Bronnen bij Rechtvaardiging topinkomens: jaloezie

Uit: De Volkskrant, 23-06-2001, door Lisette Thooft (volledig artikel hier )

De vicieuze cirkel van rijkdom

Rijkdom voelt al snel niet meer als rijkdom, wanneer de directe omgeving meer bezit. Dat verklaart waarom topmanagers zichzelf exhibitionistisch zullen blijven verrijken, ook als zij hun salaris openbaar moeten maken.

... Boven een bepaald verzadigingspunt heeft een groter vermogen geen enkele invloed meer op ons welzijn, welbehagen of geluk. Waarom zijn al die extra miljoenen en die vette optieregelingen voor onze topmanagers dan toch nodig? Niet omdat de topbestuurders anders naar het buitenland vertrekken - dat doen ze sowieso alleen als ze zin hebben in een buitenlands avontuur. Toch sputtert niemand tegen als werkgevers het hebben over een inhaalslag ten opzichte van het buitenland of het volgen van internationale ontwikkelingen.
    We begrijpen allemaal waar het om gaat, al zeggen we het niet hardop. Als topmanager X drie miljoen per jaar verdient, terwijl andere kerels in vergelijkbare posities in Amerika en Engeland dertien miljoen per jaar verdienen, voelt X zich een loser. Al heeft hij in de praktijk ruim voldoende aan zijn drie miljoen en kan hij die tien miljoen extra per jaar van zijn levensdagen niet opsouperen, toch moet hij ze hebben. Anders weet hij zich achtergesteld ten opzichte van de anderen. En dan wordt hij afgunstig - precies zoals een kind dat een prachtige, gloednieuwe, vuurrode brandweerauto cadeau krijgt, en toch in tranen kan uitbarsten als hij ziet dat een broertje of vriendje op hetzelfde moment een nog grotere brandweerauto uitpakt. Deze kleinzieligheid is de werkelijke reden van de exhibitionistische zelfverrijking van onze elite. Maar oordeel niet te snel, want die kleinzieligheid zit ingebakken in elk mens. ...

Red.:   Dat was dus nog ruim voor het begin van de allerergste verschijnselen en de ophef erover. Wat dat laatste betreft, net als de tweede:

Uit: De Volkskrant, 29-04-2003, van verslaggever Wilco Dekker

Overschatting en jaloezie drijven topinkomen op

Wat bezielt een topman met een riant salaris om steeds meer te willen? Een combinatie van zelfoverschatting, wereldvreemdheid en jaloezie, zeggen managementexperts.

Het gekke is, zegt managementexpert Fons Trompenaars, dat meer geld eigenlijk helemaal niet motiveert. 'Tachtig jaar onderzoek op dit gebied samenvattend: als de beloning onder je verwachting is, dan leidt dat tot demotivatie. Als het boven je verwachting is, dan is de vreugde van korte duur: het effect van een bonus is na twee maanden uitgewerkt, en dan stel je je verwachtingen opnieuw naar boven bij.'
    Sinds dit jaar is het verplicht de inkomens van de bestuurders van grote bedrijven tot in detail te melden. De overheid hoopte dat daar een matigende werking vanuit zou gaan, maar dat blijkt bij een aantal bedrijven bepaald niet het geval. Zo incasseerde KPN-baas Ad Scheepbouwer een bonus van 2,66 miljoen euro en wil de top van bank/verzekeraar ING het eigen inkomen 'marktconform' maken door het in drie jaar 60 procent op te trekken.
    'Volstrekt onacceptabel', vindt Trompenaars, internationaal bekend managementexpert en gespecialiseerd in bedrijfsculturen, dit soort inkomenssprongen. 'Het getuigt ook van een gigantische zelfoverschatting. Als jij zó goed bent, hoe kan het dan dat het minder gaat met je bedrijf?'    ...
    In die wereld, blijkt uit het werk van Trompenaars' eveneens internationaal vermaarde collega Manfred Kets de Vries, draait het om de vier P's: perks (extraatjes als een groot kantoor of een eigen vliegtuig), podium (aanzien, aandacht), power (macht) en natuurlijk pay, de betaling. 'Ik heb in de jaren tachtig onderzoek gedaan bij Shell naar de invoering van variabele beloning', vertelt Trompenaars. 'En wat bleek: het ging er helemaal niet om hoeveel jij mogelijk kon verdienen, maar om hoeveel de buurman kreeg. Dat geldt ook voor topmannen: als jij 1 miljoen krijgt, ook al onterecht waarschijnlijk, dan vind je dat veel te weinig als een andere topman 3 miljoen krijgt.'   ...

