnemers sterk af - de uitslag komt verder van de werkelijkheid.
    Een overbekend voorbeeld van de afwijkingen veroorzaakt door conformisme is de financiële wereld:


Uit: De Volkskrant, 06-08-2011, hoofdredactioneel commentaar, door Fokke Obbema

Financieel kuddegedrag  

Nu de effectenbeurzen wekenlang verliezen hebben laten zien en er op donderdag zelfs sprake was van paniek, is koel blijven het devies. De vrees dat de Amerikaanse economie in een tweede recessie belandt, heeft zich als een virus verspreid. Die angst is vooralsnog overdreven.
    Alle aandacht ging de afgelopen weken uit naar de schuldproblemen van overheden - zowel de Verenigde Staten als de eurolanden worstelen daarmee. ...
    Duitsland, dit voorjaar nog geroemd als trekpaard van de hele eurozone, zag zijn economische wonder steeds aardser worden. ...
    Die negatieve signalen droegen bij aan het doorslaan van de stoppen op donderdag ...
    Toch is het overdreven het einde der tijden te vrezen. De wereldeconomie groeit nog altijd ...
    Een dubbele dip is er dus nog niet, en we moeten die onszelf ook niet aanpraten. Op de financiële markten met hun kuddegedrag dreigt dit een selffulfilling prophecy te worden. ...


Red.:    Waarbij het duidelijk is dat de auteur dit als een bekend gegeven beschouwd: door kuddegedrag, conformisme,  reageren financiële markten altijd disproportioneel op kleine veranderingen in de markt.


Naar Psychologische krachten  , Psychologie lijst  , Psychologie overzicht  , of site home  .