Bronnen bij Psychologische krachten, cirkels: conformisme
|
28 aug.2011 |
De eerste experimenten aan het verschijnsel conformisme zijn gedaan door Solomon Asch, zie hier
.
In Beslissingen
wordt een wat gewijzigde vorm ervan gebruikt: in het experiment vult men een kamer met enkele tientallen vrijwilligers, die een scherm te zien krijgen met
daarop de volgende afbeelding:
Aan de zaal wordt gevraagd: welk van de staafjes in het linker diagram is even lang
als het staafje in het rechter diagram? Het is niet al te opzichtig maar toch
wel redelijk duidelijk dat dit het middelste
is. Vervolgens wordt de zaal geïnstrueerd om foutief te
antwoorden: het linkerstaafje. In de zaal wordt de proefpersoon binnen gelaten, die niets
weet van de afspraak. De vraag wordt weer gesteld: welk van de staafjes in het rechter
diagram is even lang als dat in het linker diagram? De zaal antwoordt openlijk
foutief: de
linker. Wat doet de proefpersoon: stemt hij op het juiste staafje: de middelste, of volgt
hij de meerderheid in hun foute keuze? Oftewel: volgt hij zijn verstand, of zijn emoties? Het
antwoord na het doen van een aantal van deze tests is: circa tachtig procent van de mensen volgt
de meerderheid, en kiest voor het foute staafje. Conformisme.
Er zijn inmiddels talloze andere omstandigheden ontdekt
waarbij het verschijnsel werkt:
Uit:
De Volkskrant, 20-05-2011.
Onafhankelijk adviseurs praten elkaar na
Hoe meer onafhankelijk adviezen overheden en andere beslissers inwinnen, des te
verder drijft men weg van de beste oplossing. Een opmerkelijk Zwitsers
sociologie-experiment heeft dat voor het eerst aangetoond. ...
De Zwitsers speelden de situatie na door 144 studenten te
laten raden naar weetjes, zoals de lengte van de Zwitserse grens. Zodra de
proefpersonen elkaars (foute) - giswerk kenden, stemden ze hun antwoorden op
elkaar af.
Red.: De onderzoekers noemen nog wat conclusies:
| |
'Meerdere adviezen kunnen grondig misleiden, omdat nauw
overeenkomende, schijnbaar onafhankelijk adviezen zekerheid uitstralen,
ondanks de grote afwijkingen van de werkelijke oplossing,' schrijft
onderzoeker Jan Lorenz van ETH Zurich met drie collega's in het vakblad
PNAS. Volgens hen wordt hiermee verklaard waarom overheden,
beursanalisten en internationale organisaties er soms zo vreselijk naast
zitten.
Het probleem is dat adviseurs altijd wet een idee hebben van
wat andere adviesclubs hebben bevonden. Daardoor stemmen ze hun mening
onbewust op elkaar af. De uitkomst lijkt daardoor steeds eensgezinder,
maar zit steeds verder naast de waarheid. |
Dat laatste is een gevolg van een ander reeks onderzoeken, naar de uitkomst
van het giswerk van een grote groep mensen naar een waarneembaar feit uit de
werkelijkheid -het standaardvoorbeeld zijnde het gewicht van een koe (of varken
of zoiets). Naarmate je dat door meer mensen laat doen, klopt de gemiddelde
uitkomst beter met de werkelijkheid, en is ok beter dan van "deskundigen" als
boeren. Waarbij de clou dus zit in het aantal. Als de deelnemers elkaar
uitkomsten kunnen zien, oordelen ze niet meer onafhankelijk maar conformistisch,
en neemt effectief het aantal onafhankelijke deelnemers sterk af - de uitslag
komt verder van de werkelijkheid.
Een overbekend voorbeeld van de afwijkingen veroorzaakt door
conformisme is de financiële wereld:
Uit:
De Volkskrant, 06-08-2011, hoofdredactioneel commentaar, door Fokke
Obbema
Financieel kuddegedrag
Nu de effectenbeurzen wekenlang verliezen hebben laten zien en er op
donderdag zelfs sprake was van paniek, is koel blijven het devies. De vrees dat
de Amerikaanse economie in een tweede recessie belandt, heeft zich als een virus
verspreid. Die angst is vooralsnog overdreven.
Alle aandacht ging de afgelopen weken uit naar de
schuldproblemen van overheden - zowel de Verenigde Staten als de eurolanden
worstelen daarmee. ...
Duitsland, dit voorjaar nog geroemd als trekpaard van de hele
eurozone, zag zijn economische wonder steeds aardser worden. ...
Die negatieve signalen droegen bij aan het doorslaan van de
stoppen op donderdag ...
Toch is het overdreven het einde der tijden te vrezen. De
wereldeconomie groeit nog altijd ...
Een dubbele dip is er dus nog niet, en we moeten die onszelf
ook niet aanpraten. Op de financiële markten met hun kuddegedrag
dreigt dit een selffulfilling prophecy te worden. ...
Red.: Waarbij het duidelijk is dat de auteur dit als een
bekend gegeven beschouwd: door kuddegedrag, conformisme, reageren
financiële markten altijd disproportioneel op kleine veranderingen in de markt.
Naar Psychologische krachten
, Psychologie
lijst
, Psychologie overzicht
, of
site home
.
|