Red.:   Verrassender was een zelfde soort boodschap uit de kring van economen:

Uit: De Volkskrant, 29-04-2005, door Dirk Stelder en Arjen van Witteloostuijn, beiden verbonden aan de faculteit Economie van de Rijksuniversiteit Groningen.

Topsalaris stoelt louter op imitatiegedrag

De salarissen van de topmanagers van Nuon en Essent zouden gebaseerd zijn op internationale marktnormen. Maar: er zijn helemaal geen economische motieven die de topsalarissen rechtvaardigen, betogen Dirk Stelder en Arjen van Witteloostuijn.

Nu de politiek, aandeelhouders en klanten hebben gesproken, kan worden vastgesteld dat de nationale commotie over de topsalarissen bij Essent en Nuon niets heeft uitgehaald. Het publiek is een kruimel toegeworpen, maar inhoudelijk is men geen duimbreed geweken en blijft op hoge toon de legitimiteit van de topbeloningen opeisen. Van Halderen was daar zelf afgelopen maandag heel duidelijk over. Zijn gebaar was slechts symbolisch `want de hitte moest eraf', maar hij voegde daar meteen aan toe dat bij de aandeelhouders 'het besef nog zal doorklinken' dat de beloningen aan de marktmaatstaven moeten voldoen. Hij wil zelf ook snel meer hebben want `mijn salaris ligt momenteel 20 procent onder het marktgemiddelde'. Dit is geen tegemoetkoming maar een aanval.   ...
 

Red.:   Het kan ook in de vorm van een aardige column:

Uit: De Volkskrant, 30-04-2005, column in katern Kennis van Bas Haring

Telkens wanneer ik een directeur spreek, zoek ik even naar zijn hoge hoed

...    Verleden week liep ik langs een bureau waarachter een directeur rustig zat te werken. Wat opviel was zijn 17 inch grote laptop. 17 inch is groot. Zeker voor iemand die weinig meer dan tekstverwerken doet. Bovendien weet ik dat zijn secretaresses, het zijn er drie, 8 uur per dag naar een minischermpje staren. 'Hoe zou dat gegaan zijn?' vroeg ik mij af. Hoe is het mogelijk dat de directeur wel. en zijn secretaresses niet zo'n ding bestelde? Omdat de directeur het kan.
    De directeur gebruikt zijn mogelijkheden. Hij kán de grootste krijgen, en hij zal dus grootste krijgen. Dat past bij directeuren: als de directeur niet de grootste laptop had willen hebben dan was-ie geen directeur geweest. Wat voor soort directeur had u anders in gedachten? Een directeur die bescheiden is, zo'n grote computer niet wil en de mogelijkheden die hij heeft niet ten volle uitnut? Zo'n directeur wordt geen directeur.
    Het is onafwendbaar dat de mensen die maximaal gebruik maken van hun mogelijkheden uiteindelijk ook boven komen drijven in de rol van directeur, `topmanager' of anderszins belangrijks. Wie andere zou in die rol dan boven komen drijven? En het is haast onafwendbaar dat topmanagers, directeuren van zorginstellingen etc. zichzelf een salarisverhoging geven: omdat ze het kunnen. ...

Red.:   Het wordt zelfs systematisch gedaan:

Uit: De Volkskrant, 10-04-2008,  van verslaggever Xander van Uffelen

Topman spiegelt loon aan grote concurrent

Ahold, Aegon en Fortis vergelijken hun topsalarissen met te grote andere bedrijven | Veel duisternis rond beloning.

Aandeelhouders beginnen te morren over de hoge salarissen in het Nederlandse bedrijfsleven. ...
    Aandeelhouders komen in de regel pas in actie als de verhoudingen uit balans zijn. Het gaat bijvoorbeeld mis als bedrijven hun salarissen gaan spiegelen aan grote concurrenten. Wie zich vergelijkt met grotere bedrijven komt immers al snel tot de conclusie dat de salarissen in de eigen onderneming te laag zijn. ‘Er ontstaat een opdrijvend effect als ondernemingen hun salarissen afmeten aan grotere onderneming’, zegt hoogleraar Gerard Mertens, die gespecialiseerd is in beloningsonderzoek.
    Numico is het bekendste voorbeeld van gesjoemel met lijstjes. Het babyvoedingsbedrijf vergeleek het salarispakket voor zijn topbestuurders in 2005 met dertien ondernemingen die alle in winst en marktwaarde groter waren. De conclusies lieten zich raden: Numico betaalde in vergelijking met deze zelfgekozen concurrenten te weinig salaris en voerde prompt een loonsverhoging door. Twee jaar later kregen bestuurders bij de overname door Danone grote bonussen uitgekeerd.
    Ook nu nog maken bedrijven bij het vaststellen van salarisniveaus gebruik van onevenwichtige referentiegroepen. Ahold, Aegon en Fortis kijken vooral naar grotere ondernemingen bij het vaststellen van salarissen, blijkt uit een inventarisatie van de Volkskrant. ...

Red.:   En even later vinden die grote broers dat ze veel te weinig verdienen, want kijk maar naar die kleintjes ... die verdienen evenveel als zij!
    Jaloezie wordt als argument voornamelijk omgekeerd gebruikt. Hier een kras voorbeeld, plus weerleggingen:

Uit: De Volkskrant, 09-04-2011, door Laura de Jong

Twistgesprek | Laura de Jong met Mark Koster, oprichter website Follow the money

Enige argument tegen bonussen is jaloezie

De bonussen worden weer rijkelijk uitgedeeld. Verwerpelijk of niet?

In deze crisis is het bonusbeleid een dikke middelvinger naar de samenleving.
In een crisis presteren bedrijven slechter en zijn de bonussen juist lager. ...

Red.:   Grapje, waarschijnlijk. Als je het strakke idee van zoals geformuleerd door Koster volgt, hoort bij slechter presteren van bedrijven geen bonus, maar een boete. Geen haar op zijn hoofd die daar ooit aan gedacht heeft, natuurlijk.
 

Hij had dus een boete moeten krijgen.
 

Als het puur gaat om de winst van ING, dat moet Jan Bankbediende die bonus ook krijgen. Koster veronderstelt impliciet dat Hommen meer heeft bijgedragen aan de winst van de ING dan Jan Bankbediende .Dat moet hij aantonen. Een tegenbewijs is dat Hommen dan ook verantwoordelijk is voor het verlies, en bijvoorbeeld niet de kredietcrisis.
 

Contradictie. Als het aan het economisch tij ligt, verdient Hommen geen bonus.
 

Dan mag Jan Bankbediende dus nooit ontslagen worden en moet ook een grote bonus krijgen
 

Ad ponandum . Of: moet bewezen worden. Tegenbeweringen: prestatie heeft niets met bonus te maken. De prestatie van ING hang niet af van het presteren van Hommen, behalve in het negatieve (Hommen maakt het bedrijf niet beter, maar kan het wel slechter maken).
 

Ad ponandum. Tegenbewegingen: de financieel wereld produceert alleen maar papiertjes, of computerbits. En zeker niet iets tastbaars als koek. En als Hommen dus iets verdeelt, is dat andermans koek. Dus Hommen is doodgewoon een gigantisch boef.
 

Het basisargument: het is jaloezie.
 

Contradictie. Al uitgelegd.
 

Contradictie. Dit is voor een redelijk en consistent denkend mens eigenlijk niet meer te volgen.
 

Indien strak uitgevoerd, correct. In te vullen: de topman creëert niets, of kost heel veel, bijvoorbeeld door mislukte fusies en dergelijke. En al helemaal niet bij banken.
 

Natuurlijk wel: de totale economische koek is ongeveer constant wat betreft dit soort beschouwingen.
 

Dat geldt ook als je de bonus aan Jan Bankbediende en zijn collega's geeft. Om precies te zijn: Jan Bankbediende en zijn collega's geven de bonus uit in Nederland, Jan Hommen op de Kaaiman Eilanden en Dubai.
 

Klopt. Maar dat ligt aan de geest van Mark Koster.
 

Onjuist. Wat Hommen krijgt, krijgt mijn baas ook. Dus ik krijg minder.
 

De koek wordt niet groter door Jan Hommen, dus als Jan Hommen meer krijgt, krijgt de arme minder.
    We slaan er eentje over.
 

Wat natuurlijk evengoed geldt in New York, en alle andere plaatsen. Leidende tot het bekende haasje-0ver. Onzin, dus.

Half waar: innovatie leidt tot rijkdom, met als voorbeeld het zeevarende zeilschip, dat de Gouden Eeuw creëerde. De tulpenmanie was het product van hebzucht, en leidde tot economisch verval, in de Pruikentijd.
 

Real, Barcelona en de meeste andere topclubs worden gefinancierd door mega-graaiers. En voetballers leveren wél meetbare prestaties: doelpunten.
 

Contradicties. Want dit hoort natuurlijk allemaal bij het systeem. Omdat de bonus niets met prestaties te maken heeft.
    Zo, dat was het aangaande de redenaties. Nu de motivering. De eerste clou:
 

Het vak van de journalistiek behoort tot de risicogroepen aangaande eigenschap van lakei of hoveling . Mark Koster werkt bij De Pers, alwaar hij (mede) een society-rubriek runt (runde). Mark Koster is dus zeker een lakei. En waarom is hij een lakei geworden ? (de opmerking die we eerder hebben overgeslagen):
 

Tja, hij zegt het zelf ... Mark Koster is dus gewoon een hebzuchtige lakei. En vermoedelijk ook zeer jaloers op degenen die geslaagde graaiers zijn. Waarna de koptitel vertaald kan worden tot:
 

    Een voorbeeld - slaande op regulier slaris, maar dat maakt natuurlijk niets uit:

Uit: De Volkskrant, 22-04-2011, van een verslaggeefster

Top Heineken gaat veel meer verdienen

De salarissen en bonussen van de Heinekentop gaan fors omhoog. De algemene aandeelhoudersvergadering van Heineken gaf daar donderdag haar fiat aan.
    Het basissalaris van bestuursvoorzitter Jean-François van Boxmeer stijgt met 100 duizend euro naar 1,05 miljoen euro. Van Boxmeer kan daarnaast een bonus van maximaal 4,2 miljoen euro verdienen (was 2,9 miljoen euro). De bonus van financieel directeur René Hooft Graafland stijgt met maximaal 700 duizend euro.   ...
    Vorig jaar trok Heineken de salarissen van de raad van bestuur ook al op. Ook toen stemde bijna 20 procent van de aandeelhouders tegen. Heineken stelt in een reactie dat de salarissen stijgen omdat die moeten concurreren met de topsalarissen bij buitenlandse multinationals. ...

Red.:   Dat is natuurlijk: "Uit jaloezie op de salarissen van de buitenlandse multinationals". Merk overigens op dat 'buitenlandse multinationals' vast niet slaat op de Chinese, Japanse, enzovoort. Alleen op de Amerikaanse en andere Anglicistische landen. Oftewel: het is gewoon jaloezie.
    Eindelijk wetenschappelijk bewijs voor de evidentie:

Uit: De Volkskrant, 10-12-2011, column door Tonie Mudde

Bonus

...    Houd iemand een zak met geld voor de neus en hij gaat vanzelf beter presteren. Dat lijkt een kapitalistische wet waar niks op valt af te dingen. Of toch wel? De Amerikaanse gedragseconoom Dan Ariely graaide flink in de kas van zijn onderzoeksgroep en zette proefpersonen aan het werk voor een prestatiebeloning. Wat bleek? Bij dom werk (zo snel mogelijk op een toetsenbord rammen) leidt een hogere bonus inderdaad tot betere resultaten.
    Maar zodra proefpersonen hun hersens moeten gebruiken, bijvoorbeeld bij optelsommetjes, gaat het mis. Het vooruit-zicht op een flinke smak geld werkt dan zo afleidend dat de prestaties afnemen. Conclusie: juist in een kenniseconomie kunnen bonussen averechts uitpakken.   ...

Red.:   En het slaat dus op alle "beroepen" warbij bonussen worden uitgereikt. Maar natuurlijk geloven ze dat niet:
 

Omdat ze op dit terrein natuurlijk even goed presteren als op hun feitelijk vakgebied: de fianciel wereld. die ze ook al naar de klote hebben geholpen.
    Overigens geeft Ariely kennelijk geen naam aan de onderliggende drijfveren, maar het wordt wel uitgelegd:
 

Waarvan de eenwoordsvertaling aangaande die drijfveren luidt: jaloezie.
   

Naar Topinkomens, rechtvaardiging , Economie lijst , Economie overzicht , of site home .